Footer

EDITORIAL: Gapu iti Kinabukatot, Utang Timmukot

Uray la limmansad iti tukot ti ngilangil ken sakuntip gaput’ kaadun utang ti gobierno, kabayatan ti panagtitinnudo, panagpipinniltak-pitak iti rupa tapno saan a mairupaan wenno depensa-opensa iti ginagamrod, uray no iti agdadata a kinaasino ammon no asino dagiti kaburik-sagibo da Barrabas ken Hestas.

Tunggal maysa kadagiti nasurok 94 million a Pilipino addaanen iti katukadna nga utang a nasurok P57,000 ta addaantayon iti utang a nasurok P5.451 trillion ken agtultuloy pay nga umadu kabayatan ti  panagsukat ti tawen. Nupay theoretically laeng dayta wenno naibasar laeng a kasta, matiritir met ti tengnged ken agbukirad dagiti mata no kasano a tratoen dagiti mangay-aywan iti kaban ti pagilian kabayatan ti panangtalunton iti nalinteg a dana.

Ti makunami, nupay limmobon ti utang, kabaelan pay laeng ti gobierno a baklayen daytoy ta tinawen met ti panagbayadna iti capital ken interest nupay addaan iti deficit wenno panagkurang ti nailatang a pagbayad, ngem saan ketdi nga isu ti dakkel ken namnamaen ta dayta ti epekto ti panagpangato-panagpababa ti gatad ti peso. Adda la dagdagsenna a, ta kuna ti DOF a 34 a porsiento iti singasing a badiet inton umay a tawen ti nailatang a pagbayad ti utang.

Kabaelan a baklayen no la ketdi saan a dominaran ti utang kadagiti foreign lenders ta no mapasamak dayta, dakkel a buong ti ulo ta kontroladon dagiti baniaga ti ekonomia. Saan a bale no dagiti domestic debt ti agbasisaw basta la ket masigurado a mapan dagita iti ilulukmeg ti ekonomia, pannakapataud ti pagtrabahuan ken irarangpaya ti panagbiag kabayatan ti panangipababa iti presio dagiti gagatangen ken bayad dagiti basic services.

Ngem no baddekan dagiti tugot ti napalabas, dagiti arrabas nga addaan pay iti unlimited a kammet, panagaramat kadagiti hukos pukos daydayyakos, iti kangitingitan ti nalinteg a dana sigurado nga agsipnget, ket agbaliw ti panagkita iti tumaltalunton wenno magmagna itoy a sipsiputantayo. Ta saan koma a kasta ti kinalobo ti utang no umno ti pannakaaramat ti kuarta ti pagilian, no saan a kammeten dagiti natiri, no saan a madyiken dagiti madyikero, kdp.; ngem addan dayta nga utang-napalabas a nasken a baklayen no la ket tinawen a bumassit ti utang kadagiti ganggannaet, ta no saan a mapasamak, lak-amentayo manen ti kas iti linak-amtayo idi kallabes a pannakalukot ti ekonomia gapu iti credit crunch.#