Footer

EDITORIAL: Kalintegan Para iti Natalged a Nakaparsuaan

PAGSAYAATAN kadi dagiti kaaduaan a Pilipino ti panangpaay ti Commission on Appointment ti nominasion ni Regina Paz Lopez kas Sekretaria ti Department of Environment and Natural Resources, wenno pagimbagan laeng dagiti negosiante ken mabenbenepisiaran iti industria ti panagminas?

Nagduduma dagiti kananakem ken karirikna dagiti Pilipino iti naan-anayen a pannakaibasura ti appointment ni Lopez kas DENR Secretary. Adu dagiti mangtubtubngar iti pannakadadael ti nakaparsuaan iti maldaangan iti pannakapaay ti nominasion ni Lopez. Maayatan met dagiti negosiante iti panagminas, dagiti trabahador ken mabenbenepisiaran iti daytoy nga industria.

Imbasura ti Commission on Appointment iti botos a 16 – 8 ti nominasion ni Lopez kabayatan ti maikatlo a pannakabistana kalpasan iti secret-voting dagiti 24 a kameng ti komision. Walo a senador dagiti pimmabor ken ni Lopez; uppat a senador ken 12 a kongresista dagiti saan pabor kenkuana.

Dinutokan ni Presidente Rodrigo Duterte ni Lopez kas DENR Secretary gapu iti napintas a rekordna kas aktibo a mangilunglungalong kadagiti gannuat para iti pannakasalaknib ti aglawlaw ken nakaparsuaan, ken napasnek a tumultulong kadagiti napanglaw. Indauluan ni Lopez ti pannakadalus ti narugit a Pasig River, ken pannakasaluad ti La Mesa Dam watershed. Aktibo pay a nagpaspasiar kadagiti nagduduma a lugar iti pagilian para ti panangikampania a panangsaluad ti aglawlaw.

Iti las-ud ti 10 a bulan a panagakem ni Lopez kas DENR Secretary, pinaserraanna dagiti 23 a dadakkel a pagminasan. Sinuspenderna dagiti nasurok a 70 a kontrata ti panagminas. Immandarna pay ti pannakaiparit ti open-pit mining ken panagminas kadagiti water shed wenno dagiti kabakiran a pagtaudan dagiti ubbog.

Naragsakan dagiti adu nga umili a mangsupsuppiat ti panagminas kadagiti inyusuat ni Lopez nangruna kadagiti lugar nga adu nga agindeg dagiti naapektaran. Nakali ngamin dagiti bantay ken kabakiran. Nairaman pay a naapektaran dagiti kataltalonan, karayan ken igid ti kabaybayan. Nasabidongan met iti aglawlaw gapu kadagiti kemikal a naaramat kadagiti mine tailings kadagiti dam a nagugasanda iti minas.

Narurod met dagiti akinkukua, mangimatmaton ken benepisario dagiti kompania ti panagminas ta agamakda a matay daytoy dakkel nga industria iti pagilian. Ti Chamber of Mines of the Philippines ti kangrunaan a grupo dagiti negosiante a nangkontra ti nominasion ni Lopez. Inakusaranda ni Lopez a naturay unay ken nagipakat kadagiti illegal a bilin ken gannuat nga awanan iti tumutop a konsultasion.

Adu met a politiko ken kapamiliada dagiti agtagikua ken investor kadagiti mining companies. Adda pay dagiti kameng ti gabinete, senador, kongresista ken gobernador a dakkel ti interesna iti panagminas. Adu met a trabahador kadagiti pagminasan iti naikkat iti trabaho gapu ti panagserra dagiti pagpapaayanda a kompania.

Adu dagiti masayangan iti pannakaikkaten a DENR Secretary ni Lopez gapu iti makitkitada kenkuana a panangipategna iti nakaparsuaan ken ti tured ken pingetna a nangirupir kadagiti gannuat a panangsaluad iti aglawlaw. Iti kadagupan dagiti nagakem a DENR Secretary, mabigbig a ni Lopez ti kakaisuna a nakaitured a nangtubngar kadagiti mangdaddadael iti aglawlaw nangruna dagiti irresponsible nga agminminas.

Adda met dagiti mangkonkondenar kadagiti senador ken kongresista a kameng ti Commission on Appointment a nangkontra iti nominasion ni Lopez ta saanda a nabigbig ti kinapudnona ken kabaelanna ken gannuatna para ti pannakasalaknib iti aglawlaw. Adda pay ngamin dagiti kameng ti komision a dagiti kapamiliada ket agtagikua wenno major investor kadagiti kompania ti panagminas. No addaan koma iti delicadeza dagitoy a kameng ti komision ket saanda koman a nagbotos kontra iti kompirmasion ti DENR Secretary.

Ti pangngeddeng dagiti kaaduan a kameng ti komision a nangibasura iti nominasion ni Lopez ket maibilang a paset ti naindemokrasiaan a proseso. Mapapati a dagiti kameng ti komision ket bimmotos iti namnamaenda a pagimbagan ti kaaduan, ken saanda a naimpluensiaan iti sinoman. Ngem tiningitingda kadi a nasayaat no dagiti desisionda ket para iti sapasap a pagimbasan wenno para iti bukodda nga interes? Ania kadi ti napatpateg – trabaho dagiti rinibu laeng a Pilipino, maganansia dagiti kompania, ken mapastrek a buis ti gobierno iti panagminas, wenno ti nakaro a pannakadadael ti nakaparsuaan a mangted pangta ti peggad iti kaaduan?

Nakalkaldaang ti agtultuloy a pannakadadael ti nakaparsuaan. Saan laeng a babaen ti panagminas, ngem uray pay ti illegal a pannakapukan dagiti kayo nangruna kadagiti kabakiran ken kabambantayan; pannakadadael dagiti kabaybayan, karayan ken ubbog, pannakasabidong ti angin babaen kadagiti asuk dagiti planta, makina ken panagpuor; ken ti saan nga umno a wagas ti panagibelleng kadagiti basura.

Sagut ken intalek ti Dios ti lubong ken nakaparsuaan. Nailanad pay iti Konstitusion ti kalintegan dagiti umili a maaddaan iti natalged nga aglawlaw. Annongen ngarud dagiti amin a tattao a salakniban ti nakaparsuaan ket rumbeng nga idauluan daytoy dagiti opisial ti gobierno nga insaad dagiti umili. Nasken koma a ti sumukat a mangidaulo ti DENR ket ammona ken maituredna nga irupir ti kalintegan para iti natalged a nakaparsuaan. (Eden A. Alviar)

Comments are closed.