Footer

Ania, atanud, tiliwendakan nga ag-Facebook?

Salaysay ni Errol Liquicia Abrew

(Maikadua a paset)

 

Numan pay kinuna dagiti mammanday a dagiti di nagkakatunosan a probision a nagballigi a naiserrek iti R.A. 10175 bunga ti panagkibaltang a di naigagara.  Ngem sabali met nga istoria ti ibagbaga ti Malacaòang .

Nalawag a ni Aquino pinirmaanna ti RA 10175 tapno agbalin a linteg a siaammo kadagiti nariribuk nga ibunga daytoy iti civil liberties. Kabayatanna, impanamnama met ni Executive  Secretary Paquito Ochoa iti publiko a ti nasao a linteg ket “naannad nga inadal” sakbay a pinirmaan ni Aquino.

Iti sabali a panirigan, kuna ni Sen. Teofisto ‘TG’ Guingona III a ti nabiit pay a napirmaan nga RA 10175 pengdanna ti ginarantiaan ti Konstitusion a wayawaya iti panagsao ken panagiyalnag iti online.

Impalawag ni Guingona nga adda tallo a maipangruna a rason no apay a kinontrana ti nasao a linteg.  Umuna, kunana, “awan ti baro a linteg a nalawag ti depinisionna iti krimen a libelo ken dagiti tattao a madusa, sinsinan a tunggal tao ket maidarumen iti krimen.”  Ket nainayon kadagiti akusado nga adda iti listaanNuman pay kinuna dagiti mammanday a dagiti di nagkakatunosan a probision a nagballigi a naiserrek iti R.A. 10175 bunga ti panagkibaltang a di naigagara.  Ngem sabali met nga istoria ti ibagbaga ti Malacaòang .

Nalawag a ni Aquino pinirmaanna ti RA 10175 tapno agbalin a linteg a siaammo kadagiti nariribuk nga ibunga daytoy iti civil liberties. Kabayatanna, impanamnama met ni Executive  Secretary Paquito Ochoa iti publiko a ti nasao a linteg ket “naannad nga inadal” sakbay a pinirmaan ni Aquino.

Iti sabali a panirigan, kuna ni Sen. Teofisto ‘TG’ Guingona III a ti nabiit pay a napirmaan nga RA 10175 pengdanna ti ginarantiaan ti Konstitusion a wayawaya iti panagsao ken panagiyalnag iti online.

Impalawag ni Guingona nga adda tallo a maipangruna a rason no apay a kinontrana ti nasao a linteg.  Umuna, kunana, “awan ti baro a linteg a nalawag ti depinisionna iti krimen a libelo ken dagiti tattao a madusa, sinsinan a tunggal tao ket maidarumen iti krimen.”  Ket nainayon kadagiti akusado nga adda iti listaan ket: (1) Tattao, nataengan wenno ubing, nga ag-tweet iti kritisismoda kontra kadagiti politiko, artista ken dadduma a tattao; (2) Tattao nga agiposte idiay Facebook iti status updates ken dagiti agkomento iti nasao a poste; (3) Tattao a mangibingay kadagiti naiposte idiay Facebook ken dagiti nagre-tweet, wenno dagullitenda nga i-tweet dagiti mensahe iti Twitter; (4)  Bloggers, akinkukua iti Facebook accounts ken dadduma nga akinkukua iti online accounts a manglukat kadagiti sites tapno kitaenda dagiti komento a naggapu iti sabali a tattao.

Maysa pay, nakuna ni Sen. Guingona “a ti nasao a linteg, tagidaksenna ti teknolohia ken ipalnaadna ti mensahe a ti agus-usar ti kompiuter ket mas a nadakdakes ngem ti agsursurat laeng iti kadawyan a media.”

“Numan pay ti libelo a maaramid babaen iti tradisional a print media ket madusa agingga iti uppat a tawen ken dua a bulan a pannakapreso, ti maduktalan a nakabasol iti online libel ket madusa iti makapa-alliaw a sangapulo ket dua (12) a tawen a pannakapreso,” nakuna pay ni Guingona.

Napaliiw pay ni Guingona nga iti kaadda ti baro a linteg, ti maysa nga umili mabalinnan ti mabista iti libelo babaen iti Revised Penal Code ken libelo babaen iti Cybercrime Prevention Act.  Nalawag a kontra daytoy iti sagudayen ti 1987 Konstitusion a mangsaluad kadagiti umili kontra iti double jeopardy, wenno mamindua a pannakadusa iti maymaysa a krimen.

“Awan ti karbengan ti gobierno a mangbusal kadagiti umilina ken makombiktarda gapu ta nayebkasda dagiti kapampanunotanda.  Ti Filipinas maysa a pagilian a demokrasia.  Dagiti Filipino pulos a dida koma agkukot iti igid – dagiti pampanunot ken timekda a saan koma a makawaran iti buteng ken pangta.  Dagiti umili saanda koma kabuteng ti bukodda a gobierno,” innayon pay ti senador a taga-Mindanao.

 

Dagiti dadduma a nagkomento

Saan met a nagpamayan dagiti dadduma nga international nga NGOs (non-government organizations) a magsimagsi a nangiruar kadagiti komentoda.

“Ti cybercime law impalikudnan ti pannakaprotektar ti wayawaya nga agipeksa dagiti Filipino. Babaen iti nasao a linteg, ti natalna a posting iti Internet ket mabalin a maibaludda,” nakuna ni Isabelle Arsadon, deputy Asia director iti Amnesty Interenatrional

Iti isu met la a punto, nakuna met ni Human Rights Watch Asia Director Brad Adams a “di umanay ti suspension nga inyetnag ti Korte Suprema.”  Ingkalikagumna ketdi a maikkat koma dagiti nakunana a “serioso a kamali” ti CPA.

