Footer

Idi Kanikasiam a Tawen: Ti lana kas nakaam-amak nga armas

NUPAY inggunamgunam ti Non-Align Movement bayat ti summit iti Malasia itay Peb. 25-26 ti panagtungpal ti Iraq iti resolusion ti United Nations a mangdadael kadagiti armasna a pangukom, imbatadna ti oposisionna iti pananggubat ti Estados Unidos ti France ken Germany iti United Nations a nangisingasinganda iti pannakaited kadagiti UN weapons inspectors iti uppat pay a bulan nga aginspeksion iti Iraq.

Ngem makapariribuk-nakem ti dinakamat ni Malaysian Prime Minister Mhathir Mohamad a napagpapatangan dagiti pangulo dagiti Islamic countries iti panagaramatda iti lana kas armas a panglapped iti gubat.

Naannad ken pinili ni Mahathir dagiti balikasna: “Awan ti napag-aanamongan no maaramat ti lana nga armas. Adda laeng consensus a maamiris ti panangaramat nga armas ti lana – ket dayta ti napagtitinonganmi amin.”

Ngem no kitaen dagiti partisipante iti NAM, kaadduanna kadakuada dagiti Muslim states nga agparpartuat iti lana a pakairamanan ti Saudi Arabia, Iran Syria, Kuwait ken Qatar.

Ket no amirisen a naimbag ti implikasion ti balikas ni Mahathir, makuna a simngayen iti panunot dagiti lider dagiti Muslim a pagilian daytoy maisupadi a pagtaktakderanda a Muslim.

Ala, pagsayaatanna ta kontra dagiti ad-adu a bilang dagiti partisipante a nasion ti NAM iti gubat.

Ngem nagkadua a tadem daytoy a nairuangan  a kapanunotan.

Kasanon no aramaten dagiti Muslim countries ti lana kas armas tapno mapagkurnoda dagiti pagilian a pabor iti gubat – ti Estados Unidos, Britania, Espania ken dadduma pay a kaaliadoda?

Agpayso, nabileg a pagilian ti US, addaan kadagiti natural a kinabaknang a pagtaudan dagiti adu a pamastrekanna.

Ngem iti gubat iti daytoy moderno a panawen, kasapulan ti Estados Unidos ken dagiti kaaliadona dagiti lana a maaramatda a pagpartuat iti gasolina, krudo ken dadduma pay a produkto daytoy tapno agtaray dagiti planta, eroplano, bapor, tangke, helicopter ken dadduma pay a pakigubatda.

Pagtaudan ti lana no saan a kaadduanna kadagiti pagilian a Muslim?

Nakaam-amak a senario no agtitipkel dagiti Muslim countries nga agkedked a mangited iti lana a kasapulan ti Estados Unidos. Ania ti aramiden ti EU, gubatenna dagitoy sana agawen dagiti oil fields? Di masaaw, agtungpal daytoy a gubat iti pannakaukom ti sangalubongan.

Iti sabali a bangir, napadasanen ti lubong ti nagsagaba gapu iti oil embargo nga impakat dagiti oil producing countries gapu iti gubat dagiti Arabo kontra iti Israel. Nadalupo ti ekonomia dagiti adu a nasion nagruna dagiti pagilian nga awanan iti produkto a lana ket agang-angkatda laeng.

(Daytoy ti oil embargo idi 1973 nga inwayat miembro ti Organization of Arab Petroleum Exporting Countries (OAPEC) a pakairamanan dagiti miembro ti OPEC, kasta met ti Egypt, Syria ken Tunisia  maikontra iti Estados Unidos ken dadduma a pagilian iti Europa kas iti Netherlands. Nakagura dagiti Arabo a pagilian gapu iti ibibiang ti Estados Unidos iti pananggubat ti Egypt ken Syria iti Israel babaen ti panangsuplay daytoy iti nasao a pagilian kadagiti armas. Daytoy nga embargo ti mapaliiw a nakaigapuan iti panagpangato ti presio ti lana iti world market a nakaapektaran dagiti nadumaduma a nasion iti sangalubongan ken nakabingayan dagiti pagilian a kameng iti NATO.  Inakkal met laeng dagiti pagilian nga agparpartuat iti lana ti embargo maikontra iti U.S. kalpasan a nakinegosiar  daytoy a pagilian babaen ken ni Secretary of State Henry Kissinger iti panag-withdraw ti Israel iti sumagmamano a paset ti Sinait ken Golan Heights – S.A.E.)

Uray iti gubat ti Gulpo idi Enero 17, 1991 idi  rinaut ti coalition forces nga indauluan ti Estados Unidos ti Iraq gapu iti panangsakupna iti Kuwait, saan a nalapdan ti panagpangato ti presio ti lana.

No rauten ti Estados Unidos ti Iraq, mapattapatta a ngumato ti presio ti lana iti $50 iti tunggal bariles. Nakam-amak ti posible nga ibungana kadagiti babassit a pagilian a pakairamanan ti Pilipinas.

(Rinaut ti U.S.-British ti Iraq idi Marso 2003 gapu iti pambar a panagidulin ni Saddam Haussein kadagiti pangukom nga armas ken ti dina pannakikooperar a naan-anay iti panaginspeksion ti United Nations mainaig kadagitoy nga armasna.- S.A.E.)

Ti la manglaplapped iti daytoy a senario ti saan a panagkaykaysa dagiti Muslim countries nga agparpartuat iti lana. Nupay adda dagiti saan a nasinged iti Estados Unidos, adu dagiti kaaliado daytoy kabilgan a pagilian iti lubong.

Ngem naimulan ti bukel iti panunot dagiti lider dagiti paglian a Muslim a posible a maaramat ti lana a kas armas, Nadagem a panunoten nga iti masakbayan, mabalin nga agkaykaysada a mangaramat aramatenda daytoy a mangitag-ay iti bukodda a panggep ken interes.#

Comments are closed.