Footer

Pakasaritaan ti SONA iti Pilipinas

TI  State of the Nation Address wenno SONA ket tinawen a panagdiskurso ti Presidente ti Pilipinas iti imatang ti nagtipon a sesion ti Kongreso wenno Senate ken House of Representatives kas mayataday iti 1987 Constitution. Agsarita ti Presidente iti kada maikapat a Lunes ti Hulio sadiay Plenary Hall ti Batasang Pambansa, Batasan Hills, Quezon City.

Ti SONA a maipabpabuya kadagiti telebision ken mangmangeg kadagiti radio, ket wagas tapno mapakaammuan dagiti umili iti agdama a kasasaad ti pagilian iti benneg ti ekonomia, politika ken kagimongan. Gundaway dayta  ti Presidente nga irakurak  dagiti plano, programa ken gapuanan ti administrasionna iti dayta a tawen agingga iti panaggibus ti terminona.

Nagbalin a sentro ti imatang ti publiko ti umuna a SONA ni Presidente Rodrigo Duterte, gapu kadagiti adu a tarigagay ken plano nga inrakurakna. Adu pay dagiti nabaliwan a tradisional nga aktibidad a naipakadawyanen kadagiti naglabas nga administrasion manipud idi nangrugi ti SONA. Kasano ken kaano pay a nangrugi ti SONA?

Idi panawen ti Umuna a Republika, ti Konstitusion a nabukel sadiay Malolos, Bulacan idi 1899, ti rebolusanario a gobierno nga indauloan ni Presidente Emilio Aguinaldo ket tinuladda ti aramid dagiti parliamentario sadiay Europa a ti Pangulo ti pagilian ket agsarita iti panaglukat ti asemblea ti lehislatura. Sagudayen ti Malolos Constitution, ti Presidente ti mangidaulo ti panaglukat ti Kongreso, ken panangipaayna ti mensahea.  Nagsarita ni Aguinaldo iti Español iti Malolos Congress idi Septiembre 15, 1899, binigbigna ti pannakabukel ti umuna a legislative body iti pagilian ken Asia.

Nangrugi ti SONA idi panawen ti Mankomunidad wenno Commonwealth. Sagudayen ti Jones Act ti 1916, naipalaon ti panangited ti report ti Governor-General a dinutokan ti Presidente ti Estados Unidos. Naisurat ken nailawlawag  iti report dagiti aramid ken gapuanan ti Insular Government.

Idi mabukel ti Commonwealth of the Philippines ken naaprobaran ti 1935 Constitution, nayetnag ti tinawen a report ti Presidente ti Pilipinas iti Kongreso.

Ti umuna a pormal a SONA ket inaramid ni Presidente Manuel L. Quezon sadiay Legislative Building, Manila idi Hunio 16, 1936. Naituding idi a Hunio 16 iti tinawen, ti aldaw ti pannakaiwayat ti SONA ken panangrugi ti sesion ti Kongreso kas mayataday iti Commonwealth Act No. 17.  Ngem sagudayen ti Commonwealth Act No. 49, nayakar ti panaglukat ti Kongreso iti Oktobre 16 a nagbalin nga aldaw ti pannakaisayangkat ti SONA.

Idi 1937, nairana ti Oktobre 16 a Domingo, ket naisanud iti Oktobre 18 ti panaglukat ti Kongreso. Nasukatan pay ti aldaw ti panaglukat ti Kongreso iti maikapat a Lunes ti kada tawen. Inaramid ni Quezon ti naudi a SONA idi Enero 31, 1941 sakbay ti idadateng ti Maikadua a Gubat iti Lubong.

Kabayatan ti panangsakup dagiti Hapon iti Pilipinas idi tiempo ti Maikadua a Gubat iti Lubong, ni Jose  Laurel, Presidente ti  Japanese-sponsored puppet Second Republic,  ket impaayna ti mensahena iti special session ti National Assembly nga indauloan ni Speaker Benigno S. Aquino, Sr., sadiay Legislative Building idi Oktobre 18, 1944  kalpasan ti uppat nga aldaw a pannakabangon ti maikadua a Republika.  Saan dayta a naibilang a SONA ta ti 1943 Constitution ket saan a naipalaon dayta nga aramid ti Presidente.

