Footer

Daytoy Kalgaw ken Maysa a Daniw-Kalgaw

Sinursuran:  Kolum ni Jobert M. Pacnis

(Maudi a paset)

 

Pagangayanna:

Limmamiis ti barukong dagiti dalikan,/ Bimmaba dagiti pagbagasan a naugawan;/ Nagtagiplakard dagiti pagtungo a naitag-ay:/Inyararawda ti kiraos dagiti kaldero/ A saanen a makiros.

Naginana metten pati ti dalikan a paglutuan. Limmamiisen ta saanen a masungsungrodan ta awan ngarud ti sungrodan a maisaang. Umisu unay ti ‘dalikan’ a nausar ta iladawanna dagiti ordinario nga umili wenno dagiti mannalon. Nakidkid payen ti pagbagasan ta kinadkadan dagiti ugaw. Paset ti kulturatayo nga Ilokano ti pammati iti ugaw nga agtaktakaw kadagiti iduldulintayo a taraon/bin-i. Ket mayarig ita iti ugaw dagiti adda iti takem a dayta la manggungundaway kadagiti babassit ti obrada. Saanda nga ipirpirit dagitoy. Saanda ngata a malagip a dagiti marigrigat ti nagpangalanda a nagtugaw iti trono?

Gapu ta awanen ti maisaang, naiwayat ti welga (nagtagiplakard dagiti pagtungo a naitag-ay) a pangidanonanda kadagiti ar-ararawda ta nalipatan idan ti gobierno a tulongan iti pakarigatanda. Ngem ania ti napasamak?

Ngem buli ti naipisok kadagiti kaldero,/ Batuta ta nayaron kadagiti dalikan,/ Lua ken dara a napait ti naidasar:/ Sabali pay a panagbisin ti katukad/ Dagiti nagtedted a lua ken dara.

Kastoy ti rimsua a rinnapok iti nagbaetan dagiti agwelwelga a mannalon ken dagiti pannakabagi ti linteg iti Kidapawan, North Cotabato itay umuna nga aldaw ti Abril (nupay inrugi dagiti mannalon ti nagmartsa idi Marso 30). Rimsua daytoy a riribuk gapu iti rigat a mapaspasaran dagiti mannalon iti dayta a paset (ken mabalin la unay nga entero a pagilian). Immasidegda iti gobierno ta saandan a masarkedan ti rigat a sagsagabaenda gapu iti kinakaro ti tikag. Apektadon ti apitda. Kurangen wenno awanen ti maisaangda. Ket kayatda ti umararaw iti tulong ti gobierno ta dayta ngarud ti naikari kadakuada.

Ngem imbes a bagas ti maalada kas iti kidkiddawenda, bala ketdi ti naipasabat kadakuada. Nakakaskas-ang a pasamak. Malaksid kadagiti dua a naipatli a biag, addada pay nataengan a natiliw a nakasoan. Iti panagtabon dagiti initda, ita pay a maibaludda gapu laeng iti panangyikkisda iti nakaro a bisin a marikriknada? Awan ti makitak a lohika ditoy. Kaano pay a biddut ti panangipeksa iti adda a kasasaad?

Agpayso a saan a basol ti duyaw a bileg/ Ti ililiput ti tikag kadagiti dulang;/ Agpayso a saan a basol ti duyaw a bileg/ Ti iraraut ti ugaw kadagiti pagbagasan./ Ngem asino ti mangipapetpet iti kilabban/ Ken saranay kadagiti nanglangan a pinggan/ Idinto nga adda met nailatang?/ Wenno kinimar kadi manen dagiti Harpy/ Iti duyaw a turay, ta apay a nairut/ A maungap dagiti duyaw a ramay?

Ania daytoy duyaw a bileg? Awan sabali no saan a ti agdama a gobierno a naam-ammo iti kiaw/duyaw/amarilio a maris a nagramut pay idi panawen ti EDSA. Wen, mabalin a dina basol dagitoy a panagrigat dagiti babassit. Mabalin a namnamsek iti proyekto/addang para kadakuada ngem nakurang ti pannakayimplementar dagitoy ta adu dagiti Harpy iti baba. Sikbaben/sikmawenda dagiti para kadagiti marigrigat. Umunada pay nga agsagrap sakbay nga iwarasda kadagiti agkasapulann— nasayaat laeng no adda pay maiwaras.

Mailanglangi latta dagiti arado,/ Di latta mailid-i ti taraok dagiti bingkol,/ Adu latta dagiti mapasag ken mabalo/ Iti pannakairupir dagiti panagbisin./Mano pay ngata ti maulit/ A duyaw a panagpasapas/ Kadagiti tapoktapok ken pitakpitak? Kas iti mendiola, hacienda luisita, lumad/ Ken kidapawan?

Rumikrikut ti kasasaad dagiti babassit. Ket ad-adda a parigaten (amintayo) daytoy sobra a pudot ken awan panangipangag ti gobierno iti pudpudno a mapaspasamak iti aglawlaw. Itungtungkuana dagiti addang a mangkissay wenno manglaban iti epekto daytoy Sangalubongan a parikut a sangsanguentayo ita. Wen, mabalin nga adda insayangkat ti gobierno (kas naynay a depensana) ta naibaga idin a nakaro ti tikag a sagabaentayo. Ngem ti yanna nga adat, nagabay a nagkuti dagiti maseknan nga ahensia. Naisapliten ti El Nińo ti ranggasna.

Daytoy daniw-kalgaw a ruknoy-sagut kadagiti biktima saan laeng a ti pasamak iti Kidapawan no di ket iti sapasap a pagilian. Agserbi koma daytoy a panglukag kadagiti narnekan iti turog iti tronoda.

Kasta met kadatayo nga ordinario nga umili. Pasettayo amin iti laban kontra iti climate change. Kadaytoy ngarud nga eleksion, kitaen a naimbag ti pangitalkan iti kakaisuna ken sagrado a butostayo. It can make a difference!

Adda nasagangko iti facebook. Ladawan nga agiinnuna nga agparking dagiti lugan iti nalinong ken napariir a sirsirok dagiti kayo. Kuna ti naisingit a text: agiinnunatayo nga aglinong ngem ditayo met kayat ti agmula iti kayo.

Anagentayo koma dayta.#