Footer

PANAGSAGANA ITI GINGGINED

Komentario Ni Eden A. Alviar

MAKAPADANAG dagiti agsasaruno a mapaspasamak a ginggined kadagiti nagduduma a paset ti Pilipinas ta daytoy a pagteng ket saan a kas dagiti bagyo ken layus a mapakadaan babaen kadagiti moderno nga alikamen ti siensia.

Paseten ti panagbiag dagiti Pilipino dagiti kanayon a ginggined ta naisaad ti pagilian iti abay ti Pacific Ocean a maibilang a paset ti Ring of Fire nga ayan dagiti adu a bulkan ken masansan nga agkuti iti tukot ti daga gapu iti tectonic a puersa. Adda ditoy pagilian ti atiddog ken nagsasanga a Mobile Belt a mangsakup iti Philippine Fault ken Philippine Trench, manipud Mindanao agingga iti Luzon.

Masansan nga adda dagiti nakapsut a ginggined iti nagduduma a paset ti pagilian ngem saan a madmadlaw ta saanda nga agpataud iti didigra.

Pagam-amkan dagiti Pilipino nangruna kadagiti lugar nga addaan kadagiti fault line ti mabalin nga itataud ti ginggined a posible a pakapukawan iti biag ken pakadadaelan dagiti sanikua.

Itay nabiit, nagsasaruno dagiti medio-napigsa a ginggined sadiay Surigao del Norte ken iti Batangas, Laguna, Cavite ken paset ti Metro Manila. Sabali pay dagiti ginggined iti Amianan a Luzon. Gapu iti dayta, nagballaag ti Philippine Institute of Volcanology and Seismology iti panagridam ken napasnek a panagsagana dagiti agindeg iti Metro Manila ken dagiti kabangibangna a probinsia iti mabalin a mapasamak a napigsa a ginggined a mangpatay iti rinibu a tattao ken mangdadael kadagiti adu nga imprastraktura ken pasdek.

Kabayatan ti Intensity 6.7 magnitude a ginggined sadiay Surigao del Norte ket walo dagiti natay ken billion ti balor dagiti sanikua a nadadael. Maibasar dayta, mapapati nga ad-adu nga amang dagiti mabalin a matay ken madadael no mapasamak ti ginggined a maaw-awagan iti “Big One” nga Intensity 7.2 magnitude iti Metro Manila a maibilang a highly urbanized area a pagdudupudopan dagiti adu a tattao ken ayan dagiti adu ken natatayag a pasdek ken imprastraktura.

Kanayon nga agbalballaag ni Philvocs Director Renato Solidum iti panagsagana iti ginggined nangruna kadagiti agindeg iti Metro Manila ken kaarrubana a lugar ta mabalin nga iti uray ania a kanito itan ket mabalin a mapasamak ti “Big One” gapu ta addan iti panawen a mabalin nga agkuti ti “West Valley Fault” a mangpataud iti napigsa a ginggined.

Ti West Valley Fault ket agatiddog iti 100 a kilometro ken lasatenna ti paset ti Bulacan, Quezon City, Marikina, Makati, Pasig, Taguig ken Muntinlupa iti Metro Manila. Lasaten pay ti Fault ti paset ti San Pedro, Biñan, Santa Rosa, Cabuyao ken Calamba iti Laguna; ken paset ti Carmona, General Mariano Alvarez ken Silang iti Cavite.

Maibasar iti sientipiko a panagadal, iti las-ud ti 1,400 a tawen ti West Valley Fault ket nagkuti iti kada dandani 400 a tawen, ket ti kapigsaan a ginggined a pinataud daytoy a Fault Line ket idi 1658, wenno 359 a tawenen ti napalabas. Segun iti naisayangkat a panagadal ti Japan International Cooperation Agency para iti Phivolcs ken Metropolitan Manila Development Authority idi pay 2004 ket imparangna a ti Intensity 7.2 magnitude a ginggined ket mabalin a patayenna ti nasurok a 34,000 a tattao ken ginasut pay dagiti masugatan gapu kadagiti mabalin a marba a pasdek ken madadael nga imprastraktura.

