Footer

Iti Ngalay Ti Dalan, Teppang?

Ni Jaime M. Agpalo, Jr.

 

Maysa kadagiti tinawen nga intay sursuroten ken palpaliiwen ti Man Asian Literary Prize. Manipud idi 2007 a pannakabuangayna, makaparaniag iti mata ta adda latta Pinoy a karaman iti longlist ken/wenno iti shortlist. Pilipino pay ketdi ti nangabak iti grand prize idi 2008, ni Miguel Syjuco. Mangipaneknek iti literary excellence, ti kabaelan ni Pilipino a saantayo a paudi no maipanggep iti literatura. Saan a naggudeng a makibalubal kadagiti higante ti panagsuratan a kas kada 2012 Nobel Prize in Literature Mo Yan, ni nalatak la unay a Haruki Murakami ken dadduma pay a mabigbigbig a nobelista iti Asia.

Eksklusibo laeng a para kadagiti taga-Asia ti pammadayaw. Tallopulo ket uppat a nasion (34) kadagiti limapulo a nasion (50) iti Asia ti naayat a makiparpartisipar: Afghanistan, Bangladesh, Bhutan, Cambodia, East Timor, India, Indonesia, Iran, Kazakhstan, Kyrgyzstan, Japan, Laos, Malaysia, Mongolia, Myanmar, Nepal, North Korea, Pakistan, Papua New Guinea, Philippines, Singapore, South Korea, Sri Lanka, Taiwan, Tajikistan, Thailand, The Maldives, The PRC of China (karamanen ti The Hong Kong or Macau SAR’s), Turkey, Turkmenistan, Uzbekistan ken Vietnam.

Manipud idi 2007 a pannakabuangayna, tinawen a mairaman dagiti Pilipino iti longlist ken/wenno shortlist a kas kada Jose Dalisay, Jr. idi 2007; ni Lakambini Sitoy, Ian Casocot, Alfred Yuson, ken Miguel Syjuco idi 2008 (grand prize winner iti daytoy a tawen); Edgar Calabia Samar, Clarissa V. Militante, Mario I. Miclat, R . Zamora Linmark, Eric Gamalinda idi 2009 ; ken ni  Criselda Yabes idi 2010.

Mangipaneknek a saan nga agpaudi ni Pilipino no maipanggep iti salisal iti literatura. Saan nga aggudeng a makibalubal kadagiti addaanen iti narangrang a nagan saan laeng iti pagilianna no di pay iti lubong.

Idi 2011 ken 2012, awan ti napili a Pilipino iti longlist ken/wenno shortlist. Idi ngamin tawen, 2010 a nagbaliw iti pagannurotan ti panagpili, dagiti laengen nailibro ti pagpilian; saan a kas iti napalpalabas a tawen a dagiti saan pay a naipablaak a manuskrito ti kualipikado nga entry. Ti grand prize winner ti mangiyawid iti $30,000 a premio; $5,000 ti mapan iti tranlastor (no adda).

Ti rigatna, agpatingga laeng metten iti 2012 nga agisponsor ti Man Group, maysa a British alternative investment management business nga agpateg iti US$68 billion ken addaan iti 1,700 nga empleado iti sangapulo ket lima a nasion iti sangalubongan.

Gapu itoy inwaragawagen dagiti mangmanmanehar ti pasalip a maksayan ti badiet ti Man Asian Literary Prize iti $100 million. Agbirbirok itan dagiti mangimaton itoy a pasalip iti pagtaudan iti pundo iti sumaruno a tawen. Ket no saanda a makabirok, ania ngata ti sumaruno a mapasamak?

Makapakudkod met iti saan a nagatel a teltel ken tumilmon iti napilpilit gapu iti makeltay a ganas ken gagar nga agtaray, a makilinnumba iti dana ti literatura, ngem gayam iti ngalay ti dalan, agngangabit nga agtinnag iti teppang? Sapay koma ta saan a mapasamak ti pannakaisardengna.

Ti Man Asian Literary Prize ti kangrunaan a mangipapaay iti pammadayaw kadagiti amin nga Asiano a mannurat iti literatura.

Iti panagsuratan iti literatura babaen ti English wenno babaen ti translator ket makuna a saan a paudi ni Pilipino a kas iparangarang dagiti napili a longlist/shortlist ken pammadayaw nga inyalatna iti daytoy a pasalip.

Maibilang a kalatakan ken numero uno a literary prize iti Asia ti Man Asian Literary Prize, a mangitaktakder ti dayaw ken sirib ni Asiano no literatura iti pagsasaritaan.

Kalatakan agsipud iti pannakairaman dagiti mabigbigbig a mannurat nga Asiano a makidanggay ken makisalip. Awan iti literary prize a pakakitaan iti kastoy a mangitandudo iti laing ni Asiano.

Bareng a, no agtultuloy daytoy, ket saan koma a mapasamak ti aripapa a namungay iti panunotmi, ta no bilang kasta, kaslan nagpatayok iti ullaw a nakapinpintas iti tayabna, nabannayad ngem iti iduduprak ti napigsa nga angin nagkulpa metten. Sapay koma ta saan nga agsardeng.

Adu dagiti nalalaing a mannurat a Pilipino, iti man English wenno iti Filipino wenno iti  kabukbukodan a dila. Iti panagkitami, saan laeng a kinakurang iti suporta ti dakkel a laktawen no di pay ket kinaawan ti pangiruaran a pasalip dagiti sinurat. Saan a kas iti sabali a kontinente a dakkel ti suportada kadagiti mannuratda, saan laeng a panagbasa kadagiti gapuanan no di pay ket nagtubo a kasla uong-agadu dagiti pasalip a mangited iti engganio a mangpalubos ti essem ken kabaelan iti panagsuratan iti literatura.#

Comments are closed.