Footer

Istoriakis Tianggetis

Sarita ni Danilo S. De Guzman

(Maikadua a paset)

 

Agkatkatawa ni Nang Ising a nanggaw-at iti dua a delata  idinto ta kaslak met nakukkokan a bisukol, isu nga indumogko laengen ti naibun-ay nga isemko. Adda sungsungkaen ti mugingko, no labsek ti agsao, maysa a Trojan horse a pangiyaw-awan iti nakalemmeng a panggep wenno motibo.

“Ken sangatukkol a tide, safeguard ken maysa a siampo imbag la a pangiyanod iti angdod, dua a noodles, uray no hundred grams a neskape ken wanhap nga asukar, dua lata a meatloaf ken sangasupot a betsin.”

“Ania pay, mari?”

“Ania dayta, Spam?”.

“Wen, mari. Naimas adayta, ta imported!”

“Iramanmo ngaruden ta pangramanan met…!”

“Ania pay?”

“Awanen, kuentaemon…”

Insupot ni Nang Ising dagiti order ni ikit, sana insaruno ti nagkuenta.

“Nagimas met ti pangaldawanyon, ikit!” kinunak nga inyisem.

“A, wen! Papaya a laokak iti corned beef. Anusanen a, ta naabak datao iti tung-it idi kalman. Bareng makabawiak ita…” kinunana ket inwang-itna ti pagat-abaga a buokna a nangisit ta kolkoloranna, kas iti nailabidna iti naminsan ditoy met laeng sango ti tiangge ni Nang Ising.

Simmangbay ni Mang Ibong, gimmatang iti sigarilio sa met la pimmanaw. Kalpasanna, imbagan ni Nang Ising ti bayad dagiti order ni ikit, kontodo listaan ken presio dagiti ginatangna a nayon ti inyawatna a naisupot.

Nagpaliiwak met kabayatan ti panangnutnotko iti ice buko.

“Ilistam pay la dita, mari…”

“A, kunak man no bayadam!”

Isu met ti ipagarupko itay a. Inammalak ti ice buko, saanko a sepsepsepen kabayatan nga agpalpaliiw dagiti matak.

“Aniakan, mari, kaskala an-anader met! Agbayadto latta a, ni Dante no mapasangpetna ‘tay impaw-it ni Loida!”

“Ni Dante a manugangmo ti agbayad? Idinto a sika ti immutang?”

“Wen, ania la ketdin, apay awan talekmo aya iti anakko nga adda idiay Taiwan?”

Saan a nakatimek ni Nang Ising.

“No awan talekmo iti anakko nga agtartrabaho idiay Taiwan, isublikon dagitoy…!” Ngem saanna met nga inyawat dagiti tagilako no di ket ad-adda pay nga inigpilanna.

“Hamman met ketdi a, mari…”

“Met la gayam…! Innakon…” ket nagdardarasen a pimmanaw ni ikit.

Dandaniak pay naltotan a mangsepsep pay laeng iti in-inutek nga ice buko ta kasla napukawan iti langa ni Nang Ising a mangkudkudkod iti ubanan a tuktokna malasid a nakanganga a nangisursurot ti panagkitana ken ni ikit a pamandeken ken bakka a baket.

Nagkatawaak sa naguyekak ta naapradanak. Agdindinamagen iti purok ti kinatiwed ni ikit nga agbayad iti utangna. Diak la ammo met dayta nga ugali ni ikit. Dina ikaskaso dagiti agsusukot a nakautanganna, adda met  kuartana ta inaldaw  a makitung-it ngem no adda agsingir, irasonna latta nga iyur-urnonganna dayta ket umadanin ti inna panagbayad. Sa ita, inyutangna ni Manong Dante idinto nga adda met pakitung-itna?

“Awan manen ti puonak, Ambot…!” nakasugsugpet ti rupanget ni Nang Ising. “Namaysaannak manen ni ikitmo! Nasayaat laeng a, no pudno a ni Dante ti mangbayad kadagita nga innalana ta namnamaek a mabayadan,” ingngayemngemna.

Alberto Buencamino ti buniagko. Ambot ti palayawko. Idi ubingak, masansan nga awagandak ken sutilen iti Ambuteg ta managbutegak ngamin gapu iti kinaaliwegwegko nga agay-ayam iti danum. Naiwagatko met laeng ti kinamanagbutbutegko ngem nabatin ti Ambot a palayawko.

“Ibagamto nga insigida ken ni Manong Dante, Nang Ising, ta dimonto ket amusayan dayta subsobmo,” inyellekko met.

No apay ketdi dayta nga ugali ni ikit. Naglaing nga umutang ngem dina ammo ti agbayad, isu a kas kakisang iti asul a bulan ti agpiar kenkuana. Iti naminsan ngarud ket pinagungtan ni amang ta immabut iti makatawen ti inutangna a maysa a kilo a karne ti baka ken ni Manang Dahlia a taga-kabangibang a barangay. Ni amangen ti nangbayad kadayta. Kas kuna ni amang, mangibabain kano iti pulimi ni ikit—nasayaat ti pakasaritaanda nga agkakabsat malaksid ken ni ikit a managutang ngem natiwed nga agbayad. Nalaing ngamin nga agtung-it ken agtaya iti hueteng—dina la ngata ammo a dagiti padana a tayador ti hueteng ti mangab-abak ket ti anunsiona kano ti masansan a pangabakanda. Aysus, ania ketdin ti biag, aya! Nagduduma a pakasaritaan, nagduduma a maris.

IPASPASOKKO ti padol ti maysa kadagiti panganakan a bakak iti dayta nga pasado alas tres iti malem iti igid ti kangrunaan a kalsada iti purok. Kalpasanna, nakitak iti wanes ti kalsada nga agsabat ni Nang Ikka a taga-amianan a purok ken ni Ikit Banang a nakabitbit iti dua a dadakkel a plastik a supot ken kaddissaagna iti traysikel ni Funtino, nga iti pattapattak ket naggapu la ketdi iti tiendaan. Dimngegak iti saritaan dagiti dua a babbaket, kabayatan ti panagmasngaadko a nangtallikud kadakuada.

“Nagroseriakan sa ketdi, Mari Banang? Naggapukan sa idiay ili?” kinuna ti kuttongit ken dangkaw ken balo a baket.

“Wen, Mari Ikka, ginulpekon ta mammaminsan.” inggarakgak ti balkat nga ikitko iti tayagna a naipunget a lima a kadapan.

(Adda tuloyna)