Footer

Ayat ti Ayamuom ti Bulan ti Pebrero

Salaysay ni Christine Marie Verzosa

 

Iti moderno a lubong, nadumaduma ti wagas a panangipatulod iti mensahe ni ayat kadagiti ipatpategda iti Aldaw dagiti Puso.

Kadagiti techies, panagsisinnukat kadagiti mensahe ni ayat babaen iti SMS, MMS, EMS ken dadduma pay a kaetsingan iti digital technology; kadagiti netizens, binnoltit met iti Facebook, Twitter, Pinterest, Reddit, LinkedIn wenno sinnukat iti selfie iti Instagram, Snapchat, chat iti skype ken dadduma pay a paetsing iti dadduma pay a social networking site, kasta met laeng iti mensahe nga ikur-it dagiti bloggers, wenno i-post iti YouTube.  Kasta itan iti panangselebrar iti Valentine’s Day, panagsakay iti rabaw ti higante nga aluyo a parnuay ti techno storm.

Kadagiti awanan pay iti ka-valentino?

Umanayen a kakinkinnidday wenno kainnarasaasda dagiti agkikinnuldit a bitbituen ken ti aggargarakgak a bulan.

Nupay kasta, adda pay met a, dagiti sinnagut kadagiti agpipinnateg. Iti baet ti moderno itan a kababalin ken panagpampanunot, saan pay laeng a maawan ti panagsisinnagut dagiti agayan-ayat.

Sadiay USA, ad-adda a mairegalo iti ay-ayaten dagiti nasasam-it: tsokolate, candies ken basta nasam-it a kas ekspresion iti nasam-it a panagayat. Sadiay UK, idi dida pay la nagkristiano, kaparisna ti Valentine’s Day ti aw-awaganda iti fertility fest. Ngem idi sinakup dagiti Romano ti nasao a pagilian, pinaritandan dagiti agindeg a mangselebrar iti fertility fest, naisukat ti Valentine’s Day kada Pebrero 14, a nangrugi idi 496 Anno Domini. Naipaganetget kadagiti taga-UK a nasaysayaat a selebraranda ti piesta ni St. Valentine. Naggapu ken ni Pope Gelsius ti nainget a pammilin.

Saan laeng a sabong, lalo ti nalabaga a rosas, ti maisagut no di pay valentine’s card ken dagiti tsokolate a nalaokan iti almond wenno mani. Ti nalabaga ngamin a  rosas ti paborito ni Venus, ti Diosa ti Ayat ken Kinapintas dagiti Romano. Ipamatmat ngamin ti nalabaga ti kinadayag.

Dakkel met ti akem ni Kupido iti Valentine’s Day.  Adda latta a maibabaet kadagiti valentine’s card daytoy addaan pana nga ubing nga anak ni Venus.  Mapapati nga addaan iti madyik ti panana ket asinoman a panaenna, mainlab metten, ken inspirado nga agayat.

Idi 14, 270 A.D., maysa a padi nga agnagan iti Valentine ti pinaputol ni Claudius II, ti Emperor iti Roma, nga inawaganda iti Emperor a Nadangkok.  Napagura ni Fr. Valentine ti emperador gapu iti panangkallaysana kadagiti babbaro ken babbalasang.

Kadagidi a panawen, napanunot ni Emperor Claudius II a nasaysayaat nga agserbi a kas soldado dagiti babbaro ngem dagiti naasawaan ken addaaan iti anak. Imparit ngarud ti emperor ti panagasawa dagiti lallaki tapno agserbida laengen a soldado. Ngem saan nga intaltalek ni padi a Valentine ti bilin ti emperor. Kenkuana,  maysa a pananglabsing iti kalintegan ti tao dayta a bilin.

Intuloyna latta ti nangasar kadagiti agayan-ayat a baro ken balasang. Gapu iti daytoy, immadu dagiti babbaro a dida kayat ti agsoldado ti nagasawa.,

Naammuan dayta ni Emperor Claudius II. Kasta unay ti ungetna. Pinatiliwna a dagus ti padi. Impaipupokna.

Iti uneg ti pagbaludan, tinulongan ketdi ni Fr. Valentine dagiti balud nga aglibas. Ta ngamin kakaasi a maparparigat, makabkabil ken matmatay iti bisin ken ranggas dagiti balud. Nasukalan manen ti aramid ti padi ken nasentensiaan a matay.

Iti kaadda ti padi iti pagbaludan, kinasinningedna ti maysa nga agtutubo nga anak ti maysa kadagiti guardia. Kanayon ngamin ti agtutubo a mangbisbisita iti padi. Ket sakbay a pinatayda ni Fr. Valentine, nakaaramid daytoy iti maysa a greeting card a para iti agtutubo a kastoy ti linaonna: “From your Valentine”.

Manipud idin, dayta metten ti naynay a maisurat kadagiti greeting card. Isurat met dagiti sumibsibbol: “Will you be my valentine?”

Nakanonisaran ni Fr. Valentine ket nagbalin a popular a santo iti England ken France. Nagbalin ngarud nga Aldaw ti Puso ti Pebrero 14 kas panangilagip ken panangrespeto iti ipapatay ni Fr. Valentine a posible a napasamak idi 270 A.D. Ngem ni Pope Gelasius ti nangideklara iti Pebrero 14 nga Aldaw ti Puso para kadagiti amin a Kristiano idi 498 A.D.

Idi immuna a panawen, tallo a nalabaga a rosas ti sagut ni manong baro ken ni manang balasang.  No dadduma ket adda pay matching chocolates. Ngem kadagitoy nga aldaw, saanen nga uso dayta three red roses. Ti gagangay a makita kadagiti flower shops, ket ti maysa a nakalablabbaga a rosas a napalawlawan iti rumimatrimat a babatting a sabsabong ti baby’s breath. Inawaganda daytoy a klase ti flower arrangement iti “signature rose.” Ngem kadagiti dadduma, umanayen ti nalabaga a balloon a sinampuso ti uhana a magatang kadagiti bangketa. Kunada a  saan met a ti regalo ti importante no di ket ti mensahe ni ayat.

Kadagiti nagkauna a kultura ken pammati, patienda a ti kararua ket agnanaed iti uneg ti puso. Kadagiti dadduma, mamatida met a ti puso ti ubbog ti emosion ken sirib, idinto ta dagiti dadduma, ti puso kano ti tugaw ti kinapudno, bileg ken kinatan-ok. Isu a makunkuna a ti tao a managayat, ket addaan iti dakkel a panagpuspuso. Kadagiti met nadangkok ken awanan a pulos iti panagayat, awaganda nga addaan iti nangisit a panagpuspuso.

Ti kadaanan a valentine’s card a makita iti agdama, ket ti naggapu iti Duke of Orleans a sagutna iti asawana idi nakapupok daytoy iti pagbaludan a managan iti Tower of London. 1415  A. D. ti card, ken makita  pay laeng daytoy iti uneg ti maysa  kadagiti  museum sadiay England.

Ti met kadaanan a daniw ayat, ket naisurat iti clay tablet idi panawen 3500 BC. Nakali dagiti arkeolohista ken inawaganda iti Istanbul #2461.

Ala ngarud, naragsak nga Aldaw ti Puso kadakay’ amin!#