Footer

SINURSURAN: Ti Pagadalan, Ti Agrikultura ken Dagiti Adalan

Kolum ni Jobert M. Pacnis

(TULOYNA)

Kinapatangna iti nalapat dagiti ubbingna. Binay-anna lattan dagiti saan a timmulong ta no yurayda dagitoy, saanda a maipalpas ti garden. Aglalo ket adda sabali a subject a masapul a serkanda. Narigat ti panag-excuse-da kadagiti subject teacher-da. Parigatenna lattan inton agpapirmada iti clearance inton panageeksam.

Naammuanna a naayatan dagiti ubbingna idi pinadasda a kinali ti agtutunnal a bagas ti kamotit a nakitada: nakadakdakkel! Ket saandan a nalagip a dakes ti inaramidda a panagkali a saanda nga impakada aglalo ket arig mulana dagiti kamotit. Insangpetna dagiti naimula, in-demo-na no kasano ti agmula ken no adda idi bakantena, isu payen ti manggabion iti aglawlaw dagitoy tapno makaanges dagiti ramutda ken maparmek dagiti nagtubo a ruot.

Nangi-demo wenno nangipakita no kasano ti agmula? Wen, ta itoy a paset a nakaipuruakanna a kas adipen ti tisa, kasla ganggannaet ti panagmula kadagiti ubbingda. Kasano, inkakaubingan dagiti kaaduan kadakuada ti dimmakkel iti igid ti karayan ken baybay. Arig agdidippiit dagiti babbalayda ket awan ti espasio a mabalin a nakaisuruanda koma no kasano ti agmula.

Idi awan pay ditoy, kasla aleng-aleng laeng ti panaggarden. Bassit laeng ti espasio ti pagadalan. In-inut payen a kibkibkiban ti baybay iti likudan daytoy. Gardening a makuna ngem awan met ti map-apit dagiti ubbing ta kasla panangtungpal laeng iti ibagbaga, ibilbilin ti asignatura. No naimulan dagiti nadumaduma a nateng, mabaybay-anen, saanen a mataripato ta kunada a dinto met laeng agbayag wenno agbalin ta kesseten ti apgad ti angin-baybay no kasta a kapigsa ti angin.

Ngem idi isun ti nangiggem iti TLE, impakatna ti kinaanusna nga agmula nga indakdakkelna kas pannursuro ni tatangna. Makuna a “nalamiis dagiti dakulapna.” Ket nupay awan ti makuna a pormal a panagadalna iti panagmulamula, immanayen ti kapadasanna sipud pay idi ubing a sinupusopan dagiti mabasbasana iti magasin.

Nakapagbalin kadagiti immulana a kabatiti, bilunak, utong, karabasa, pechay, sili, kamotit ken tarong. Idi damo, awan ti TLE a subject-na. Puro Matematika ken Science. Gapu ta adda bakante a bassit nga espasio a di makutkuti dagiti TLE students iti nagkakauna a pagbasuraan, inanusanna a dinalusan a bukbukodna. Minulaanna iti sumaggaysa a bilunak, kabatiti, kamotit, paria ken karabasa.

Nagballigi. Napagapitanna dagitoy. Inapalan dagiti padana a mannursuro. Malibre iti dua a kasidaan a nateng tunggal agapit. Kasta met nga inapalan dagiti estudiante nga agpayso nga adda gardenda ngem saanda a nakapagbalin (nupay agaabayda iti garden).

Ditan ti nanipudan ti gagemna nga ipamatmat kadagiti ubbing a no la ketdi adda panagpursige, ken ipapati ti panangtaripato iti ania man nga itukit, adda ket adda apiten. Nakita ti prinsipalda dayta kenkuana ket inikkan daytoy iti subject-na a TLE.

Nagrigatanna idi damo ta naimatanganna no kasano ti kinaulpit dagiti ubbing kadagiti masetas ken kaykayo iti pagadalan. Pagraranggasanda a tuktukkolen dagitoy a pagsisinnaplit. Kakaasi dagiti mula a makarekober. Naawatanna a bunga dayta ti di pannakairuam daytoy iti aglawlaw a napnapno iti kayo wenno masetas.

Ket idi rugiannan ti mangipatakder iti bukodda a garden, nadlawannan ti kasla awan aniamanna kadagiti ubbing ti panaggarden. Nakain-inosenteda. Manipud iti panagalad, panagpala, panaggabion, panaggisla iti kawayan, ken aglalo la ngaruden iti panagmula iti uray kamotit laeng.

Ngem inanusanna amin dagitoy agingga nga in-inut a napagbaliwna ida. Idi agbalinen nga uggotan dagiti kamotit, pinalugodannan dagiti ubbing nga agkettel iti sidada. Ti ammona idi, saanen nga agbagas pay ti mulada. Ngem nakabagbagas latta kas pammaneknek ti nagadu nga inyawid dagiti ubbing idi “inlibasda a kinali” dagitoy.

Itoy a naimatanganna, nanayonan ti ideyana no kasano nga ipaarakupna– kadagiti ubbingda a ganggannaet ti panagmulamula para iti aginaldaw a panagkasapulan iti uneg ti balay—ti kinapateg ti pannakasukay ti daga a mabalindanto nga usaren inton addan bukodda a pamilia.

Wen, mamati la unay a ti pagadalan ti kangrunaan a pakasakdoan ti kabaroanan nga impormasion, ti sirib, ti panglakagan a masapul dagiti agad-adal para iti masakbayanda. Mabalin a malipatandanto ti isursurona a lohika iti Science ken Math (ta kaaduanna met nga ubbing ti di agiray ditoy—wenno manggurgura kadagitoy a suheto), ngem malaglagipdanto iti tungpal biag ti yad-adalna a kinapateg ti panagmulamula. Ta mapadasanda dagitoy, mismo a maipakatda, ken masagrapda ti bunga ti nagbannoganda.

Mamati iti nabasana: most learning comes in experience.#

 
Comments are closed.