Footer

Ania Ti Sakit A Flesh Eating Bacteria?

Salaysay ni Christine Marie Verzosa

 

Nagkayamkam a kasla apuy ti damag maipapan ken ni Ronald Ancheta, agtawen iti 45, ti OFW a natay sadiay Hong Kong gapu ta karkarna a sakit ti impatayna.

Segun iti damag, nagsakit ti sakia ni Ancheta, nagut-ut-ot a kasla marunrunot wenno makinkinnit ket saan a nakaturog iti agpatnag. Kabigatanna, impan ti asawana a ni Delma, 46, maysa met laeng nga OFW, sadiay Princess Margaret Hospital. Ngem daksanggasat ta kalpasan ti tallo nga aldaw, pimmusay piman ni Ronald idi Agosto 13, 2012. Naiyawid ti bangkayna ditoy pagilian—sadiay Marikina City.

Naalarma met ti publiko gapu iti kinakarkarna ti sakit. Ania manen daytoy a sakit?

Awaganda daytoy a sakit iti flesh-eating bacteria (FEB) wenno flesh-eating disease (FED) kadagiti dadduma. Necrotizing fasciitis ti umno a medical term daytoy a sakit.

Adu ti nagdanag amangan no nadaras nga agwaras ken makaakar daytoy a sakit. Napeggad ken narisgo kadi ti sakit? Apay a naawagan a flesh-eating bacteria wenno bakteria a mangmangan iti lasag? Adda kadi pakainaiganna daytoy kadagiti managkilaw iti insarabasab ken kappukan a karne? Kasanon dagiti kaay-ayona ti agkilaw iti lasag ti ikan nga inupran iti sukat’ sili, lasona ken laya wenno insawsaw iti wasabi a kas iti sashimi?

Ngem inalay-ayan a dagus ti Department of Health ti danag ken pagbutbutngan ti publiko.  Segun iti waragawag ni Assistant Secretary Dr. Eric Tayag, awan pay laeng ti natakuatan a sakit nga FEB a napasamak ditoy pagilian. Awan ti kinapudno dagiti damag a kinapeggad ti sakit ta maysa laeng kano a tsismis. Awan kano ti aniaman a pagdanagan ta nalaka laeng a maagasan ti sakit babaen ti panagtomar iti high doses of intravenous antibiotics; ken kangrunaan iti amin, ti saan a panangbaybay-a ti bagi kadagiti umatake a sakit nangruna iti immune system. Kasta met nga awan kano ti pakainaigan daytoy a sakit kadagiti managkilaw iti lasag ti ikan ken karne. Maysa laeng dayta a panangipagarip wenno pattapatta.

Inlawlawag  pay ni Dr. Tayag, a dayta balikas a flesh-eating bacteria ket awan iti kinapudnona a mangmangan iti lasag ti tao. Maysa laeng kano a misnomer. Naawagan a flesh-eating bacteria ta agrunot ngarud ti naapektaran a lasag a kas iti cancer ken diabetes. Kuna dagiti nagsukisok itoy a sakit a nadaras laeng ti epektona kadagiti addaanen iti sakit a kanser ken diabetes. Ti bacteria ket saan a mangmangan iti lasag no di ket pagtaudan laeng iti samal wenno toxin nga isu met daytan ti makasabidong, a posible metten nga ipapatay no nagramaramen daytoy iti bloodstream ken saan a naagapan a dagus ti pannakaagasna.

Maala ti sakit babaen ti sugat—uray kababassitan a sugat—isu a no nasugat uray basssit laeng ket nasaysayaat no dalusan tapno saan a maimpeksion wenno serken ti bacteria.

Iti interbio ti Radyo Patrol maysa a doktor, kinuna daytoy nga awan ti nairekord ditoy pagilian ta maitudo lattan a maigapu iti sagsagabaen ti pasiente a kas iti cancer wenno diabetes.

Kas iti napasamak ken ni Ronald Ancheta nga addaan gayam iti sakit nga Stage 2 diabetes.

Ta ania aya daytoy flesh-eating bacteria? It is a rare infection of the deeper layers of skin and subcutaneous tissues, easily spreading across the fascial plane within the subcutaneous tissue. Necrotizing fasciitis is quickly progressing, having greater risk of developing in immunocompromised  conditions like diabetes, cancer, etc.

Kadagiti dadduma a kaso, nasaysayaat no putdendan wenno ikkatendan ti naapektaran a paset tapno di agramaram. Pitopulo a porsiento kadagiti nagsakit ti nairekord a nagsagaba  ken addaan iti clinical conditions nga immune suppression, diabetes, alcoholism/drug abuse, malignancies, ken chronic systemic diseases.

Awan ti pilpilien ti sakit. Maysa kadagiti nagsagaba itoy a karkarna a sakit ket ni Lucien Bouchard a lider ti oposision sadiay Canada, a pinutedda ti maysa a sakana idi 1994 tapno maisalakan ti biagna.

Tallo a nalalatak a mannurat iti nagsagaba itoy a kas kada Alan Coren, British writer and satirist ken kolumnista iti The Times a nagsagaba idi 2006; ni R. W. Johnson ti journalist ken historian iti South Africa a naputdan ti maysa a sakana iti ngatuen ti tumengna idi 2009, ken ni nalatak a multi-awarded fiction writer iti Canada, Peter Watts a nagsagaba itoy a sakit idi napan a tawen ngem naagasan.#