Footer

Disiplina ti Kasapulan

Kolum ni Jobert M. Pacnis

(Maudi a paset)

 

No malagip, daytoy a kumpania ti barko ti akinkukua iti daydi MV Doña Paz a limned iti taaw idi dekada otsenta a nakaipatlian ti rinibu a biktima (daytoy ti kakaruan a trahedia iti taaw ti pagilian). Kasta met dagidi MV Marilyn, Pearl of the Orient ken Princess of the Stars.

Ngem di a dayta ti ur-urayen dagiti biktima. Ipamaysada ketdi koma ti mangtulong kadagitoy.

No apay ketdi ngamin a ditayo maleksionan kadagiti immun-unan a pagteng a  kas met laeng itoy. Agbalin koma a naridam dagiti maseknan nga ahensia ti gobierno tapno saanen a mapalubosan pay dagiti adda kunkunaenna a kita ti transportasion. Masapul ti regular a pannakainspeksion dagitoy tapno masigurado ti karadkad dagiti pasahero.

Ngem adda  met dayta sayangguseng a nupay paliadon ti lugan (van, bus, traysikel, eroplano, barko, kdpy), makalusot latta nga agbiahe gapu iti makunkuna a “lagay” iti Tagalog. No apay ketdi a di maikkat dayta a galad iti kinataotayo.

Kuarta, dayta manen ti masimpuonan a ramut daytoy a pagteng. Hmp, malagipko la ket ngarud nga uray iti ahensia a di koma masmastrek ti kunniber saanen a nakalisi.

Kitaem man dita ‘yanyo, kailian, no mapaspasamak ti “lagay” tapno makastrek laeng ni X wenno ni Y iti trabaho a di met kualipikado. Wenno inkarinan ti dua bulan a suelduennanto?

Siimem dayta superbisoryo, kailian. Sobra kadi iti panagkunam ti kinabaknangna? Ayna, baka maysa kadagiti adda siribenna? Kissayanna ket ngata iti 10 porsiento ti MOOE ti tunggal elementaria iti babaenna. No mano nga elementaria dayta ngay? Kuentaemon ti aw-awatenna malaksid iti binulan a sueldona.

Ti man met la nalablabidkon, kailian. Ngem kinapudno met ketdi dayta, a! Kuarta, kunam man.

Ala, subliantan dayta trahedia, kailian. Makapaliday unay a pagteng. Addada inosente nga ubbing a karaman kadagiti bangkay a naalada. Linemmes ti taaw ti masakbayanda a nagramut iti biddut ti adda iti likudan daytoy a pasamak.

Kaskasdi met a makapaluasit ti kinapudno nga addada ubbing a naispal itoy a pagteng. Tinulongan ti kasigudda nga anghel? Wenno talaga a dida pay rukod, kailian?

Agpapan kadagitoy, mangnamnama pay laeng dagiti rescuer, ken pamilia dagiti biktima, nga adda pay laeng survivor a makitada. Isu nga insayangkaten dagiti maseknan ti panagsapul kadagitoy kadagiti asideg nga isla a mabalin a nakaisadsadan dagiti dadduma.

Mangnamnamatayo a sapay la koma ta kasta.

Daytoy pay ti sabali a didigra nga imbunga ti nasao a trahedia. Nagwarasen ti oil spill ket apektadon dagiti mang-ngalap iti Talisay ken Cordova, Cebu. Addan dagiti matmatay nga ikan gapu itoy a panagwaras ti krudo. No di malapdan, maitulad dagitoy a disso iti napasamak itay nabiit iti Rosario, Cavite a no sadino ket naapektaran met laeng iti nag-leak nga oil iti baybayda. Naawanan iti panggedan dagiti mangngalap.

Kamaudiananna, agserbi latta koma daytoy a trahedia a pagsarmingan/pagadalan ti gobierno tapno ad-adda pay a mapaannayas ti panagbiahe iti sadino man a paset ti pagilian, kasta metten iti ballasiw-taaw. Agserbi met koma a sipupudno dagiti agtuturay ken maseknan iti panangipatungpalda kadagiti akemda.

Mamatiak la unay a biddut ti pammati dagiti nangipasdek iti Legalism— a ti tao kano, naipasngay a managimbubukod ken naulpit. Ngem mabalin nga agbalbaliw babaen met laeng iti kinaulpit a panangiturong kenkuana.

Patiek ketdi a tunggal maysa kadatayo, addaan iti siled ti kinaimbag iti kinataotayo. No masukisok daytoy a siled,  agserbi nga imeng dagiti nabalitokan a kababalin a mangibunga iti narayray a masakbayan.

Disiplina, dayta leng ti kasapulantayo.#