Footer

Ti Kayaw Dagiti Bantay

SINURSURAN: Kolum ni Jobert M. Pacnis

Maikadua a paset

 

 

Nagtultuloy ti panangdaliasatda iti immuleg a dalan. Nakayawan ti riknana iti pannakatannawagna kadagiti kabalbalayan iti baba. Daldalungdongan daytoy ti kimmapas nga ulep a kas man la banbantayanna dagiti agindeg ken kadagiti naitikap a pagtatalonan.

Saan laeng gayam nga idiay Ifugao ti yan ti rice terraces, nakunana iti isipna. Adu pay gayam uray iti paset ti Kalinga! Nagpaiduma a ragsak ti immapay kenkuana ta dayta ti umuna a pannakakitana iti kasla agdan a pagtatalonan. Iti libro laeng a makitkitana idi.

Sumangkadaeg met dagiti naitikap a balbalay kadagiti bantay a kaarngina kadagiti malabsan nga agpa-Baguio. Ditoy, napanunotna, a natured dagiti lumugar. Saanda man laeng a maaliaw idinto a naguneg iti derraas iti baba ti balayda. Maysa laeng a biddut, mabalin a matnag ket sigurado nga awan ti pagmamaayan ti bagi nga agdisso iti tukot.

Awan siguro ti mammartek ditoy, kinuna ti maysa a kaduada. Nalaka, aya, ta agbasingbasing a magmagna iti dalan. Ama, nagakikid!

Sabali ti bisioda ditoy, kinuna met ti drayberda. Mama.

Napaglalaok a bua, gawed ken apog ti kayatna a sawen.

Ket pudno, napaneknekanna dayta. Gapu ta saanda a makapataray iti kinaakikid ken kasla imbasnot nga uleg a ngumato, bumaba a dalanda, nalawag a maimutektekanda dagiti tao a malabsanda. Kaaduanna kadakuada ti agngalngalngal a pagammuan agimulsitda ti maris-nalabbaga.

Ti nakatukayan ti imatangna, iti maysa a pagpikoran idi addadan iti puseg ti Tinglayan, adda dua nga ubbing a mangbambantay iti tagilakoda. Nabasana: For sale: bua & gawed.

Dumagastayo? sinaludsod ti drayberda.

A nagiisemanda laeng. Ket nalagipna a kasta met laeng idiay Luna, Apayao a yan dagiti kabagianna. Saanka a makakita kadagiti lallaki kadagiti bario ti saan nga agmammama. Imbes a sigarilio, ad-adda a kayatda ti agmama. Makatulong kano daytoy a mangpatibker kadagiti ngipenda ken adayoda pay kadagiti sakit nga itden ti panagpayubyob.

Alaanna la koma iti ladawan dagiti ubbing ngem naladawen idi agbalaw.

Nammigatda iti puseg ti Tinglayan. Kaskasdi a napalawlawanda kadagiti agkakangato a bantay. Kanigid-kanawan dagiti kimmapas nga ulep nga arig magawgaw-atdan.

Idi tangadenna ti restaurant a pangananda: Sleeping Beauty Inn and Restaurant. Nalagipna la ket ngarud ti saritana a humorous nga impangabakna iti Maikatlo a Gunggona—ti Isliping Teody.

Apay ngata a kasta ti naganna? nasaludsodna iti bagina. Ngem saanen a nagdamag ta mariknanan ti bisinna. Nagkaremkem la iti maysa a biscuit idi addada pay laeng iti Tabuk, Kalinga.

Ngem naibayag met laeng ti panammigatda ta maymaysa pay laeng a putahe ti naluto—paksiw a bangus. Saan a ninamnama ti restaurant ti kinaburnokda a mangan. Nakipatang ti grupoda nga iserbida aminen ti paksiw ken mangilutoda bassiten iti nabatir nga itlog ken manglukatda iti sardinas tapno nadaras.

Ket inimasda a nagsasanguan ti pammigat idinto a tantanawaganda ti kinangayed ti aglawlaw.

Idi nakapagpasar, nangngegna a kinuna ti maysa iti grupoda: Addayta, ney, ni Sleeping Beauty. Intudona ti bantay iti malikudanda.

Bininsirna ti bantay. Nupay narigatna a maipasir, maanniniwanna ti sukog-babai a kasla nakaidda wenno matmaturog laeng.

Isu met laeng, nakunana iti nakemna.

Iti panangituloyda nga agdaliasat, awan latta a sarday a sang-at-baba-kalipkip iti bantay ti inaramid ti agud-udaod a luganda. Iti yaadayoda iti nammigatanda, ad-adda a nagpatak ti ibagbagada nga Sleeping Beauty. Nakalawlawagen a maanninawan ti uha daytoy. Kasla nakain-inosente a matmaturog ti sukog-babai idinto nga agay-ayam dagiti kimmapas nga ulep iti ngatuenna.

Perfect picture! nakunana. No namin-ano nga inalaanda iti ladawan ti nasao a buya.

Simrekda iti paset ti Mt. Province. Awan latta ti sarday ti isasang-atda iti bantay. Nagkirpa pay ketdin ti riknada nga agala iti ladawan ta maalada manen ti maaliaw. Nangatngato manen dagiti bantay a kalkalipkipanda. Napia pay no umulida idiay Baguio ta nasurok laeng a maysa nga oras, nakatapawdan ket mabalindan ti agpallailang.

Ngem mano nga orasdan a sumangsang-at kadagiti bantay? Pasado alas sais pay laeng idi rugianda ti tumapaw kadagiti bantay iti paset ti Tabuk.

Nupay kasta, maunas ti aliawda no maimatanganda ti di agressat a kayaw a yeyeg kadakuada ti nakaparsuaan: berde a kabambantayan, kanigid-kanawan a dissuor, naitikaptikap a kataltalonan, sibibiag a karayan, angep ken kimmapas nga ulep, nalalayog a kaykayo ken napariir nga aglawlaw.

Makadanontay’ koman, kunada idi addadan iti Bessang Pass. Amang man ngaminen a nangatngato  dagiti kalkalipkipanda a bantay iti paset ti Suyo ken Cervantes ti Ilocos Sur. Ti ammoda idi nagpababadan (a nagwengwengan dagiti lapayagda) addadan iti paset ti Tagudin a rumuaranda. Gayam, masungadda pay laeng ti kunkunada a Bessang Trail. Ket nasurok pay a dua oras a nagkalkalipkipda.

Nagulaw ti dadduma a kakomboyda. Ket inturogda lattan ta didan kayat a kitaen ti makaaliaw nga aglawlaw. Ngem kenkuana, manmano ti kasta a gundaway ket impennekna a miningmingan ti kinadaeg ti nakaparsuaan.

Nakaangesda iti nalukay idi bumabada met laengen. Naladawen a pangngaldaw idi makagtengda iti Tagudin a nangpedpedanda iti bisinda.

Saandan a naabotan ti panglukat a programa iti ala una ti malem ta agalas singkon idi makagtengda iti siudad ti San Fernando, La Union.

Nupay immabot iti gudua ti aldaw ti biaheda a namnamaenda a siam nga oras laeng, awan ti panagbabawi a nariknada. Napnekda iti indiaya ti nakaparsuaan. Pudno, sineknan ti aliaw bayat ti panagbiaheda. Ngem ti kayaw a naipasab-ok kenkuana, saanto a pulos a magatadan.

No saludsoden no kayatnanto pay ti agpa-La Union via Tabuk-Bontoc-Cervantes road, saan nga agpangadua nga agtung-ed. Ta aklonenna, binalud ti nakaparsuaan ti kararuana!#