Footer

Child labor, apay a saan a mapugipog?

Sinurat ni Jose Edwin S. Sajonia

 

MAKAPADANAG ti naipadamag iti telebision idi rabii ti Hunio 27, 2012 nga adda 5 milion iti populasion ti Pilipinas nga agob-obra a naganus pay laeng ti tawenda. Mairaman ditoyen dagiti “dropouts”, agpalpalama, nayulbod ti tawenna nga agobra iti paktoria, konstruksion wenno talon.

Iti dayta a kasapada nga agtrabaho, kaadduanna a magundawayan dagitoy. Kas  iti nababbaba a sueldo, basbassit (wenno awan pay a benepisio a kadawyan a mait-ited kadagiti regular a mangmangged wenno empleado. Ngem ania ngarud, uray makita dagiti naganus pay a trabahador ti pannakaikapisda, an-anusanda lattan piman agsipud iti nakaro a kinakurapay ti panagbiagda. Kadakuada, nasaysayaaten ti adda bassit a maganaran ngem iti agmalmalem a nakamulagat a dida ammo ti pagtaudan ti kanenda iti inaldaw.

Maselselebraran ti Aldaw ti Trabaho iti kada Mayo 1 ti kada tawen. Nadayaw ti panggepna ta itandudona ti pateg ti trabaho a pangbiag iti kaamaan ket maited ti umisu a katukad ken benepisio  ti pagbannoganda. Agkinnaawatan dagiti obreros ken agpatpatrabaho babaen ti panangibabaet ti gobierno ken sektor ti labor. Ngem di ania a mapagpapatangan ti maipapan ti child labor iti baet a maikaniwas daytoy iti linteg ken maikurkurimed ti pannakaaramidna. Nupay ikarkarigatan ti gobierno nga ikkaten wenno lapdan daytoy nga isyo ti panagtrabaho, saan a malapdan a rumsua gapu iti nagkaadu a makagapu.

Dumakdakkel a problema ti child labor ken addan dagiti kaso a pannakaabuso dagiti ubbing a trabahador, nangruna dagiti babaonen wenno dagiti agobra iti talon.

Kakaruan iti siudad nangruna iti Kamanilaan ta menor de edad ti dadduma nga agkalkallautang nga agsapul tapno laeng agbiagda. Saan met a mabalin nga akomodaren ti maseknan nga ahensia kas iti DSWD amin kadagitoy. Awan ti pagkunaam ti laing dagiti agpanpanday-linteg a nangbukel iti linteg a mangprotektar kadagitoy ngem saan a malapdan nga adda dagiti ubbing a mapabaklayan iti nadagsen a trabaho iti baet ti kinaganusda.

No maminsan, adda sungsungbatan dagiti  nagannak ta amin a banag ket mangrugi iti ikub ti pamilia. Ngem iti sanguanan ti kinakurapay a manglenglengnges iti pamilia, agkamtud la ketdi dagiti nagannak a mangited kadagiti kasapulan dagiti annakda, kas iti panagbasada ken pannakapatanorda nga agbalin a mapagwadan nga umili. Adu dagiti kaso dagiti ubbing a saan a makaadak iti pagadalan gapu ta di kabaelan dagiti nagannak a pagadalen ida. Imbes nga iti pagadalan koma ti ayanda, addada ketdi iti kataltalonan a tumulong iti amada nga agraep, agkames, agani ken dadduma pay a nadagsen a trabaho. Dagiti dadduma met, sumrekda a babaonen, para bagkat iti tagilako iti tiendaan, para masa wenno para bunag kadagiti semento kadagiti konstruksion. Kapilitan nga aramidenda daytoy tapno laeng matulonganda dagiti dadakkelda ken dagiti dadduma a kakabsatda.

Imbatad ti maysa a sikologo a kangrunaan koma a maasikaso ti pangrugian a kasasaaad (ubing iti pamilia)  tapno iti panagdakkel ti ubing ket maisaganaan met iti natibker a pundasion  a mangsaranget iti nangatngato a pagrebbengan. Saan ketdi a ganusen ti mangipakat ti pagrebbengan ta iti linteg ti tao ken Dios, saan pay a maipanawen. Pannarabay ken panangiturong ti kasapulan ti ubing saan ket a mausar a maisangol iti pagrebbengan a baklayen dagiti nataengan.

Adda dagiti nataengan a pannakalualoda ti “sadut” a balikas no dida mabaon ti ubing. Natural a masursuro met dagiti ubbing ken agtutubo a serbian ti bagbagida wenno agsakdo, agiyasideg ti pagaron, mangiyakar ken ni Sawak wenno ti kalding, mangpakan ken ni Pugot idiay ubong. Gagangay laeng dagitoy a pagibaonan tapno makasursuro met nga agobra ken tumulongda. Ngem no iti ruar ti pagtaenganen ti pagobraan ti ubing sa ket nasursurok pay ngem walo nga oras ti panagobrana, panagabuso daytan iti karbengan ken naganus a bagina.  Kas kuna tay pagsasao: Awan ti adipen no awan ti agpaadipen. Adu dagiti ubbing a kaarig adipen ti kayariganda gapu iti kinadagsen ti trabahoda gapu iti panagabuso dagiti amoda a di mangipirpirit nga addaanda met iti kalintegan ken respeto a kas tao.

Kas nadakamaten, addan dagiti naipasa a linteg ti pagilian tapno masalakniban dagiti ubbing iti pannakaabuso, nangruna iti trabaho. Ngem yan ti paitna, mapaliiw a nakurang ti pannakaipakat dagitoy a linteg ket adu latta dagiti ubbing a biktima ti pannakaabuso.

Kaanonto nga agtignay dagiti agtuturaytayo a mangipakat iti natangken a ngipen ti linteg tapno mapasardeng ti problema ti child labor?#

Comments are closed.