Footer

Panangabrasa iti panagbalbaliw

Ni  Jaime M. Agpalo, Jr.

(Maudi iti dua a paset)

 

Dayta itan ti linabag ti napalabas. Agpadan nga iti internet (soft copy) ken dagiti naiprinta (hard copy) ti pagpidutan itan kadagiti basaen.

Sumursurot a kanayon ti literatura iti panagbaliw ti panawen. Saan nga agur-urok ti literatura, kanayon a makiramraman iti aniaman a kabaruanan a baddek ti panawen. Sumursurot ti literatura iti panagdur-as ti panawen. Adda kaimudingan ti literatura iti internet.

Maiduma ti kapanunotan ti maysa a mannurat ken mannursuro iti literatura iti tertiary level a kunana, basura kano dagiti literatura iti internet.

Kinontra a dagus dagiti batikano a piksionista daytoy a kapanunotan ken indiskursona, a kas kada Rony Diaz, Ricky Soler ken uray ni batikana a playwright Malou Jacob, founding president, Women Playwrights International Philippines.

(Nalaing ken premiado iti playwright ni Malou Leviste Jacob; maysa kadagiti sinuratna ti impatarus toy numo toy biang iti Iloko idi 2002 ken napauluan iti “Anatomy of Corruption” ken naipabuya kadagiti nadumaduma a kabisera iti Amianan a Luzon ken indirihe ni multi-awarded photo journalist ti Philippine Daily Inquirer EV Espiritu; kagiddan itoy, naipatarus pay kadagiti nadumaduma a lengguahe iti pagilian ken naipabuya kangrunaanna kadagiti unibersidad ken kolehio iti Visayas ken Mindanao; ti orihinal a teksto a Filipino ti naipabuya iti Metro Manila ken Southern Tagalog. Ni Ms. Jacob ket former executive director ti NCCA.)

Basura dagiti literatura iti internet?

Kas kada Diaz, Soler ken Jacob, saanak met a mamati a napulpulos a basura ti literatura iti internet. Adda napintas ken adda met madi.

Malaksid a libre a maakses kadagiti nadumaduma a websites, adu pay dagiti nagpipintas a mabasa kadagiti ebooks ken secured files (maaksesmo laeng babaen ti panagbayadmo.) Dagiti dadduma a nababaked a bunga iti literatura ket mabasa metten iti internet. Adun dagiti mannurat nga addaan iti bukodda a website ken blog a pakabasaan kadagiti gapuanan ken kapanunotanda.

No nagsurat ti maysa a mannurat, adda kayatna nga idanon a mensahe kadagiti agbasbasa – ta awan ti sinurat nga awanan iti mensahe – ta  maysa ti mensahe kadagiti kangrunaan a paset ti piksion wenno sinurat. Malaksid iti kinaisangsangayan a balabala (plot), gagangay nga agbatay iti mensahe ken craftsmanship (wagas ti pannakasurat) ti pannakaitag-ay ti sinurat.

Laglagipen koma nga addatayon iti panawen a cyber world – a paset ti panagbalbaliw ti panawen. No saantayo nga abrasaen (embrace) daytoy a panagbalbaliw ti panawen, mabatitayo a ngilngilawen ken dingdingrawen iti daan a lubong.

Saanko a kanunongan ti kapanunotan a basura dagiti literatura iti internet. Saanko met ketdi a babalawen ti panangibaga ti mentor iti kapanunotanna a naidiskurso iti panagsaritana iti kaudian a kombension ti Poet, Essayist, Novelist (PEN) sadiay Manila.

Iti nauneg a panangamiris ken panangimutektekko iti waragawagna, ibagbagana ti sentimientona kadagiti maipabpablaak iti internet. A no dadduma, saanen a naglasat dagiti dadduma iti editor wenno  saan man laeng a nakayasan wenno agkurang dagiti ramenna a sarita ken dadduma pay.

Masansan a makabasaak iti kakastoy kadagiti nadumaduma a blog ken website ken pannakaibaga ti gapuananna a kas bunga ti literatura.

No ti blog wenno website ket adda ti forum a pakaangayan ti balitaktakan, saan a mabalin a ditay met sumapit iti saritaan ket masansan nga ipalawagtayo dagiti intay maduktalan.

Uray met iti hard copy, (printed) adda latta met dagiti sinurat a nababa ti kalidadna – ngem kas nakunakon, adda latta kaimudinganna dayta a sinurat.

Uray dagiti nalalatak ken nalalaing a mannurat, immuna a nagnada iti desdes a nagnaan dagiti adun a tattao sakbay a nakagtengda iti desdes a manmano wenno awan pay ti nagna.

Kadakami a biang, agpada ti soft copy ken hard copy iti aspeto ti panagpapada – adda dagiti mabasa a nababa ti kalidadna ken adda met dagiti nagpipintas.

Ngem ti panangabrasa ti panagbalbaliw ket kaipapananna ti silulukat a panunot.#

 

Comments are closed.