Footer

Ti Kabarbaro A Pagturongan Dagiti OFW

Komentario Ni Christine Marie Verzosa

(Umuna a paset)

 

Ti timmayab sadi langit a presio dagiti produkto a petroleo ti nangitayab-nangipangato ti gastuen iti transportasion, ti nakulbet a masolusionan a recession a nangipaay iti pannakadayyeg ti labor sector, ti ibababa ti gatad ti doliar a nangkerras ti gastuen iti eksportasion, inayon pay ti makapalibbi-makapagarko iti kiday nga euro zone meltdown, dimmegdeg pay met ti napasamak a ginggined ken aluyo ken ti radieson ti nadadael a nuclear plant sadiay Japan, ken dagiti mapaspasamak a civil unrest iti nadumaduma a pagilian gapu iti kinakisang ti trabaho, dagiti nangipaay iti pagpanunotan dagiti agpupuonan iti manufacturing (companies) a tumakder ken panawanda ti economic chessboard wenno baliwanda ti istratehia wenno trend nga idi pay la 1970s a namayagpag.

Ita, nangrugin ti tignay a re-shoring wenno panagsubli dagiti manufacturing companies iti nagtaudanda nga estado (state) iti USA.

Ti saludsod: pakairanudan kadi ti pagilian ken dagiti Filipino daytoy a tignay wenno saan?

Maipalagip nga idi 1970s, dagiti manufacturing companies a kas iti steel, textile, electronics ken automotive industries ken dadduma pay sadiay USA ket nagsapulda kadagiti nasion a nababa ti pasueldo iti labor sector. Nagturongda iti kaarrubada – ti Latin America a yan ti nababa a pasueldo; sa manen nagturongda kadagiti nasion iti Southeast Asia a yan dagiti nababbaba pay a pasueldo ket nangipatakderda kadagiti manufacturing companies ken insangpetda dagiti kagamitan iti produksion agraman kabarbaro a teknolohia ken ekspertismo. Adu dagiti manufacturing companies a kukua ti USA iti Filipinas, iti China, iti Japan, iti Taiwan ken dadduma pay a pagilian iti Southeast Asia. Iti Filipinas, nakabase ti kaaduan kadagitoy kadagiti export processing zone a timmubuan met dagiti adu nga outsourcing companies.

Dagiti outsourcing companies ket dagiti agkontrata iti maysa a parte wenno ad-adu pay a parte ti negosio. Dagitoy dagiti sumagmamano nga akmen dagiti outsourcing companies: janitorial and menial services, security and escort services, transportasion ken kanen dagiti empleado (kadagiti dadduma a manufacturing company a kas iti Texas Instrument Philippines), packaging ken pannakaibiahe ti produksion iti destinasionna, ti panagpasueldo ken uray ti human resources management (lalona iti recruitment) ken uray iti panagbayadan kadagiti naituding a buis ket akmen ti outsourcing company; kadagiti dadduma, uray ti mismo a labor force ket akmen ti outsourcing company.

Aramiden dagiti negosiante daytoy a sistema tapno magun-odda ti makapnek nga istabilidad ken tapno makapagkonsentretda a nalaing no kasano a mapataudda ti dakdakkel nga income ken tapno saandanto a pakarikutan dagiti asunto a patauden ti labor sector. Intedda ketdi ti pasueldo a kas sagudayen ti linteg wenno labor laws ken nangtedda pay kadagiti dadduma a benepisio ken kanayonan nga insentibo a kas iti libre a transportasion, libre a kanen iti pagtrabahuan ken adda pay sangakaban a bagas iti binulan, health benefits dagiti trabahador agraman pamiliada, recreation, libre a panagtrening iti skills iti uneg ken ruar ti pagilian ken dadduma pay.

Dagiti outsourcing companies ken kadagiti agtrabaho a mismo (staff) kadagiti manufacturing companies ti kasasayaatan nga agpasueldo ken agited kadagiti benepisio ken insentibo kadagiti empleadoda idi tawen ti 1980s ken iti 1990s. Isu a nakananama ti masakbayan ti asinoman a maiyemplo kadagiti export processing zones kadagidi a panniempo.

Adu dagiti graduado iti four year course ti simrek kadagitoy a manufacturing companies a nangrugianda a pangalaan kadagiti ad-adu pay nga skills ken eksperiensa. Saan a mabilangen dagiti nangrugi a kas nababa nga empleado agingga a nagbalinda nga executive. Adda ti makunkuna a nakananama ken nasayaat a security of tenure ti pannakaiyemplo kadagitoy a manufacturing companies. Naraniag ti singising ti init, no iladawan ti masakbayanda.

Ngem simrek iti eksena dagiti lilibeg nga awan ti sabali a panggepda no di mangipaay iti destabilisasion iti gobierno. Gapu iti iseserrek dagiti lilibeg a grupo nga agkiddaw iti nangatngato pay ngem langit a pasueldo, benepisio ken insentibo, limmidem ti nasirnaat a tangtangaden a tangatang; ta no saan a maited dagiti dawdawatenda, agiikkisda kadagiti kalkalsada: strike, rally, picket line, ken nagsasamusam nga asunto iti Departament of Labor. Nariribuk ti kaaduan a manufacturing companies ket nangrikep dagiti saan a nakaibtur ket immalisda – nagturongda sadiay China nga awan dagiti lilibeg iti produksion ta kontrolado ti gobierno ti tignay dagiti amin nga umili. Dayta ti gapuna nga adu dagiti manufacturing companies a kukua dagiti nababaknang a nasion a kas iti USA a simrek iti China. Amin-amin san ket “Made in China” ta sadiay ti nagpuniponan itan dagiti adu a manufacturing companies.

Dagiti siguden a manufacturing companies nga establisadon kadagiti export processing zones, nangpanunotda manen iti kaimudingan ti economic chessboard. Tapno maited ti kiddaw ti linteg a kanayon a panagngato ti sueldo, nagikkatda met kadagiti dadduma pay a benepisio ken insentibo – dagiti libre nga assistance ket saanen a kas idi damo ti kalukay ti imada. Immimutdan. Dagiti dadduma, kinaykayatda ti nangrikep ken immalis iti sabali a pagilian a yan ti paborable nga atmospera ti relasion ti agpatrabaho ken mangmangged a kas iti China, South Korea, Japan, Taiwan ken dadduma a nasion iti Southeast Asia a masansan a pagturongan itan dagiti Overseas Filipino Workers.

(Adda tuloyna)

Comments are closed.