Footer

Dagiti Naganko

Kolum ni Jobert M. Pacnis
(Umuna a paset)

Anton! Dayta man ti nariingak a birngasko. Nagaddayo iti buniagko a naala iti napagtipon a nagan dagiti nagannak (Roberto ken Josephine) kaniak. Di ketdi koma Bert, wenno Job (kas ken ni Job, ngem sabagay adayo a maidasigak iti kinataona, iti Nasantuan a Surat). No koma Jobert lattan, napimpintas manen.

Ngem, ala, paset ti kulturatayo nga Ilokano ti managanan iti sirok ti latok. Nakamarmaris a paset ti kultura. Asino ngamin, aya, kadatayo ti awan naganna iti sirok ti latok?

Kinaagpaysuananna, ad-adda pay nga am-ammo ti maysa a tao iti birngasna. Malaksid a nalaka daytoy nga ikabesa wenno lagipen, adda pay sumangkamaris a pakasaritaan iti likudan dayta a nagan iti sirok ti latok.

Namaris a pakasaritaan? Wenno nakakatkatawa a pakasaritaan?

Diak la ammo no kasta met ti birngasko. Ti ammok, naala daytoy iti nagan ti maysa a lakay nga am-ammo iti lugarmi kadagidi a panawen ti panagubingko. Naanus kadi daydi a lakay, masirib ken adda pannakipasetna iti grupo dagiti manglablaban kadagiti Sakang a simmakup iti pagilian idi panawenda.

Idi a dimteng ti nakana a sagubanit kaniak idi ubingak (nga impato dagiti dadakkelko a diak malasat), adda nangisuhestion kadakuada a buniagandak iti sabali a nagan— ‘tay naganko iti sirok ti latok. Iti maymaysa a ladawan a naukagak (ta di met pay uso ti panag-selfie idi), agtawenak ngata iti uppat wenno lima kadayta, ania ketdin a lukmegko. Agak-akak pay nga immub-ubingan.

Ngem idi dimteng ti nasao a sakitko, kimmuttongak iti uray la. Agpilpiligis kano ti ubetko, tulang laengen ti kinalupkopan ti kudilko. Uray no kasano ti panangipakitada kaniak iti mangngagas, kaskasdi a di latta agsarday ti panagruar ti rugit iti likudko. LBM, kasta. No apay ket a pinarigatnak daydi a sakit idinto a naglaka met kadagitoy a maagasan basta nasigudan. Siguro, kunkunak ita, naladawen idi ipakitadak iti mangngagas.

Naalak kano dayta gapu iti ayat dagiti mangaywan kaniak no kasta a mapan aglako ni inang diay plasa kadagiti nadumaduma a nateng. Iti sobra kano a kinasalun-at, kinalukmegko, ala, permi kan’ nga ay-ayatda dagitoy a mangpakan kaniak. Siempre pay, saanen nga ammo no nadalus dagitoy wenno nasustansiada. Isu a dayta, kinapetnakon ti sagubanit.

Nupay kasta, di naawanan da nanang ken tatang iti namnama nga aglaingak met laeng—ta segun kadakuada, adda nakaibaga a nataengan nga adu a pannubok ti lasatek nga amin dagitoy, malasatak agingga a maragpatko dagiti arapaapko.

Diak ammo no nakatulong kaniak ti panangipakset, panangipakanda iti bukodko a rugit kas imbalakad met laeng ti maysa a nataengan. Ta sipud kano met idin, nagbaliwen ti aglulusiaw a marisko. Nagsublin ti kinalaingko a mangan. Agingga a nalasatak dayta a pannubok a nakaipasngayan ti baro a naganko, ti Anton.

Ngem idi sumrek ti kuriente iti purokmi—addaak idi iti elementaria– katengngaan ti dekada 80, nanayonan ti birngasko. Iti kinasutil, kinagarawigawko, nagbalinak a pasalsali kadagiti taga-Cagelco. Pinanaganandak la ket ngarud iti Puyong. Anton Puyong (naimbag ta di Puyot).

Ngem agingga kadagitoy, diak pay la mapanunot no ti ‘puyong’ ket sutil wenno garawigaw. Basta dayta lattan ti imbirngasda kaniak. Pagyamanak ta in-inut a naikkat dayta a naisilpo iti birngasko.

Kadagiti kabagian ken kaarrubami ditoy bariomi, natinggaw nga Anton ti awagda kaniak (agpapan kadagitoy). Ngem kadagiti adda iti Apayao a kakabagianmi, aglalo iti maysa nga ikitko, ania ketdin ta nagtinggaw a Butonton ti awagna kaniak. Ngem naglamuyot man ti serrekna kaniak no kasta a pukkawannak iti babaet dagiti mulada a kamotit, mais ken natnateng iti bangkagda. Aglalo la ngaruden no ipukkawna ti pangngaldawmi a pinakbet a bin-ig a kappuros.

Pagaayatko man ti pinakbet ni ikit ta maiduma la unay ti nanamna nupay di agus-usar iti artipisial a rekado. Nagimas ti bugguong a billangan ken kurkuros a laok ti pakbetna. Ken malagipko a dina guduaen dagiti nateng a pakbetna. Iwaenna lattan iti paatiddog ti tarong ken pakurus ti paria. Sibubukel nga ipisok-na dagiti okra. Inton ipasangona, adda pay laeng dayta bug-guong nga ipon (a nakalapanda iti karayan iti asideg ti bangkagda) a nagimas ketdin nga ikammet iti innapuy.

Isu a simmamiweng man iti panangdengngeggko ti awag-na kaniak a Butonton (agpa-pan kadagitoy). Sabagay, kaaweng ti Anton.
(Adda tuloyna)