Footer

Iti Davao City, Awan ti Masansanto a Kriminal

Salaysay ni Rilo A. Bedo

 

ITAY NABIIT, nabara nga isyo ti siudad ti Davao. Nabuyam met ngata ti damag maipanggep kadagiti pannakabagi ti linteg a nangratrat kadagiti naipidegda a managdakdakes nupay iti naipakita a bideo, nakangaton dagiti imada. Ti pay makadakes, namin-anoda a nalitak iti impundo— mangipakita iti kinaawan asi a naited kadakuada.

Gapu itoy, adu ti ngimmato dagiti kidayna. Umuna ditan ti Commission on Human Rights iti panangidaulo ni Loretta Ann Rosales. Nalawag kano a krimen dayta a napasamak. Maysa a pananglabsing iti linteg!

Kadagiti met netizen, nagudua ti kapanunotanda. Rumbeng kano laeng dayta a napa-samak kadagiti managdakdakes tapno adda pagbutngan dagiti dadduma. Nakaroda kano ngamin unayen. Nasaknapen ti grupoda. Masapul ti pannakapungtil dagiti sarada.

Nalabes met unayen dayta a pannakaipakat ti linteg, inyari-wawa met dagiti sabali. Awan iti ima dagiti polis ti panang-kettel iti biag!

Pudno la unay a no adda sumngay a damag/pasamak/isyo, saan nga agtalna ti lubong ti internet. Adu dagiti lumtuad a kapanunotan. Matda dagiti makabasa a mangimdeng no ania ti pudpudno wenno patienna. Masapul ti nainget a panangtimbengna iti isyo.

Dagiti nasao a kameng ti maysa a gang ti maatap a suspek ti pannakakidnap ti maysa a babai a negosiante iti Kamaynilaan. Inyegda ti biktimada iti Davao ngem ditoy metten a nasiiman ida dagiti pannakabagi ti linteg ket napasamak dayta kontrabersial a pannakapapatayda.

Imbilin a dagus ti CHR ti pannakaimbestiga ti napasamak tapno agsungbat dagiti naglab-sing a pannakabagi ti linteg. Ngem dagus a nagkambio ni Mark Cabreros, tagawaragawag ti komision. Saan kano nga iturong daytoy a bilin iti literal a panangipatarus. Masapul kano laeng ti pannakaiwayat ti naiget nga imbestigasion tapno masinunuo nga awan ti napasamak a foul play.

Nupay kasta, dagus met nga inkalintegan ni Mayor Rodrigoo Duterte dagiti polisna.

“Inaramidda laeng dagiti pagrebbenganda,” kinunana.

Kayatna a sawen, saan koma a mapabasol dagitoy ta ak-akmenda laeng dagiti trabahoda. Ta gapu itoy nga addangda, naispalda ti negosiante a biktima.

Ngem nalawag kano met ti bideo a mangipakpakita a nag-labes iti linia dagiti polis. Nakangaton, addan iti likud ti ulo, dagiti ima ti maysa a suspek a nakakumeg iti abay ti pilid ti luganda ngem kaskasdi kano latta a pinaltoganda daytoy iti arig indeppel. Sabali laeng ti ipakpakita ti bideo a maysa a nakasibilian- a kadua kano dagiti unipormado a polis— ti adda impanna iti abay ti lugan dagiti suspek. Nalawag kano daytoy a panangbaliw iti “istoria ti krimen.”

A  mangbaliktad kano kadagiti pudno a napasamak!

Ala, inkayo iti Korte! kinuna pay ni Duterte kadagiti kritiko. Sungbatanmi ti amin. Saan a maitutop a maimameg dagiti polis a nangakem laeng iti trabahoda!

Addaan ngipen nga ama-ti-ili!

Am-ammo ni Duterte iti napudno a pananglabanna kadagiti managdakdakes. Kidnap-per, holdaper, ken ania pay dita. Kinapudnona, adda orderna a “shoot-to-kill” kadagiti asinoman a suspek iti krimen.

