Footer

Panagpanaw dagiti Kailian nga Agtrabaho iti Ballasiw Taaw, Pagsayaatan ti Pagilian?

Umad-adu ti bilang dagiti kakailian a pumanaw iti pagilian tapno agsapulda iti “berde a pagaraban” iti sabali a nasion. Ti karona ita, saan a laengen a dagiti unskilled a mangmangged ti agpanaw no di pay dagiti propesional.

Iti panirigan dagiti sumagmamano a kritiko, makapadakes iti pagilian daytoy a panagpanaw dagiti kailiantayo. Brain drain, kunada. Mapukawan ti pagilian kadagiti mangmangged nga addaan talento, kabaelan ken kapadasan a makatulong iti dakkel iti programa ti panagdur-as ti gobierno.

Mapattapatta nga aganay a 9 porsiento iti populasion ti pagilian a nasuroken a siam a pulo a milion ti napan nangged iti ballasiw-taaw, kangrunaan iti Amianan nga America, Europa, ken Nagtengnga a Daya ken Amianan a Daya nga Asia.

Agdagup daytan iti nasurok a walo a million. Agasem dayta a manpower ti Pilipinas no agtalinaedda ditoy?

Kangrunaan a mangiduron kadagiti kailian a pumanaw ditoy ti kaawan ti seguridad ti biagda.

“Saan nga agbaliw ti sosial nga urnos. Nabuntog ti panagbalbaliw. Awan makitak a signipikante a panagdur-as iti henerasionko,” inkalintegan ti maysa nga overseas worker.

“Bassit ti sueldo. Nangina dagiti magatgatang. No diak pumanaw, awan ti pagbaliwan ti biagko ditoy,” kuna met ti sabali.

“Pinnolitika ti ad-adu ditoy. No awan kapetmo, dika makastrek iti trabaho,” kinuna pay ti sabali a mangmangged.

“Awan ti asenso ditoy,” insanamtek met ti maysa a dati nga empleado ti gobierno. “Uray no adda kabaelam, no awan ti padrinom, kumsialka a simumulagat iti puestom.”

Ngem kadagiti opisial ti pagilian, awan makitada a problema.

Iti biang ni Labor Secretary Patricia Sto. Tomas, awan ti makitana a krisis iti panag-panaw dagiti kailian.

“Makapasayaat pay ketdi ti panagpanawda,” kinuna ni Sto. Tomas, “agsipud ta pataudenna dagiti  bakante para kadagiti sabali pay a mangmangged.”

Saan met a panggapuan a pakariribukan ni Finance Secretary Jose Camacho.

“Aduda nga agsubli – nasay-sayaat ti pannakasanayda, ad-adu a padas, nalawlawa a panangimutektek,” inkalintegan ni Camacho, sana innayon a positibo ti agtultuloy nga iruruar ken ipapanaw dagiti kailian.

Sarurongan ni Dr. Federico Macaranas ti Asian Institute of Management (AIM) ti kapa-nunotan ni Camacho agsipud ta “mabenepisiaran ti pagilian iti iruruar ken ipapanaw dagiti mangmangged.”

Ipettengna a saan a brain drain daytoy agsipud ta maibingay met dagiti Filipino nga agtrabtrabaho iti ballasiw taaw ti nasursuroda kadagiti kailianda iti pagilian.

Saan a mababalaw dagiti opisialtayo no ibilangda a pagsayaatan ti pagilian ti ipapanaw dagiti skilled laborers ken propesional agsipud ta dakkel a kantidad ti ipat-patulodda iti pagilian – aganay a $7 billion iti tinawen –ket dakkel a gatad dayta nga agsirkulo iti pagilian a mangpadur-as iti ekonomia.

Ngem no amirisen a nala-ing, makariribuk-nakem, nupay di akuen dagiti opi-sialtayo, a maysa tunggal lima nga umili ket kayatna ti pumanaw iti pagilian.

Dayta ti surbey ti Pulse Asia. No kasta kadakkel ti bilang dagiti kayatna ti pumanaw, nupay napigsa ti panagayatda iti pamiliada ken pagilianda, baliwan a kitaen ti gobierno ti prioridadna.

Saan a ti kadakkel ti ipaw-it dagiti kailian ditoy ti kitaenna no di ti panangi-gawidna kadakuada tapno tumulongda iti panangdur-as ti pagilian.

Nupay napigsa ti panagayat iti pamilia ken pagilian ngem dida mapnek iti matgedanda ken klase ti panagbiagda, gapuna a masulisogda a pumanaw. Iti sabali a bangir, makitada ti gobierno nga awan ti pagbaliwanna nupay agsukat dagiti agtuturay, saan a natalingenngen ti politika,#