Footer

Timtimek iti Likudan ti Rehas

Kolum ni Jaime M. Agpalo, Jr.

(Maudi a paset)

 

Nagpirma ni Heherson Alvarez, maysa pay a mannurat nga Ilokano a taga Isabela, ni Pete Daroy ken ni Jose Ma. Sison iti kontrata iti JD Transit a nagbunag kadagiti estudiante a nakipartisipar iti kadakkelan pay laeng a rali a napasamak kalpasan ti World War II. Napasamak ti rali iti sanguanan ti Kongreso. Ti First Quarter Storm.

Ditoy a natakuatan ti UP faculty ti subersibo nga aramid ni Sison, ket inikkatda a mangisuro. Iti pannakaikkatna a mangisuro, naisaruag ti UP iti pakingawan, ti panangsapul iti al-alia kadagiti anniniwan.  Immadu dagiti naikkat a padana a mannursuro – sangadosenada amin – ket napanagananda iti “12 supernationalist.”

Mapapati a ni Sison met laeng ni Amado Guerrero a nangsurat iti libro a “The Philippine Society and Revolution”. Mapapati pay nga isu ti instrumento iti panagsaknap ti national democratic movement idi 1960s. Gapu itoy, naglemmeng. Iti pannakatiliwna idi 1977, nairaman a nakumpiskar dagiti dandaniwna.

Saan laeng nga iti pagilian, adu met dagiti nalalatak a mannurat a naibalud gapu iti taktakderanda a prinsipio.

Mangdakamattayo kadagiti sumagmamano, a kas paset daytoy a tungtongan ken tapno intay paneknekan ti nayon ti indaniw ni Richard Lovelace: “If I have freedom in my love/ And in my soul am free,/ Angels alone, that soar above,/ Enjoy such liberty…”

Nagmayat ti panangiyibbetna kadagiti balikas a kunam la no narukod babaen ti pananganges.

Maysa kadagiti naibalud ni Kennet Elton Kesey, ti author ti nalatak a nobela a napauluan iti “One Flew Over the Cuckoo’s Nest.” Natiliwan iti marihuana isu a naibalud. Pinekena pay ti panagpakamatayna babaen ti pammarang a pannakatinnag ti naglugananna iti derraas, ngem kinapudnona napan naglemmeng sadiay Mexico. Idi nagsubli iti US, tiniliw ken imbalud dagiti otoridad, ta nangballaibo ken nagang-angawanna ti publiko. Tiniliwda koma a pinaeksamen no adda iray ti psychotic iti utekna ta dayta ti maiparbeng, saan kadi?.

Naibalud met ni William Sidney Porter wenno ad-adda a naglatak iti O. Henry a pen namena. Naidarum ta nakakaut iti kuarta iti banko a pagtartrabahuanna isu a naibalud; ngem ketdi, pinaglibakanna ti pammabasol kenkuana.

Uray ni Oscar Wilde ket naibalud met iti dua a tawen iti kaso a gross indecency. Kasta met ni Aleksandr Solzhenitsyn, ti nalatak a manurat iti Soviet Union ken di nagbuteng a nangibutaktak iti Gulag wenno saan a makatao a trato sadiay labor camp iti Soviet Union. Nabasak idi pakauna ti 80s dagiti gapuanan ken ti kabibiagna iti Rosicrucian Digest.

Ni Francois-Marie Arouet, wenno ad-adda a nalatak iti nagan a Voltaire ket naibalud met. Uray ni Cervantes nga akingapuanan iti “Don Quixote” ken kalatakan a mannurat iti Espania.

No maipapan iti relihion, aduda dagiti naibalbalud. Ngem dua laeng ti innak dakamaten a kas nayon ti tungtongan ta isuda dagiti kangrunaan a timek iti pannakaisaknap ti Kristianismo.

Naibalud ni Martin Luther, Jr. sadiay Birmingham City jail, ngem ketdi, saan a nagpaay a lapped ti pannakaikulongna tapno isardengna ti inna panagsursurat ken panangirakurak ti Kristianismo.

Ngem kadagiti amin a naibalud a disipulos ti arte, kaniak a biang, awan ngatan ti kasayudan iti pluma no di ni Apostol Pablo, ken nangsurat kadagiti sursurat iti Baro a Tulag: Colossians, Ephesians, Philippians ken dadduma pay. Saan a lapped ti panagsuratna ti pannakaipupokna iti kongreto a diding a pagbaludan wenno rehas a kulongan sadiay Jerusalem.

Adu pay dagiti mannurat a napadasanda ti nagtaktakder iti likudan ti rehas. Nupay kasta, saanda nga inibbatan ti prinsipioda, ti pagtaktakderanda a kapanunotan ken kasasaad iti gimong. Ta disipulos ti arte dagitoy, saanda a maibalud babaen ti kongreto a diding wenno iti likudan ti rehas.

Napateg ngamin ti nawaya a panangiyebkas iti rikna, kapanunotan ken ingpen ta isuda ti makaited iti progresibo a panagbalbaliw ti gimong.#

Comments are closed.