Footer

Intayon Ramanan ti Umuna a Dasar

(Tuloyna)

 

ITA, naipasngay daytoy a kolum. Apay ngarud ita a Sinursuran ti paulona?

No kitaen, simple laeng met ti panagluto iti sinursuran. Ariwat laeng ti kangrunaan a masapul. Dagiti dadduma, addada laeng iti kosina a sidadaan a mapidut/ilaok.

Ngem nupay simple, mangted met iti pannakabsog/pannakapnek iti asino man a mangraman/mangsida.

Dayta ngarud a kinasimple ti kayatko nga iburay ditoy baro a kolumtayo. Kinasimple ngem uray kaskasano, mangted met iti adal wenno panglakagan tapno naan-annayas ti panagbiag. Tapno lumag-an ti panagbiag, kunatayo man laengen.

Matratar, maidasar, maibinsabinsa ditoy dagiti adda iti Tanap a mabalin nga adda met wenno awan iti Kailokuan ken iti kabangibangna a probinsia.

Mabalin a sagidentayo met dagiti kultura, dagiti mapaspasamak iti Tanap a nupay simple, adda met latta kuldingenna a nginabras iti kaunggantayo.

Saan laeng dayta. Iti sinursuran, adda dayta sili a mangadat iti ngadas wenno karabukob. Ngem pangpaimas met iti makan/pannangan. Ngarud, di maliklikan ti mangbinsabinsa kadagiti topiko a mabalin a makaaprad kadagiti maseknan nga adda iduldulinna nga aramid. Ngem no dagitoy ti agbalin a tulbek ti panagrang-ay, pannakawaswas ti maysa nga isyu,  apay ketdin a ditayo ipadigo tapno maluktan ti puso ken isip ti tunggal maysa?

Saan met ketdi a nakapokus lattan iti Tanap ti Sinursuran. Mabalin pay nga ipadigona ti kapanunotanna kadagiti nasional/internasional nga isyu. Ken uray payen ti/dagiti padas ‘toy agsursurat iti inaldaw a panagbiagna. A nupay awan met ti maipagpannakkelna, mabalin latta a pakapidutan iti uray sangkapirgis nga adal.

Iti udina, arapaap daytoy a kolum ti makaited iti pagimbagan, saan a mangsindi iti di panagkikinnaawatan wenno sakit ti nakem. Mangwarwar pay kadagiti kangrunaan nga isyu a mangapekto iti kada indibidual.

SUBLIANTAYO man ti GC. Iti kaaddak daytoy a grupo, immadu dagiti naam-ammok a tao. Saanen a kas idi a ti laeng uneg ti balay ti lubongko. Daytoy ti nagbalin a tulbek tapno makadinnakulapko dagiti pagtamdak a mannurat. Daytoy ti nangisungsong kaniak iti lubong dagiti agab-abel iti balikas.

Iti kabayagen ti kaaddak itoy a grupo, mariknak ti talingenngen. Awan dayta gap iti nagbabaetan. Agpapada ti amin. Ti nasakit ti maysa, nasakit ti amin.

Iti agdama, kas pammaliiwko, umir-irut ti langenlangen ti tunggal maysa. Ti makitkitak a rason ditoy ket ti kanayon a panagsasarak/panagpapatang a mangitandudo iti Literatura Ilokana. Nupay kaadduan, no di man amin, nga addang ket iti bukod a panagkaut ti tunggal kameng ken opisial. Addada dagiti seminar nga inannong ti gunglo kadagiti agad-adal kadagiti nadumaduma a pagadalan. Ken agtultuloy latta a mangiwayat iti seminar tapno makadiskobre kadagiti adda talentona iti panagsuratan.

Naaramid dagitoy a panaglektiur/seminar nga awan ‘tay talent fee ti asino man a kameng a nangibinglay iti ammona iti panagsuratan. Bukodna pay a gasto ti ipapanna panangseminar.

Arapaap ngamin ti gunglo ti mangtubay kadagiti ubbing a mannurat tapno uray kaskasano, addada sumarsaruno a mangtarabay/mangbiag iti Literatura Ilokana. Isu nga iti kabayagen ti gunglo, manmano pay laeng ti proyektona a panagilibro kadagiti gapuanan ta impamaysana ti nangtakuat kadagiti adda potensialna nga agbalin a mannurat. Amang a napatpateg daytoy ngem iti panagilibro kadagiti gapuanan.

Ngem itay nabiit, inruaren ti gunglo ti umuna a librona a nakatiponan dagiti sarita dagiti mannurat iti Cagayan. Daytoy ti Segden: Antolohia dagiti Sarita dagiti Mannurat iti Cagayan.

Tawen 2007 idi mainaw daytoy a proyekto. Ngem naitantan iti kinakisang ti makaut. Naparayray laeng ti arapaap ti gunglo a matuloy ti libro idi makasapul kadagiti naayat a kailian a mangpatan-ay iti nakayanakan a pagsasao. Isuda dagitoy ti nagbalin a tulbek tapno agmatan ti proyekto itay napan a tawen.

Buklen ti libro ti 33 a sarita a nadasig iti tallo a henerasion dagiti mannurat a naipablaak iti uneg ti lima a dekada: 1960s, 1970s, 2980s, 1990s ken 2000s. Nalawag ngarud nga ibagian dagiti sarita ti agduduma a panawen, tattao, luglugar ken paspasamak iti uneg ken ruar ti Cagayan.

Nagpaay nga editor ti Segden da Roy V. Aragon, Freddie Pa. Masuli, Daniel L. Nesperos ken ‘toy nagsurat. Mangnamnama dagiti mannurat nga agbalin daytoy a pagsarmingan iti biag ti tunggal makabasa, saan laeng kadagiti Cagayano.

Iti agtultuloy a kinnayammet dagiti opisial ken kameng ti gunglo, saan laeng a ditoy ti pagpatinggaan ti panangparang-ayda iti Literatura Ilokana. Agtultuloy nga agrangrang ti segden iti barukongda tapno maisaknap ti kinapateg ti nakayanakan a pagsasao.

Ita pay laeng, yawisen ti GC ti itatabuno koma ti tunggal maysa iti maangay a tinawen a kombension ti GUMIL Filipinas. Sangailien ti gunglo ti kombension itoy masungad a kalgaw iti ili ti Gonzaga. Sibabara dagiti adda iti likudan ti GC a mangabrasa/mangpadanon ti tunggal maysa. Ipanamnamana a no ania man ti kapadasanyo idi ag-host daytoy kadagiti kallabes, kasta met laeng… no di pay ket nalablabes.

Ala, agingga manen iti sumaruno, ka-Sinursuran. —o