Footer

Kritisismo iti naun-uneg a kaipapanan

Ni  Jaime M. Agpalo, Jr.

 

Iti innak panagpagnapagna iti maysa a mall itay kallabes, nasabatko ti maysa a gayyem – sigud nga agduyos iti panagsuratan wenno iti literatura. Agsuratsurat met idi ngem ad-adda a daniw ti inna pangiyebkasan ti nawayawayaan a linaon ti arapaap, kapanunotan ken arep-epna. Ta dayta ti rasonna no apay nga agduyos iti literatura.

Wen met ketdi a, daytoy ti maysa kadagiti adalem a misterio kadagiti agduyos itoy a benneg ti arte ta imbes a makariknada koma iti pannakaadipen, saan ta ditoy ketdi ti pakariknaanda iti ubbog ti naisangsangayan a ragsak. Kasano koma a tipdem ti ubbog ti pagragsakan ken pannakapnek? Iruarmo ketdi ket wayawayaam, uray no iti kanito laeng nga awanka iti oras ti trabaho.

Addan daniwna – duan sa wenno tallo – ti naipablaak iti Saringit Chronicle ken iti Tawid News Magasin. Maitugotan a nagubbog iti kaungganna dagiti balikasna. Balikas a nakaibugasan kadagiti linaon ti pampanunot ken kapanunotanna.

Iti dayta a panagsarakmi, kinunana nga ituloynan ti naguped nga arapaapna a makaipablaak met iti sarita.

Yawisko koma nga itedna kadatao dagiti sinuratna ta sidadaan ti Tawid a mangtulong nga umaddang a mangilukat ti ruangan ti essemna. Ta sidadaantayo met a tumulong. Ngem naunaannak a sumao. Immisemak lattan.

“Mabasbasak dagiti sinursuratmo a komentario ken kritisismo iti internet ket adu ti nasursurok. Limmawa ti ammok ket no adda pakontes a para kadagiti agdadamo, diak agpangaduan a makisalip. Padasek met a tukoden ti kabaelak. Sisasaganaak itan. Ta kasano nga ammom ti kabaelam no dimo padasen?” kinunana man.

Ngem saan a dayta ti simrek iti panunotko. Dagiti sinursuratko a komentario ken kritisismo? Interesadoak iti dayta nga imbagana—saan a daydiay kinaadda ti mangbasbasa kadagiti sursuratentayo iti daytoy a kolum no di ket inaronanna met ti reggetko ta adda mangipateg kadagiti sinuratko. Isu a kunak, a taginayonenna ti agbasa iti Tawid News.

“Saan laeng nga iti Tawid,  uray iti blogmo — iti kamalig, iti bilingualpen, ken uray iti Ilocaniana ket agbasbasaak kadagiti sinursuratmo sadiay,” impalgakna.

Napaisemak. Nabayag nga awanen ti impostek iti kamalig ken iti bilingualpen. Nadakamattayo iti naminsan iti daytoy met la a kolum nga immabut pay iti nasurok a 17,000 a hits ti kritisismo iti bilingualpen. Iti Ilocaniana ket ‘pick-up’ dagiti artikulo a naipablaak sadiay wenno sigud a naipablaak iti sabali a website nga inadaptar laeng ti Ilocaniana—kas iti ar-aramiden ti ‘kaaduan’ a website nga agiinnadaw iti damag.

Kunana manen: “Nasuroken a 21,000 hits ti sinuratmo maipapan kadagiti children story iti bilingualpen. Ngem apay nga awan met ti mabasak a sinuratmo iti facebook ken twitter – adda met page-mo kadagitoy? Mapmapanak met sadiay ngem awan ti makitak a sinuratmo?”.

Nagmalangaak. Nasurok a 21,000 hits? Ket no kaibagbagatayo a nasurok a 17,000 hits? Mas updated kadi daytoy ngem kadatao a makinsurat? (Natakuatak laengen idi agangay a pudno dagiti insawangna.)

Kadagitoy nga imbagana, nasiguradokon a sursurotenna dagiti intay sursuraten. Wen, nga agpayso, saantayo pay laeng a nagikabil iti facebook wenno iti twitter, iti google plus wenno iti pinster ta adu pay laeng ti intay pakakumikoman. Adu pay dagiti dadduma a social networking sites a mangiyaw-awis iti innak itatabuno. Ngem saanko pay laeng a maasikaso iti agdama. Nupay kadagiti naglabas ket adu dagiti impostetayo kadagiti diskusion iti literatura kadagiti nadumaduma a website lalona kadagiti discussion group ken kadagiti blog.

Napataliawkami iti nangpayapay kenkuana a tallo a babbai iti asideg ti ruangan iti bandana ti laud ket nagpakadan. Sabalianminto kano ti agsarita ket pasiarennakto. Ta itedna dagiti sinuratna. Ad-adu koma pay kano ti suratek a komentario ken kritisismo, saan laeng nga iti daniw no di pay iti sarita, dagiti libro ken sabsabali pay a sinurat.

Nagtung-edak lattan nga immisem.

Isu a sinuratkon daytoy…#

Comments are closed.