Footer

Panagraira ti paltog, apay a di makontrol?

Ni Salvador A. Espejo

(Maikatlo a paset)

 

Nabara nga isyo ti gun control ditoy pagilian no adda mapasamak a nadamsak a pammapatay a pakainbolbaran ti nabileg a tao wenno nagbalin a biktima ti maysa a responsable nga umili kas dagiti kameng ti media. Adun dagiti kameng ti media ti biktima ti kinadamsak a paltog ti kangrunaan a nangkeltay iti biagda.

Kinapudnona, dakkel a mantsa ti pagilian ti pannakabirngasna a maysa kadagiti kapeggadan a pagilian para kadagiti agiwarwarnak.

Nawatiwaten ti listaan dagiti agiwarwarnak a napapatay ditoy pagilian babaen ti paltog. Kaadduanna kadagitoy a pammapatay ti work-oriented.

Adu metten dagiti hues ken agtrabtrabaho iti hudikaria ti nagudas babaen ti paltog. Ti kaso nga ig-iggaman ti hues ti kangrunaan a motibo ti pannakagudasna.

Ti pannakaisayangkat ti pannakapapatayda ti mangipaneknek a natured unayen dagiti perpetrators a mangisayangkat iti krimen.

Adda metten dagiti naidarum ngem kaadduanna a naginad ti panagdur-as ti kaso iti korte.

Alaentayo laengen a pagarigan ti Maguindanao massacre. Agingga ita ket awan pay ti ania a nagdur-asan ti kaso agsipud kadagiti pannakaisanudsanudna ken teknikalidad a pakataktakan ti panaggunayna. Dakkel ti posibilidadna a maungpotton ni Pres. Benigno Aquino III ti panagtakemna ngem saan pay nga agbanag ti kaso.

Iti Kapihan sa Manila a naangay iti Diamond Hotel idi napan a tawen, nadakamat a ti Pilipinas ti kangatuan iti gun-related violence iti sangalubongan. Maikadua laeng ti United States. Pinataud daytoy ti Maguindanao massacre a nakatayan ti 58 a tattao a pakairamanan ti nasurok a 32 a journalists a naisurot iti komboy.

Maysa nga opisial ti polis ti nagkuna a ngumato ti  bilang dagiti biktima ti kinadamsak, kangrunaan ti paltog tunggal adda maangay nga eleksion iti pagilian.

Dakkel unay ti ngimmatuan ti ranggo ti Pilipinas ta idi 2009, segun iti The International Action Network on Small Arms (IANSA), maysa a non-government organization, maikasangapulo ti pagiliantayo iti listaan dagiti nasion iti sangalubongan nga addaan iti kangatuan bilang ti pammapatay a nakainbolbaran ti paltog.

Ti laeng Pilipinas ti kakaisuna a pagilian iti Asia a nairaman iti kangatuan a 20 a pagilian iti nasao a listaan.

Kinuna met ni Chief Supt. Reynaldo Rafal nga iti pagilian, iti mapattapatta a dua a million a revolvers, pistols, shotguns ken assault rifles, nasurok a kagudua ti saan a rehistrado ken illegal.

Idi 2009 daytoy a datos ket mapattapatta nga ad-adu itan ti bilang dagiti illegal nga armas iti ikut dagiti saan a rumbeng nga agtagikua iti daytoy.

Segun pay ken ni Rafal, aganay a 70 porsiento dagiti babassit a paltog ti adda iti ima dagiti sibilian idinto nga aganay a 80 porsiento dagiti illegal nga armas ti masarakan kadagiti nariribuk a probinsia iti Mindanao a pakaibilangan ti Basilan, Jolo ken Tawi-tawi.

Kinuna pay ni Rafal nga iti dadduma a komunidad iti Mindanao, kadawyan laengen a nakadispley dagiti armas nga iggem dagiti tattao.

No apay a maipalpalubos daytoy iti maysa a pagilian a Katoliko ken managbuteng iti Dios ti narigat a maawatan.

Kas iti Maguindanao, ginasgasut dagiti nasukalan ken nakali nga armas a mapapati nga indulin ti dadaulo dagiti akusado iti masaker. Adu dagiti alegasion iti pannakapaadda dagitoy nga armas nga inaramat dagiti Ampatuan a pinangtaginayon ti bilegda iti politika, kas iti pannakaaramat ti pondo a maipaay koma iti probinsia, ken pannakaismagel dagitoy nga armas manipud iti kabangibang a pagilian.

Akuen man wenno saan dagiti agtuturaytayo ken uray ti kapolisan, napigsa a negosio ti panagipuslit iti armas, aglalo iti Mindanao.

Mapapati a nagtaud dagiti armas dagiti sumagmamano nga armado a grupo iti Mindanao a pakaibilangan ti MILF ken Abu Sayyaf Group (ASG) manipud iti Afghanistan babaen ti pondo ni Osama bin Laden. Maysa pay a nagtaudan dagiti armas ti pagilian a Lebanon, segun iti panagmonitor ti intelehensia ti militar. Ngem kas ninamnama, pinaglibakan dagitoy a grupo ti alegasion. No patien ti MILF, isun ti mangparpartuat kadagiti bukodna nga armas.

Adda pay report a nagtaud dagiti pondo a naigatang kadagiti armas manipud kadagiti Muslim iti ganggannaet a pagilian a para koma iti sosio-kultural nga aktibidad.

Ngem ti saludsod: apay a kasla awan ti gaway ti turay, nangruna ti kapolisan iti panagraira dagiti paltog iti pagilian?

(Adda tuloyna)

Comments are closed.