Footer

Sapay ta Sumardengdan

Kolum: Sinursuran

 Ni Jobert M. Pacnis

(Maikadua a Paset)

 

 

Namin-ano metten a nabuya iti telebision ti nasaknap a pannnakapaspasamak daytoy a panagminas iti Tanap ken Kailokosan. Nagdir-i dagiti umili ta bareng daytoyen ti pannakariing dagiti agtuturay ket mapasardengen daytoy nga aramid. Ngem nagtultuloy latta agingga iti sakbay ti eleksion. Ngem kalpasan ti eleksion ket isu met la nga isu dagiti nakatugaw, addayta manen dagiti pinullo a bagon nga agbunag iti nangisit a darat tapno itukonda iti maysa nga ili a pagponpondoan dagiti barko nga agbunag kadagitoy a mangibiahe iti sabali a pagilian.

Ita, nagbungan sa met la ti agtultuloy a kampania kontra kadagitoy a panagminas a paglikliksaban dagiti dadduma a lider iti riniwriwriw a gatad. Itay umuna nga aldaw ti Agosto, rinaid dagiti otoridad dagiti pagminasan iti ili ti Aparri kangrunaan dagiti barangay ti Dodan ken Paddaya. Natiliwda ti 18 a Chinese nationals nga adda iti likudan ti Hua Xia Mining and Trading Corp. Agarup gudua daytoy ti naaktoanda nga agop-operar iti planta nga agprosproseso iti nasao a mineral.

Iti panagkayammet ti National Bureau of Investigation ken Mines and Geosciences Bureau, nayulin ti darum kadagitoy a ganggannaet ta nalawag a sinalungasingda ti Philippine Mining Act of 1995.

Kasta met nga idi Agosto 3, 13 a Chinese nationals met laeng ti natiliw iti agpada a rason iti barangay ti Caparacadan iti Caoayan, I.S., ken barangay ti Nagtupacan iti ili ti San Vicente, I.S. Malaksid kadagitoy a ganggannaet, nakumpiskar pay kadakuada ti agarup 120,000 metriko tonelada a magnetite (agarup 6,000 a dumptruck daytoy).

Kuna ni Sekretario Leila de Lima ti DOJ, pursigido ti gobierno a mangkaso kadagitoy a Chinese tapno maleksionanda.

Ala, anian a nagsayaat daytoy a pannakatiliw dagitoy a ganggannaet nga adda iti likudan ti pannakadadael dagiti aplaya iti pagiliantayo, kalanglang iti sinursuran. Sapay la koma ngarud ta adda turongen daytoy a kaso.

Iti met gobierno, saan laeng koma a kadagiti ganggannaet ti pakaitalimudokan ti imbestigasionda. Kitaen/siripenda dagiti lider a mangsupsuportar kadagitoy ta apay a kasta laengen ti kalakana ti kaaddada a nagbukibok kadagiti kinabaknangtayo. Agdadata dayta a kinapudno nga adu dagiti kakaduada a turayen.

Bareng ngarud no mairamanda a makasuan.

Pagaammotayo met a ti pannakaminas dagiti aplaya kasta metten ti lansad ti baybay, dakkel ti epektona kadagiti nabiag iti taaw. Baliwan/dadaelenna ti balanse nga ekolohia a mangibunga iti pannakaungaw dagiti nabiag iti baybay a pagtataudan met kadagiti kasapulantayo a taraon.

Mabugiaw pay dagiti pagpanpannakkel ti pagiliantayo a humpback whales, kas nakuna pay ti presidente ti World Wildlife Philippines a ni Lory Tan. Ditoy laeng pagiliantayo, iti Babuyan channel kangrunaan iti nagbaetan ti Batanes ken ti murdong a paset ti pagilian iti amianan, ti pakakitaan dagitoy a humpback whales nga agdagsen iti 30 metriko tonelada ken agatiddog agingga iti 45 a kadapan.

Agruar dagiti humpback whales manipud iti bulan ti Nobiembre agingga iti Abril. Nakaay-ayo dagitoy a masirayan nga agay-ayam iti taaw a ranrantaen pay dagiti turista. Ngem no agtultuloy daytoy a pannakaminas ti baybay, saan nga adayo a mapukaw dagitoy a napateg unay iti pannakabalanse met laeng ti ekosistem iti uneg ti taaw.

Mangnamnamatayo ngarud, kalanglang iti sinursuran, a sumardengen dagiti adda iti likudan dagitoy nakalalaad nga aramid. Ta no awan latta ti pagnaan ti kampania ti gobierno, saan nga adayo a masagrapto ti nakaam-ames a pagteng a pakabiktimaan dagiti babassit nga umili.#

Agtimektayo latta ngarud tapno makulding ti rikna ti gobierno ket dina baybay-an dagiti kalintegantayo nga ordinario nga umili. Ta iti udina, asino pay, aya, ti rumbeng nga agkuti para iti pagimbagantayo no di datayo met laeng?#