Footer

Intayon Ramanan ti Umuna a Dasar

ni Jobert M. Pacnis

 

TUNGGAL panagsasarak dagiti kameng ken opisial ti GUMIL Cagayan (Gunglo Dagiti Mannurat nga Ilokano iti Cagayan),  batangko ti mangala iti maluto wenno naluton a sinursuran. Ariwat ti kangrunaan a ramen daytoy a taraon.

Ania daytoy a mula?

Maysa a lanut ti ariwat nga agkarayam kadagiti kasamsamekan agingga nga ulienna dagiti kayo a kawiwitanna. Naruay idi daytoy iti Tanap. Ngem iti agdama, gapu iti pannakauma dagiti kasamekan wenno bakir, in-inut metten a mapukaw.  Nasarangsang dagiti naalsem a kasla maragawed a bulongna no makupin.

Kas kadagiti dadduma a lanut, agbunga met ti ariwat. Agraraay a kasla bolintek ti kadakkelda. No adayoka, kunam no lansones wenno marapapaya dagiti bungana. Idi addaak pay iti elementaria, pagaayatmi a kankanen ta kas aglaslasag met a lansones. ‘Yanna nga adat, makaipas iti dila no mapalaluan.

Gapu ta naalsem ti bulongna, maus-usar daytoy nga apin iti  malingta a lames. Uray pay ikan. Isu ti agpaay a kasla pannakakamatisna. Inton maluto, naimas nga igubal iti innapuy.

Malaksid kadayta, kas nasaon, naimas daytoy nga aramiden a sinursuran. No agin-inutka iti bagas, saan a maibalakad a sidaem ta adu la ket ti makanmo aglalo la ngaruden no adda ‘tay lames a ‘naangot’ a mailaok. Mayat daytoy nga igiddan kadagiti nataba a taraon tapno dagus masuya.

Simple laeng met ti panagluto iti sinursuran. No dimo mayanus dayta adda laokna a ‘sumayamusom’ a lames wenno itag, ay, ket mabalbalin latta. Isu la nga isu nga imas!

Kastoy ti pamay-an:

Kilnaten nga umuna dagiti bulong ti ariwat. Inton malayeten, adawen sa pespesen tapno maikkatan ti alsemna. Yalison dagiti napespes iti kaserola sa laokan iti getta ti niog (apaghusto a malapunosna ti kaadu ti napespes nga ariwat), bugguong, sangabukel a bawang, lasona, paminta, betsin (no kayat), ken itadtadan iti silit’ sairo. Isaang ngem aguantaan a kiwaren ta nalaka a dumket iti kaserola ket maksetan. Laokan iti asin depende iti panagraman. Mabalin pay a laokan iti asukar (sweet and spicy sinursuran).

Adawenen inton agmantemanteka ti getta. Idasar a napudot. Ket, ayna, kas ‘tay kunadan, malipatam dagiti katugangam iti imasna.

Ngem no di maibus ti linuto, naimasto latta a sublian iti sumaruno a pannangan. Ipapudotto lattan.

Nayon a tip: mabalin pay a laokan iti bulong ti sili nga ilalaok iti tinola. Ngem saanen a pespesen daytoy. Ilaok lattan apaman a makilnat.

Iti pannakaidasar ti sinursuran, mairekomenda ti kaadda latta ti danum iti sangoanan ta baka ket  maapradan iti adat. Ngem no di kayat ti naadat, mabalin met nga ikkaten ti silit’ sairo.

Idi maramanan dagiti pada a kameng ti GUMIL daytoy sinursuran a balonko, sapulsapulendan tunggal agsasarakkami. Wen, ta kasta ngarud ti nakaisigudan ti grupomi ditoy Cagayan. Balonenna ti kayatna a yarayat iti asino man a mangsangaili iti panagsasarita/ panagmimiting/ panagsasarak/ panagiinniliw tapno di marigatan ti agsangaili. Kaaduanna a dagitay manmanon a maipasango ti adda a balonen ti tunggal maysa. Wenno ‘tay ipagpannakkel a produkto ti ili ti kameng ti gunglo. Adda mangitugot iti patupat, royal bibingka,  kaggo (a nagbalin payen a trademark ti gunglo), ken ‘tay kappukan.

Ania manen daytoy a kappukan? Lumo daytoy wenno ‘tay nalasag a karne ti baka (mayat met latta no nuang) a kapparti (isu ngarud a kappukan).  Maiwa daytoy, kadduana dagiti napino  a liblibro ken dalem,  iti babassit sa matemplaan iti asin, laya, lasona, sili ken ‘tay aw-awaganmi ditoy Tanap iti first class a papait. Daytoy a first class, isu ‘tay aggigian iti baled (bagis) ti ayup. Saan a daytay pespesenda nga ipan iti supot ti yelo wenno eskendi. Nakabaw dagitoy.

Kas iti ariwat, mabalin met a malipatam ti katugangam no maramanam daytoy a kilawen wenno pulotan.

Ti ngay kaggo? Kapamilia daytoy dagiti bennek, unnok ken kabibe. Laeng, maala iti katataan. Dadakkel ketdi dagitoy. Maipapudot (saanen a masapul a danuman tapno di maapektaran ti ramanna) tapno agungap sa malaokan iti rekado ti kilawen. Ket, ayna, sabali manen nga imas. Di ad-addan no agraranada kadagiti kappukan ken sinursuran?

(Adda tuloyna)

Comments are closed.