Idi 1945 a naabaken ti panagturay dagiti Hapon ken naisubli ti Commonwealth Government, ti bicameral Congress ti Pilipinas ket naglukat idi Hunio 9, 1945, ti umuna a pasken kalpasan ti eleksion a pannakapilida idi 1941.  Kabayatan ti special session, nagsarita ni Presidente Sergio Osmeña kadagiti agar-aramid iti linteg iti temporario a quarters-da sadiay Lepanto Street, Manila, ken nangipaay ti report mainaig iti trabaho nga inaramid ti Commonwealth Government kabayatan ti tallo a tawen a panagpaingna sadiay Washington, D.C. Inlawlawagna pay ti kasasaad ti Pilipinas kabayatan ti panangsakup dagiti Hapon ken binigbigna ti tulong  dagiti Pilipino a gerilia kadagiti puersa dagiti Amerikano iti pannakawayawaya ti Pilipinas.

Ti naudi a report kabayatan ti Commonwealth ket inaramid ni Presidente Manuel Roxas idi Hunio 3, 1946. Ni Roxas ket impaayna pay ti umuna a SONA ti Third Philippine Republic iti sango ti Umuna a Kongreso idi Enero 27, 1947.

Nangrugi idi 1949, ti SONA ket naipaay iti natarimaan a Legislative Building, Manila. Naminsan laeng a ti Presidente ket saan a personal a nagparang iti Kongreso, idi Enero 23, 1950, ni Presidente Elpidio Quirino, nga agpapaimbag sadiay John Hopkins Hospital, Baltimore, Maryland, ket impaayna ti SONA iti nagtipon a sesion ti Kongrso babaen ti rekord. Ti SONA ket naipangeg  babaen ti local radio network kabayatan ti panaglukat ti regular session ti maikadua a Kongreso.

Nagbalin a nagulo ken nadara ti SONA ni Presidente Ferdinand Marcos idi Enero 26, 1970 ta kalpasan ti panagdiskursona ken rummuardan kada First Lady Imelda Marcos ken dagiti guardiada iti Legislative Building idi sabaten ken binatobato ida dagiti adu nga agresibo nga agprotprotesta a demonstrador nga estudiante ken kameng ti Kabataang Makabayan nga indauloan ni Edgar Jopson. Kinamat ken dinangran dagiti pulis dagiti demonstrador. Dua nga estudiante dagiti natay ken 45 dagiti nakaro a nasugatan iti dayta a pagteng a nakainawan ti pannakaideklarar ti Martial Law

Ti tradision ti pannakaipaay ti SONA iti maikapat a Lunes iti Enero ket nagpatingga idi 1972 gapu ti pannakiproklamar ti Martial Law idi Setiembre 21. Manipud 1973 agingga iti 1977, ni Marcos ket impaayna ti SONA tunggal anibersario ti pannakaideklarar ti Linteg Militar. Idi nawaran ti Kongreso nagsarita ni Marcos iti Legislative Assembly sadiay Malacañang Palace. Idi 1977, ti SONA ket naaramid kabayatan ti pananglukat ti Batasang Pambansa sadiay Philippine International Convention Center.

Idi Hunio 12, 1978, naaramid ti SONA kabayatan ti panaglukat ti Batasang Pambansa iti pasdekda sadiay Batasan Hills, Quezon City. Manipud 1979 agingga iti agdama, naiwayat ti SONA iti kada maikapat a Lunes ti Hulio mayataday iti 1973 Constitution ken 1987 Constitution. Malaksid idi 1983 a ti SONA ket naaramid idi Enero 17 nga anibersario ti pannakaaprobar ti 1973 Constitution ken maikadua nga anibersario ti pannakaikkat ti Martial Law. Idi 1986, saan a nangipaay ti SONA ni Presidente Corazón  Aquino kalpasan ti pannakaisaadna iti akem babaen ti EDSA People Power Revolution.

Kalpasan ti pannakaisubli ti Kongreso idi 1987, impaay ni Aquino ti umuna a SONA iti Plenary Hall ti Batasang Pambansa. Aminen a simmaruno kenkuana ket nagiwayat ti SONA iti dayta met a disso iti kada maikapat a Lunes ti Hulio.#

,

Comments are closed.