Footer

EDITORIAL: Maysa a Pangriing Kadatayo dagiti Didigra

Ti nagpasaran ti Kabisayaan a basnot ni Bagyo Yolanda ket maysa a pangriing, saan laeng a kadatayo no di ket iti sangalubongan a rumbeng la unay nga iserioso ti panagbalbaliw ti panawen. Saanen nga ang-angaw a banag ti madakdakamat nga anthropogenic (human-induced) climate change. Inayon pay ti kinapudno nga addatayo iti masakupan ti sinturon dagiti bagyo (dalan) ken Pacific Ring of Fire, isu a naynay dagiti mapasaran a ginggined, kas iti napasamak idi Oktubre daytoy a tawen. Iti 2012 Global Risk Report, maikatlo ti pagilian iti intero a lubong a karirisguan la unay ta naynay a mapasamak ditoy dagiti nakaam-ames a didigra.

Saan laengen a pattapatta dagitoy nga ebidensia no di  agdadata a realidad a nasken a sanguen ken isapulan iti maikanatad a solusion. Nasken ngarud ti kongreto a panagtignay tapno makissayan no di man malapdan ti bunga wenno nalabes unay a sagabaen iti natural a kalamidad. Nasken nga ituon ti imatang no kasano ti panangliklik kadagiti sumangbay a didigra. Amin koma ket makipartisipar.

Intay taldiapan ti pannarita ni World Bank President Jim Yong Kim kalpasan a napasamak ti monster typhoon Yolanda: “If you think of the number of storms that have hit over the past year, the severity of those storms… The frequency of these events is increasing and that’s exactly what the climate change scientists have predicted.”

Saan a nasbaaran ti ecologist ti pagiliantayo nga immatendar iti UN climate talks sadiay Warsaw, Poland ti riknana ket uray la nakasangit gapu iti nagpasarantayo a kalamidad a parnuay ni Bagyo Yolanda.

Maigunamgunam nga adalen koma ken papigsaen pay ti sangkapagilian a disaster prevention, mitigation and preparedness program. Nasken a mabalbaliwan ti level of technological adaptability wenno iti nalaglag-an, nalaklaka koma a maawatan ti asinoman dagiti technical a banag maipapan kadagiti rumbeng a sakbayan nangruna kadagiti technical terms kas ti habagat (awanan bagyo ngem manglayus met iti pirmi), ti storm surge (panagaluyo iti panawen ti tudtudo ket madadael dagiti inprastruktura, negosio, agrikultura, sanikua ken biag), ken tsunami (panagaluyo a bunga ti ginggined) ken dadduma pay a maipaayan iti nalaklaka a pannakaawat tapno malapdan ti didigra.

Nasken ti madagdagus ken serioso a panagtignay maipapan iti seguridad ken panagsakbay para iti masakbayan.#