Footer

EDITORIAL: Parikut ti West Philippine Sea

AWAN ti kalintegan ti China a mangtagikua kadagiti isla a sakup ti Pilipinas iti West Philippine Sea wenno South China Sea. Daytoy ti pangngeddeng ti United Nations Permanent Court of  Arbitration sadiay The Hague, Netherlands idi Hulio 12, 2016 mainaig iti reklamo ti gobierno ti Pilipinas maikontra iti gobierno ti China idi Enero 2013 maipapan iti lehitimo nga akinsakup ti teritorio a paginnagawan dagiti dua a pagilian.

Pinaboran ti Abitration Court ti Pilipinas a ti Scarborough Shoal ken dagiti dadduma a paset a sinakup ti China ket nailas-ud iti 360-kilometer Philippine Exclusive Economic Zone wenno Extended Continental Shelf a mayataday iti United Nations Convention on the Law of the Sea. Inyetnag ti Korte nga awan ti historical right ti China a pagbasaran iti panangtagikuana iti teritorio. Saan a binigbig ti Korte ti 9-dash line a pagbasbasaran ti China iti panagtagikuana iti kadakkelan a paset ti South China Sea. Maibilang iti 9-dash line claim ti China ti 80% a paset ti South China Sea a nabaknang kadagiti nagduduma a marine resources, ken mapapati nga addaan iti adu a deposito ti lana ken natural gas.

Saan a bigbigen ti China ti pangngeddeng ti Arbitration Court ken saan pay a nakipaset iti proseso ken pannakabista iti dayta a kaso. Ipatpatangken ti China a bilateral talk wenno panagsarita dagiti pannakabagi dagiti dua a maseknan a pagilian ti kasapulan tapno marisut ti susik a nangpatauden ti bumarbara a tension iti South   China   Sea   iti   nagbabaetan   dagiti   pagilian   iti   rehion.   Sinakupen   ti   China   ti   Panatag   Shoal   wenno Scarborough Shoal ken dagiti paset ti Spratly islands a maibilang a teritorio ti Pilipinas. Mairaman pay iti 9-dash line nga ag-agawen ti China dagiti paset ti teritorio ti   Vietnam,   Brunei,   Malaysia   ken   Taiwan.

Nagpagaburen   ti   China   kadagiti artipisial nga isla ken nagpabangondan kadagiti   military   facilities pakairamanan dagiti air strip a pagdissuan ken pagtayaban dagiti eroplano.

Pinadasen ti China a kontrolen ti panagdaliasat dagiti international vessels iti baybay ken tangatang a sigud a maibilang nga international route for navigation ngem binigbignan a teritoriona. Tapno mapatalgedan ti Feedom of Navigation iti International Sea, pinabilegen ti Estados Unidos ti puersana iti kabaybayaan ti East Asia nangruna iti South China Sea. Nangibaonen ti Estados Unidos kadagiti aircraft carriers ken war ships a mangpatrulia iti international water.

Namin-adun a kinondenar dagiti Pilipino ti China gapu ti panangsamsamna kadagiti paset ti teritorio ti Pilipinas nangruna ti panangipawil dagiti Chinese Coast Guard kadagiti mangngalap a Pilipino nga agdakiwas sadiay Scarborough Shoal ken Spratly islands. Nakondenar pay ti panangkamat dagiti Chinese vessels kadagiti marine researchers ken kameng ti Philippine Navy a mapan agideliber ti rasion kadagiti Marines a nakadestino iti M/V Sierra Madre a nairanta a naisadsad iti kadilian sadiay Spratly.

Addan ken ni Presidente Rodrigo Duterte a mangdisidir iti sumaruno nga addang tapno mapapanaw dagiti Chinese kadagiti nagdappatanda a teritorio ti Pilipinas.  No agtultuloy ti saan a panangbigbig ti China iti desision ti Arbitration Court ken panangsakupna kadagiti teritorio ti Pilipinas, ania ti aramiden ti gobierno tapno pumanaw dagiti Chinese kadagiti dinappatanda. Panagpapatangto lattan nga awan patinggana agingga a lumawa ti masakup ti China a paset ti Pilipinas. Agpatingganto latta kadin ti Pilipinas a nakapsut ken awanan-gaway a mangdepender ti soberenidad kas agwaywayas a pagilian? (Eden Alviar)

 

Comments are closed.