Footer

Pannakaisubli ti Dusa a Patay

SAAN pay a naisaad iti akem ni President-Elect Rodrigo Duterte (Nasurat daytoy makalawas sakbay ti panagsapata ni Duterte kas Presidente ti pagilian itay Hunio 30, 2016. -Editor) ngem inkarinan a paisublina ti dusa a patay wenno death penalty para kadagiti nadagsen a krimen.

Impalgak ni Duterte a siguraduenna ti pannakaipasa ti baro a linteg iti liderato dagiti mangidaulo ti sumaruno a Kongreso iti panagtakem da Senate Presumptive President Aquilino Pimentel III ken House Presumptive Speaker Pantaleon Alvarez.

Mamati ni Duterte a nasken ti death penalty wenno capital punishment kas dusa ken supapak ti nadagsen a basol nga inaramid ti maysa a kriminal ken agbalin a panglapped ti pannakapasamak dagiti nadagsen a krimen. Patienna a babaen ti dusa a patay a pannakaibitin wenno hanging ket mangparnuay ti panagbuteng kadagiti tattao nga agaramid kadagiti nadagsen a krimen.

Ti panggep ti sumaruno nga administrasion a mangisubli ti dusa a patay ket supiaten dagiti pro-life advocates a buklen dagiti nagduduma a grupo ken institusion pakairamanan ti Simbaan Katolika a pakaikappengan dagiti 80 a porsiento dagiti 104 million a papulasion ti pagilian.

Iti panirigan ti Simbaan Katolika, sagrado ti biag, ken awan ti karbengan ti tao a manghusgar ti padana a tao ta ti Dios laeng ti rumbeng a mangukom iti tao. Iti imparuar ni Manila Archbishop Luis Antonio Cardinal Tagle nga Oratio Imperata para kadagiti lider ti gobierno, naipaganetget ti pannakakiddaw ti pannakarespeto ti biag.

Kontraen pay daytoy ti Commission on Human Rights nga independiente nga ahensia ti gobierno a nabukel mayataday iti 1987 Constitution a saan a mabalin a waraen ti Presidente. Impasingkeden ni CHR Commissioner Chito Gascon nga aramidenda amin a legal a kabaelanda tapno lapdanda ti pannakaipasa ti linteg a mangisubli ti linteg a patay.

Adu dagiti umili pakairamanan dagiti kongresista ken senador ti kontra iti pannakaisubli ti death penalty ta maibasar ti padas ken panagadal dagiti sabali a pagilian ket saanen nga epektibo a panglapped ti krimen. Natakuatan pay a kaaduanna kadagiti nasentensiaan ken nabitay ket dagiti napanglaw ken awanan a gaway. No maisubli ti dusa a patay, mairamanto ngata dagiti kaso a kurapsion ken plunder? Addanto met ngata mabitay a nangato nga opisial ti gobierno?

Mamati dagiti pro-life advocates a kongresista ken senador a ti pannakalapped dagiti krimen ket umanayen dagiti adu a linteg, kasapulan laeng ti naistrikto a pannakaipakatda, ket saanen a rumbeng nga isubli daytoy a naranggas a dusa a nangpatay kadagiti adu a tattao iti Pilipinas.

Sakup pay laeng dagiti Kastila ti Pilipinas idi naisaysayangkaten ti dusa a patay nangruna kadagiti Indio wenno Pilipino a nakasuan ti panagalsa wenno rebellion. Maysa kadagiti nalatak a nadusa iti patay babaen ti pannakaibitin ket ni Gabriel Silang iti Plaza Salcedo de Vigan idi Septiembre 20, 1763 gapu ti panangidaulona ti rebellion iti Ylocos.

Nabitay pay babaen ti garrote dagiti tallo a padi a Pilipino a da Fr. Mariano Gomez, Fr. Jose Burgos ken Fr. Jacinto Zamora sadiay Bagumbayan (Luneta) idi Pebrero 17, 1872 gapu ti pammabasol kadakuada ti subersion gapu ti panagalsa sadiay Cavite idi 1972. Ti pannakabitay dagiti tallo a padi ket nagbalin nga inspirasion kadagiti Pilipino tapno mariingda iti pannakaadipenda kadagiti Kastila.

