Footer

Natayen ni Dolphy ngem malaglagipto latta babaen dagiti makaparay-aw a pelikulana

Ni:  Danny B. Antalan

 

Pimmusayen ni Dolphy, ti ari ti komedia ti pagiliantayo a Pilipinas.  Kagiddan a nagpukaw ti namnama a maipaayan iti National Artist a pammadayaw manipud iti pagilian nga indatonanna ti ragragsak, katkatawa, ken rayray-aw babaen kadagiti pelikula, tv sitcoms ken personal a pannakidenna.  Kalpasan ti innem a dekadana a kas maysa nga artista a ti kangrunaan nga inakemna ket pagkatawaen dagiti tattao, naibaban ti kurtinana.

Ket nagliday ti sangkapagilianan ta naginanan ti ari ti komedia.

Wen, saan pay natay ti namnama a maipaay kenkuana ti tagtagiuray a pammadayaw, ngem maawatna ngata pay ti naindaklan a panakaitandudo no dina metten personal a maiggaman?  Mabalin a  maited kenkuana kas posthumous award agsipud ta di metten kabaelan ti pisikal a bagina nga awaten.  Mabalin nga adda ti espirituna ngem ditayo metten makitkita.

Nabayag koman a naited kenkuana ti National Artist award, kinuna ni sigud a presidente Joseph Estrada.  Nabayagen a parparagsakenna dagiti Filipino babaen kadagiti pelikulana a Buhay Artista, John En Marsha, Home Along Da Riles ken dagiti ginasut a nagbidaanna a binuya dagiti  Pinoy.

Malagipko, idi ubingak pay, sibibiag pay daydi apongko a Toning, dekada 80, manmano pay laeng idi ti telebision.  Ikuyognakami daydi apongko a baket, magna iti agarup dua a kilometro tapno laeng agbuya iti John En Marsha iti Channel 9 iti black and white television iti kabarangayan ti Paras.

Ania ngamin ti dida pangitedan ken ni Dolphy ti National Artista Award, idinto a para kaniak ket maiyanatup la unay nga intedda kenkuana idi pay laeng… idi sibibiag ken nasaranta pay laeng.  No kinalaing kas maysa nga actor, napadayawanen kas Famas best actor babaen ti pelikulana nga “Omeng Satanasia”.  Malaksid iti dayta, adda ti best actor ken best actress a tropeona manipud iti Brussels International Film Festival gapu iti pelikulana a ‘Markova’.  Ti kaudian a naawatna ket Best Supporting Actor iti pelikula a ‘Rosario’ idi 2010.  Iti daytoy met laeng a tawen, naipabuya ti kontrobersial a pelikulana a ‘Father Jejemon’.  Isun ti maudi a pelikulana.

Nupay saanda a nagkadua iti politika, inpaay ni Presidente Noynoy Aquino ti Grand Collar of the Order of the Golden Heart.

Ti Order of National Artist ti kangatuan a titulo ken pammadayaw a maipaay iti maysa a Filipino gapu iti dakkel a kontribusionna iti pannakapadakkel iti Arte iti Pilipinas.  Ti panangpili ket adda nga isaysayangkat ti National Commission on Culture and Arts ken Cultural Center of the Philippines babaen ti binukelda a selection committee.  Ti National Artist Award ti binukel ni sigud a First Lady ken agdama a Ilocos Norte Congresswoman Imelda Marcos idi panawen ni sigud a Presidente Ferdinand Marcos. Addaan daytoy iti gagem a mapadayawan dagiti Filipino gapu iti naisangsangayan a kontribusionda iti Arte.  Karaman kadagiti National Artists da Francisco Sionil Jose, Fernando Poe, Jr., Edith Tiempo, Lino Brocka ken dadduma pay.

No mapili ita, maysanton ken maawaganton kas National Artist Rodolfo Vera Quizon ti ari ti komedia.

Babbabalawenda ni Presidente Noynoy Aquino gapu ta naginad kano ti wagasna a mangideklarar ken ni Dolphy.  Ngem rumbeng laeng ti nasayud a pannakapili ti sumaruno a National Artist tapno di unay agbalin a pakababalawan ti mapili a kas idi panawen ti panakapili ken ni director Carlo Caparas.

Ngem mapili man wenno saan, ammon ti tunggal Filipino a maysa nga ‘icon’ ni Dolphy ditoy pagilian.  A gapu kadagiti pakpakatawana a nangted inspirasion kadagiti dadduma ken nangipaay iti isem kadagiti addaan iti problema, ammon a dinto pulos kalipatan ti maysa a tao a nayanak idiay Tondo Manila idi 1928.

Kalikagum ti pamiliana nga isem ti ipaay ti tunggal maysa kas pananglagip kenkuana.  Isemankayo ngarud amin nga agbasbasa.  Naragsak ngata ni Dolphy iti papananna ta sigurado ti red carpet a panangpasangbay kenkuana dagiti gagayyemna nga immun-unan iti nagkaysa a biag a kas kada Panchito ken Babalu a nagbalin a partnerna iti pelikula, Nida Blanca ti John En Marsha, Chiquito, Chichay, Dely Atay-atayan, Aruray, Palito, Redford White, Carding ken dadduma pay.  Naragsak pay ngata ti panangpasangbay kenkuana ni Fernando Poe Jr. a kompadrena.

Natayen ti ari ti komedia, ngem agtultuloy latta ti katkatawa ken rayray-aw dagiti Filipino, ta iti uneg ti 60 a tawen, adda ni Dolphy a nangkadkadua iti tunggal maysa.

Hail to the king!  Agbiag ti komedia!#

Comments are closed.