 

Tinuladda laeng a linteg

Ti naikalawa a sinakup ti CPA ket di la ket nasasaan a namagkammayet iti nalawa met a kaadu dagiti simmuppiat, manipud kameng daigiti media agingga kadagiti institusion legal,  manipud kadagiti progresibo a grupo agingga kadagiti netizen. Iti agdama, ti Internet ti kangrunaan a plataporma a kayat a riendaan ti CPA babaen iti regulasion ket nagbalin a pagbabakalan dagiti mannakigubat iti Internet ket determinadoda a mangirupir iti pannaka-amendar ti nasao a linteg ket sisasaganada a rumaut – status, tweets, blog entries, memes ken online petitions, dagiti adda a pamuspusan.

Ammo met dagiti sumupsuppiat a gistay amin a paset ti nasao a CPA ket naadaw en toto manipud iti 2001 Budapest Convention on Cybercrime, malaksid kadagiti provision ti libelo ken ti kontrobersial a Section 19, a mangted iti Department of Justice iti nalaus unay a bileg iti panagsakupna iti intero a kainternetan.: (1) Tattao, nataengan wenno ubing, nga ag-tweet iti kritisismoda kontra kadagiti politiko, artista ken dadduma a tattao; (2) Tattao nga agiposte idiay Facebook iti status updates ken dagiti agkomento iti nasao a poste; (3) Tattao a mangibingay kadagiti naiposte idiay Facebook ken dagiti nagre-tweet, wenno dagullitenda nga i-tweet dagiti mensahe iti Twitter; (4)  Bloggers, akinkukua iti Facebook accounts ken dadduma nga akinkukua iti online accounts a manglukat kadagiti sites tapno kitaenda dagiti komento a naggapu iti sabali a tattao.

Maysa pay, nakuna ni Sen. Guingona “a ti nasao a linteg, tagidaksenna ti teknolohia ken ipalnaadna ti mensahe a ti agus-usar ti kompiuter ket mas a nadakdakes ngem ti agsursurat laeng iti kadawyan a media.”

“Numan pay ti libelo a maaramid babaen iti tradisional a print media ket madusa agingga iti uppat a tawen ken dua a bulan a pannakapreso, ti maduktalan a nakabasol iti online libel ket madusa iti makapa-alliaw a sangapulo ket dua (12) a tawen a pannakapreso,” nakuna pay ni Guingona.

Napaliiw pay ni Guingona nga iti kaadda ti baro a linteg, ti maysa nga umili mabalinnan ti mabista iti libelo babaen iti Revised Penal Code ken libelo babaen iti Cybercrime Prevention Act.  Nalawag a kontra daytoy iti sagudayen ti 1987 Konstitusion a mangsaluad kadagiti umili kontra iti double jeopardy, wenno mamindua a pannakadusa iti maymaysa a krimen.

“Awan ti karbengan ti gobierno a mangbusal kadagiti umilina ken makombiktarda gapu ta nayebkasda dagiti kapampanunotanda.  Ti Filipinas maysa a pagilian a demokrasia.  Dagiti Filipino pulos a dida koma agkukot iti igid – dagiti pampanunot ken timekda a saan koma a makawaran iti buteng ken pangta.  Dagiti umili saanda koma kabuteng ti bukodda a gobierno,” innayon pay ti senador a taga-Mindanao.

 

Dagiti dadduma a nagkomento

Saan met a nagpamayan dagiti dadduma nga international nga NGOs (non-government organizations) a magsimagsi a nangiruar kadagiti komentoda.

“Ti cybercime law impalikudnan ti pannakaprotektar ti wayawaya nga agipeksa dagiti Filipino. Babaen iti nasao a linteg, ti natalna a posting iti Internet ket mabalin a maibaludda,” nakuna ni Isabelle Arsadon, deputy Asia director iti Amnesty Interenatrional

Iti isu met la a punto, nakuna met ni Human Rights Watch Asia Director Brad Adams a “di umanay ti suspension nga inyetnag ti Korte Suprema.”  Ingkalikagumna ketdi a maikkat koma dagiti nakunana a “serioso a kamali” ti CPA.

 

Tinuladda laeng a linteg

Ti naikalawa a sinakup ti CPA ket di la ket nasasaan a namagkammayet iti nalawa met a kaadu dagiti simmuppiat, manipud kameng daigiti media agingga kadagiti institusion legal,  manipud kadagiti progresibo a grupo agingga kadagiti netizen. Iti agdama, ti Internet ti kangrunaan a plataporma a kayat a riendaan ti CPA babaen iti regulasion ket nagbalin a pagbabakalan dagiti mannakigubat iti Internet ket determinadoda a mangirupir iti pannaka-amendar ti nasao a linteg ket sisasaganada a rumaut – status, tweets, blog entries, memes ken online petitions, dagiti adda a pamuspusan.

Ammo met dagiti sumupsuppiat a gistay amin a paset ti nasao a CPA ket naadaw en toto manipud iti 2001 Budapest Convention on Cybercrime, malaksid kadagiti provision ti libelo ken ti kontrobersial a Section 19, a mangted iti Department of Justice iti nalaus unay a bileg iti panagsakupna iti intero a kainternetan.

(Adda tuloyna)