Nabitay met babaen ti firing squad ni Jose Rizal sadiay Bagumbayan (Luneta) idi Disimbre 30, 1896 gapu iti kasona a subersion. Daytoy a pagteng ti nangsilmut ti rebolusion dagiti Pilipino kontra kadagiti Kastila agingga a naideklarar ti panagwaywayas ti Pilipinas sadiay Kawit, Cavite iti Hunio 12, 1898.

Kabayatan ti panagturay dagiti Amerikano iti Pilipinas idi panawen ti Commonwealth, idi 1926 – 1932, nausar iti pannakaipakat ti dusa a patay a pannakakoriente babaen ti electric chair. Naisardeng ti panagbitay agingga idi Abril 1950 kalpasan a na-silla electrica ni Julio Guillen gapu ti pananggandatna a mangpatay ken ni Presidente Manuel Roxas. Maysa pay a nalatak a na-silla electrica ket ni Marcial “Baby” Ama iti tawenna a 16 idi Oktobre 16, 1961 gapu kadagiti kaso a pammapatay kabayatan ti pannakaibaludna.

Maysa a nagbalin a kontrobersial a kaso ti pannakasentensia ti dusa a patay ti nabileg a gobernador ti Negros Occidental a ni Rafael Lacson ken dagiti 22 a kakaduana a nabitay idi Agosto 1954 gapu ti pannakapapatay dagiti kalabanda iti politika, ngem saan a nabitay ni Lacson.

Agingga iti 1961, agdagup iti 51 dagiti na-silla electrica. Immadu ti bilang dagiti nabitay kabayatan ti panangturay ni Presidente Ferdinand Marcos. Nagsasaruno a na-silla electrica idi Mayo 1972 iti maysa nga aldaw da Jaime Jose, Basilio Pineda ken Edgardo Aquino gapu ti panangkidnap ken panangramesda iti aktres a ni Maggie De La Riva. Naipabuya pay ti pannakabitayda iti nasional a telebision. Nabitay met babaen ti firing squad ti Chinese drug trafficker a ni Lim Seng idi Disiembre 1972 a naipabuya met laeng iti telebision.

Idi napadisi iti turay ni Marcos babaen ti EDSA People Power Revolution idi 1986, ken simmukat ni Corazon Aquino ket naadaptar ti 1987 Constitution, naikkat ti dusa a patay.

Kabayatan ti termino ni Pres. Fidel Ramos idi 1993, impasa ti Kongreso ti Republic Act No. 7659 wenno “Death Penalty Law” a nangisubli ti dusa a patay. Sagundayen daytoy a linteg, dagiti krimen nga addaan kaibatoganna a dusa a patay ket murder, rape, big-time drug trafficking, kidnapping for ransom, treason, piracy, qualified bribery, parricide, infanticide, plunder, kidnapping and serious illegal detention, robbery with violence or intimidation, qualified vehicle theft ken arson.

Awan ti nabitay kabayatan ti termino ni Ramos gapu iti nakaro nga oposision dagiti nagduduma a grupo a kontra iti death penalty. Idi laeng panawen ni Pres. Joseph Estrada idi 1999 – 2000 nga adda pito a nabitay babaen ti lethal injection. Immuna a nabitay kadakuada ni Leo Echagaray a nasentensiaan gapu iti panagramesna iti siumanna a balasitang.

Naikkat ti dusa a bitay idi 2006 kabayatan ti panagtakem ni Pres. Gloria Macapagal Arroyo babaen ti Republic Act No. 9346 wenno “An Act Prohibiting the Imposition of Death Penalty in the Philippines” ket impababana ti dusa a patay iti tungpal-biag a pannakaibalud wenno life imprisonment.#

 

Comments are closed.