Isu a no maysaka a kriminal, liklikam laengen ti mapan aglemmeng iti iturayanna ta adda naikari a pakaikursongam. Agpukawka a kasla asuk no masiimandaka.

Dina kayat dagitoy nga itta iti masakupanna!

Nupay kasta, inkannawag ti gobierno a saan koma unay ni Duterte. Kitaenna a nalaing dagiti iwayatna a paglintegan.

The end does not justify the means, kasla kasta.

Saludoak ketdi ti panangrienda ni Duterte iti masaku-panna. Masapul a talaga ti pagilian ti kas kenkuana nga adda ngipenna a mangipatungpal iti linteg. Awan sansantuenna.

Kitaen laengen daytoy baro a rekord ti siudad ti Davao. Umuna a metropolitan iti sibubukel a Southeast Asia a 100-percent smoke-free.

Dakkel a dayaw dayta. Nala-ka, aya, a yimplementar ti pannakaiparit ti panagsigarilio iti kalkalsada, wenno pampubliko a lugar, ti siudad ken panagibelleng lattan kadagiti rungrongda iti no sadino la dita?

Iti udina, nagun-od met laeng ti siudad dayta a pammadayaw kalpasan ti nasuroken a dekada a pannakaipawil ti panagsiga-rilio iti ikub ti siudad. Isu a naragsak ita ti sibubukel a siudad itoy a nakabigbiganda.

Dakkel a pagsarmingan day-toy kadagiti sabsabali nga ili wenno siudad. No naipatungpal iti naglawa a siudad ti Davao a namnamsek iti tao, di ketdi ngatan kabaelan a maipatungpal daytoy kadagiti babassit nga ili ken siudad?

No kastoy ti mapasamak, anian a nagpintas. Dumalus la ngaruden ti aglawlaw, maikka-tan pay ti langlang-aben a makadadael iti salun-at.

Ta kinapudno man met a ti dakes nga ibunga ti panag-sigarilio, saan laeng a sagrapen dagiti agsigsigarilio. Ad-adda pay ketdi kadagiti second hand smoker a makunkuna—dagiti ngay makalanglang-ab laeng iti asuk.

Nupay kasano ti panang-yadayotayo iti bagitayo nga agsigarilio, saan a maliklikan nga iti papanantayo, makalang-abtayo iti asuk ti sigarilio. Uray ania a pasdek, simbaan, munisipio ken aglalo iti dalan, adda la nga adda masagangmo nga agpaypayubyob. Ket nupay apputem dagiti abut ti agongmo, saan a dimonto malang-ab ti asuk nga ipug-awda.

Ti yanna pay nga adat, kangrunaan a biktima ditoy dagiti ubbing. Iti pannakayatong-atongda no adda papanantayo, mayekspos ti bagida iti dakes nga asuk. Banag a mangdadael iti salun-atda.

Agserbi koma ngarud a pagsarmingan ti inaramidda idiay Davao. Panawenen tapno ipamaysa ti panangkita iti salun-at dagiti umili. Lag-lagipen nga awan iturayan no awan dagiti umili.

Saan koman a taliawen dayta dakkel a kita wenno tubo a sumrek iti kaha ti gobierno gapu itoy a bisio. Ta maysa manen daytoy a kinapudno. Kadakkelan a nasingir a buis ti gobierno ti nagtaud kadagiti produkto a sigarilio. Ken arak!

Ipamaysa ketdi a kitaen ti pagimbagan amin nga umili.

Tumultuladen ti probinsia ti Albay nupay addan  a sigud ti lima nga ilina iti polisia nga smoking ban kadagiti pampubliko a lugar. Kinaagpaysona, binukel ti probinsia ti Albay ti kadakkelan a sign ti NO SMOKING babaen dagiti nagkakayammet nga umilina iti maymaysa a lugar a mangipakitada iti suportada iti pannakaipawil ti nasaknap a panagsigarilio iti lugarda.

Agramut koma ngarud daytoy a narugian ti Davao!#