Footer

EDITORIAL: Pannakapasardeng ti Panagpautang iti Five-Six

PANNAKAARESTO ken pannakapagawid dagiti ganggannaet nga agpapautang iti Five – Six (5 – 6) scheme iti Pilipinas. Daytoy ti immandar ni Presidente Rodrigo Duterte kabayatan ti mitingda kadagiti kameng ti gabinetena ita nga Enero.

Imbilin ni Duterte ti pannakatiliw dagiti agpapautang iti 5 – 6, ken pannaka-deport dagiti Bombay ken ganggannaet nga illegal nga agipapautang ken manggungundaway kadagiti Pilipino nangruna kadagiti napanglaw ken agkasapulan unay iti kuarta. Simple ngem nadagsen ti epekto ti sistema ti 5 – 6. Ti maipautang a lima a pisos ket mabayadan iti innem a pisos iti las-ud ti makabulan ken inaldaw a matinnagan agingga a mabayadan amin ti nautang. Saan laengen a kuarta ti mabalin nga utangen iti 5 – 6 scheme, ngem uray pay dagiti nagduduma nga alikamen, lugan ken uray pay dagiti material a kasapulan iti panagbangon dagiti balay ken pasdek a ti balorna ket kaibatogan ti kuarta a mautang.

Uray saan a maipawil ti linteg ti nangato nga interes gapu ti pannakasuspende ti Usury Law, ngem nasken a dagiti agpapautang ket nakarehistroda kadagiti maseknan nga ahensia ti gobierno. Kalaksidan ti panagbulellek iti ganansia dagitoy nga agpapautang iti 5 – 6, ken pananggundawayda kadagiti napanglaw ket awan ti mapastrek ti gobierno a buis ken ingreso ta ti operasionda ket informal wenno saan a nakarehistro kadagiti maseknan nga ahensia ti gobierno.

Illegal ti operasion dagiti agpapautang iti 5 – 6, ken awan ti baybayadanda iti gobierno uray no inaldaw a mapanda agsingir kadagiti adu a papautanganda a kaaduanna ket dagiti agtagtagilako kadagiti tiendaan, mannalon ken dadduma pay a babassit a negosio nga agkasapulan iti kuarta wenno bassit a puonan.

Saan laeng a dagiti Bombay ti agpapautangen iti 5 – 6 scheme. Ad-adda laeng a malasin dagiti ganggannaet nga agpapautang no mapanda agsingir kadagiti pinautanganda gapu iti pisikal a langada. Adun a Pilipino dagiti nasursuruan iti panagpautang iti 5 – 6, saan laeng a kadagiti tiendaan wenno kadagiti pagtaengan dagiti napanglaw. Ngem uray pay kadagiti opisina ti nagduduma nga ahensia iti gobierno. Addan dagiti agpapautang iti umasping iti sistema ken kadagsen ti interes ti 5 – 6. Mapaspasamak daytoy kadagiti nagduduma nga opisina ta adda dagiti financier nga agpautang a ti bayadda ket sigudton a maikissay iti sueldoda. Mapaspasamak daytoy kadagiti mangisursuro, polis, soldado ken dadduma pay nga agserserbi iti gobierno. Adda dagiti reklamo nga uray dagiti marigrigat a benepisario ti Pantawid Pamilyang Pilipino Program ket iyutangda iti painteresan dagiti saanda pay a naigganan nga aw-awatenda a binulan a kuarta manipud iti nasional a gobierno ket usarenda dagiti ATM card-da kas kolateral.

Adda metten dagiti government-accredited a financial institusion nga agipapautang ti micro-financing kadagiti agkasapulan kas kadagiti kooperatiba, banko ken lending companies, ngem adu latta dagiti mangitandudo kadagiti agipapautang iti 5 – 6 ta naparpardas ken saan a kasapulan dagiti dokumento wenno kolateral. Talek laeng ti kasapulan ti agpapautang kadagiti pautanganna a no dadduma ket maabusar dayta ta adda dagiti tinarayanna ti utangna. Ngem adda met dagiti agpapautang a nauyong ken naranggas no agsingirda kadagiti pinautanganda.

Uray dagiti rural bank ken pribado a kompania a mangipapaay ti tulong kadagiti babassit a mannalon ket no amirisen a nasayaat ti kangato ti interesda ket umasping iti 5 – 6, ngem ti nagdumaanda ket nakarehistro dagitoy iti gobierno ken agbaybayadda iti buis. Isu a dagiti agkasapulan iti kuarta ket kaykayatda ti umutang kadagiti informal nga agpapautang.

Impalgak ni Justice Secretary Vitaliano Aguirre II a mabalin nga arestaren dagiti agpapautang iti 5 – 6 nga awan ti warrant of arrest no awananda iti business permit ken dadduma pay a government requirements. Inrakurakna pay a legal ti interes ti 5 – 6 kalpasan a naamendaran ti Usury Law ken pannakaikkaten ti limitasion ti interes, ngem kadagiti civil cases ket saan a mabigbig ti nangato unay nga interes.

Inkarin ni Duterte ti pannakayalokar ti P1 billion a pondo a pagpautang iti nababa ti interesna manipud iti kita ti Philippine Charity Sweepstake Office, ken Philippine Gaming Corporation. Rebbengna a maipaayen iti kabiitan a panawen dayta a pondo ken masaluadan a dumanon kadagiti rebbengna a mapautangan. Saan a mapaksiat ti 5 – 6 a panagpautang aginggana nga adda dagiti umutang gapu ta awan iti sabali a pagpatulonganda. (Eden A. Alviar)

Comments are closed.