Kas panagsagsagana iti ginggined nangruna iti “Big One” sadiay Metro Manila, ken uray pay kadagiti probinsia ket maisaysayangkaten dagiti earthquake drill kadagiti pagadalan, opisina ken dadduma pay nga establisimiento. Naisuro kadagiti tattao ti aramidenda no adda ginggined tapno makalasatda.

Mairaman pay ti panagsagsagana dagiti maseknan nga ahensia ken lokal a gobierno a mangisayangkat kadagiti search, rescue and relief operations no agginggined iti napigsa. Mairaman kadagitoy nga ahensia ti MMDA ken National Disaster Risk Reduction Management Council ken dagiti kameng ti Armed Forces of the Philippines, Philippine National Police, Bureau of Fire Protection, Philippine Goastguard ken dagiti local a gobierno. Mainayon pay dagiti departamento nga adda pakainaiganna iti panagsagsagana iti Big One kas ti Interior and Local Government; Public Works and Highways; Transportation; Communication; Energy; Health; Social Welfare and Development, ken dagiti adda iti pribado a sektor kas ti Philippine Red Cross.

Adun dagiti naisayangkat a drill a nangipakatan kadagiti akem ken aramiden dagiti agpapaay kadagiti nagduduma nga ahensia no dumteng ti Big One. Ngem kaaduan a panagsagsagana ket ti pasamak kalpasan ti ginggined, saan ketdi a sakbayna.

Mapaliiw a saan a maik-ikkan ti importansia kas panagsagsagana iti ginggined ti pannakapatibker dagiti istruktura dagiti pasdek, balbalay ken dadduma pay nga imprastraktura tapno saanda a marba kabayatan ti Intensity 7.2 magnitude earthquake.

Kadagiti lokal a gobierno, nasken ti pannakaamiris ti katibker ken integridad dagiti pasdek ken balbalay nangruna dagiti nabangon nga awanan iti building permit. Nasken ti pannakapatibker dagiti pagtaudan dagiti kangrunaan a kasapulan iti panawen ti kalamidad kas ti danum, koriente ken komunikasion tapno saanda a madadael. Masapul ti pannakapatibker dagiti rangtay ken dagiti airport ken seaport tapno napartak ti panagdaliasat. Nasken pay ti pannakadupraken dagiti daan ken narupoken a pasdek a pagnaedan wenno pagtrabahuan dagiti adu a tattao.

Nasken pay nga iti panagsagsagana ket saan laeng nga agsentro kadagiti mabalin a maapektaran a lugar no di ket iti intero a pagilian. No agsagaba dagiti agindeg iti Metro Manila, Central ken Sourthern Luzon, nasken ti itutulong dagiti saan a nadidigra a probinsia wenno rehion.

Kasapulan met ti nasinged a pannakilangen kadagiti ganggannaet a pagilian a masansan a tumultulong iti Pilipinas iti panawen dagiti naglabas a kalamidad tapno madadaanda a sumaranay iti pagilian no dumteng ti Big One. Nasken nga isardengen ti Presidente ti panangin-insultona kadagiti opisial dagiti pagilian a napaneknekanen ti ayatda a sumaranay iti Pilipinas kadagiti naglabas a didigra.

Kangrunaanna, agkaykaysa koma dagiti lider ti gobierno ken pammati a mangiturong kadagiti Pilipino para iti sapasap a pagimbagan. Ikagumaan koma dagiti Pilipino iti agtaklin iti Dios ken agkaykaysa nga agkararag tapno mayadayo ti pagilian iti napigsa a ginggined ken didigra tapno malisian ti pannakakettel dagiti adu a biag ken pannakadadael dagiti adu a pasdek ken imprastraktura a mangdaleb ti ekonomia iti pagilian.#

Comments are closed.