Footer

EDITORIAL: Napait ti tilmonentayo a kinapudno

Kadagiti nasurok a 1,300 a siudad nga inamiris ti Verisk Maplecroft no kasano kapeggadda a pagdas-alan dagiti natural a kalamidad wenno didigra kas iti bagyo, layus, ginggined, tsunamis, uram, bulkano ken reggaay, limtuad a kapeggadan ti Port Vila iti Vanuatu, sumaruno ti Tuguegarao iti Cagayan, Lucena iti Quezon province, Manila, San Fernando iti Pampanga, Cabanatuan iti Nueva Ecija, Batangas, Taipei, San Carlos (saan a naibaga no ania a probinsia iti Pilipinas, ken Naga iti Bicol.

Malaksid iti dayta, limtuad iti panagadal a 100 a siudad a kakaruan a pamsaakan dagiti natural a kalamidad wenno didigra, 21 ti masarakan iti Pilipinas, 16 iti China, 11 iti Japan ken 8 iti Bangladesh.

Sumangkautro ta kinuna ti report a ti peggad manipud iti natural a kalamidad wenno didigra iti pagiliantayo ket ad-adda a pakaruen ti nakapuy nga institusional ken societal a kapasidad a mangimaton, agresponde ken bumangon manipud kadagiti dumteng a natural a pagpeggadan, nakuna pay ti report.

Ti makadakes pay ket maibilang ti Pilipinas a “high risk” no maipapan iti abilidad ti pagilian a mangsango ken mangpabassit iti pamsaakan dagiti natural a kalamidad wenno didigra gapu iti naibudi a korapsion ken nangato a lebel ti kinapanglaw.

Dinakamat ti report ti nakaro a pannakababalaw dagiti agtuturaytayo gapu iti di makapnek a panagrespondeda ken panangimatonda iti arayat idi sinanot ni Bagyo Yolanda ti Pilipinas idi Nobiemre 8, 2013 a nakatayan ken nakapukawan iti nasurok 7,000 a tattao ken nakadadaelan dagiti riniwriw a pagtaengan.

Ngem gapu ta simmayaat ti komunikasion ken pannakaibakuit dagiti 1.7 million a tattao idi simmangbay ni Bagyo Ruby idi Disiembre 2014, 27 laeng ti natay.

Ti makunami?

Nupay napait ti matilmontayo iti daytoy a panagadal, adda met pannakabang-ar a marikna gapu ta adda nagnaan ti padastayo idi Bagyo Yolanda tapno naparpardas ken nasaysayud ti panagresponde saan laeng dagiti agtuturaytayo kasta met a boluntario itan nga agbakuit dagiti kailiantayo kadagiti simmarsaruno a dimteng a bagyo wenno didigra.#