Footer

Politika ti dinastia ken artista

Ni Danny B. Antalan

(Tuloyna)

 

Nailanad iti 1987 a Konstitusion ti Pilipinas ti Artikulo II, Seksion 26: The State shall guarantee equal access to opportunities for public service, and prohibit political dynasties as may be defined by law.”  Gundaway ken oportunidad nga agserbi kadagiti umili, pannakaiparit i\ti dinastia.

Addan ti linteg.  Ngipen laengen.

Daksanggasat, manipud iti dayta a tawen, awan pay nabukel a linteg a mainaig iti anti-dynasty.  Naturog a kasla beklat.  Mariing sagpaminsan, ngem tono kuan, maturog manen.

Ta kasano ngamin koma a maaramid dayta a gakat ken maipasa kas maysa a linteg no dagiti met pulitiko dagiti maapektaran.  Adda ngarud ngata drayber ti trak a mangpilid iti bukodna a bagi. Isuda mismo ti mangpidut iti bato nga ituktokda iti uloda.

Iti kongreso a pagtugtugawan dagiti congressman ti pakaaramidan ti gakat, tamingenda, ipasada.  Agsasaritada:  ket mayor ti asawak idiay ilimi, vice mayor ti kabsatko, sanggunian ti anak ko, SK Federated ti maysa pay nga anakko, kapitan ti kasinsinko.

Ala, kas pangarigan pinaboranda iti kongreso, kasano ngata ti panangtingiting met dagiti senador iti gakat no dagiti kalkalbitenda no kasdiay nga eleksion ket dagitoy a political clan tapno laeng mangabakda iti senado.  Ken, ania ngaruden ti makuna dagiti Cayetano, Estrada, Enrile, Pimentel, Guingona ken dadduma pay?

Manen, kas pangarigan makapasa kadakuada, saan ngata nga agtigerger ti ima ni Presidente Noynoy Aquino nga agpirma, no di nga isuna mismo ket paset ti kultura ti tugaw a pagsisinnublatan ti Malacañang.  No ar-arigen, manmano ti nagpresidente iti pagilian a Pilipinas ti awan blood trailna kadagiti nakapuesto a nabutosan man wenno nadutokan iti puesto ken posision iti gobierno.

Naaramid ti term limits kadakuada.  Tallo a termino a sagtatallo (3) a tawen kadagiti konsehal, bise mayor, mayor, bokal, bise gobernador, gobernador, ken congressman.  Kalpasanna, aggraduardan.  Innem a tawen met iti presidente ken bise presidente.  Innem a tawen iti dua a termino dagiti senador.

Ti kangrunaan a gagem ti term limits, tapno agsardengdan.  Ipasublatda metten ti posision.  Tapno saan la nga isuda ti aggian iti air-conditioned nga opisina, aglugan iti nagamar a kotse, ken rumaman kadagiti naimas a taraon kadagiti hotel ken restaurant.

Ngem ania ti napasamak? Ditan a limtaw dagiti pulida a kinagamrud.  Idi saandan a mabalin: bagimon, baket, nakkong, insan, kasinsin, apok.  Impasublatda, ngem iti kabbalayda.

‘Kakahiya!

Daytoy ti kunada a panagpatagabo a dida kayat nga ibbatan.  Daytoy ti panagpaalila a kaykayatanda unay.  Daytoy sa ngamin ti panagserbi a mangpabaknang kadakuada.

Maymaysa met laeng ket ti rasonda:  “Sikami met ti kayat ti umili.” I-capitalizeda nga ibaga… nga uray agpapaanoda nga ipabutos dagiti patpatgenda a kapamilia, no dida kayat, ket awan kano ti maaramidanda.

Wen a, mayat met, ngem ti problema, isuda met laeng ngamin ti addaan iti kuarta a gumatang iti butos; isuda met laeng ti addaan iti bileg ken paltog a mangbutbuteng kadagiti tattao; isuda met laeng ti addaan iti koneksion tapno mahokus-pokus dagiti resulta.

Ala, ania ngarud no isuda lattan ti kayat ken ibutos dagiti tao.  Awan maaramidanen.  Ngem ti problema kadagiti dadduma a ginuyodda nga impatugaw, saanda met a quality.  Addanton ti naipatugaw a mayor a lampinan:  Papang met amin nga ubetna no agdesision.  Dagiti met dadduma, ti ginuyodda lattan ket dagiti adik, tur-og, bukatot, sugador, mannangan… ken dadduma la ditan a mabalinda nga ipatugaw.

Honorable, daytanto ti awag kadakuada.

Ngem adda ngarud ngata maaramidan ni Pinoy?  Kasla awan, ta ngamin, daytoy a kultura ket naagsepen kadatayo.  Nagrigat a balbaliwanen.  No ania ti kanayon a mangeg a nagan, makatitileng ken makauma a dengdenggen a nagan.  Intono eleksion ket agisurattayo ti nagan… daytay met kanayon a nagan a mangmangegtayo ti ikur-it.

Ngem iti oligarchy wenno linteg ti manmano, dagiti babassit ti mangbuybuya lattan iti agtultuloy a panagampayag dagiti babaknang, addaan, konektado, impluensiado ken kontrolado a politika.

Iti pamunganayan linteg, addan ti pannakaiparit iti political dynasty iti pagiliantayo.  Nabayag pay ketdin.  Agtallopulo (30) a tawen. Ti laeng met masapul nga aramiden ket ikkan iti lasag daytoy a tulang, ken dusa kadagiti aglabsing ditoy.

Ngem aginggana a maipakpakat pay laeng ti linteg ti manmano, nungka!

Isu a panagkunak, daytoy anti-dynasty bill ket tay kunada, pupulutin na lang sa kangkongan.  Awan pagmamaayan.  Maar-aramat laeng ita iti saritaan.  Gungundawayan dagiti dadduma a pagpapogi.  Ngem pulos a di makir-in ti konsensia dagiti alimatek iti gobierno nga awan san iti bokabolarioda ti bain, respeto ken palabra de honor.#

Comments are closed.