Footer

MARTIAL LAW SADIAY MINDANAO

Komentario ni Eden A. Alviar

MAGUN-ODTO ngatan ti mataginayon a kappia iti sibubukel a Mindanao kalpasan nga indeklarar ni Presidente Rodrigo Duterte ti Martial Law iti daytoy a nariribuk nga isla ti Pilipinas? Pakauna kadi laeng ti Martial Law idiay Mindanao sakbay ti pannakaideklarana iti sibubukel a pagilian?

Dagitoy a saludsod dagiti adu nga umili ti timpuar kalpasan nga indeklarar ni Duterte ti Martial Law iti Mindanao idi rabii ti Mayo 23 kabayatan ti ibibisitana sadiay Russia gapu ti terorismo sadiay Marawi City, kabesera ti Lanao del Sur. Inrakurak ni Presidential Spokesman Ernesto Abella ti deklarasion ti Martial Law sadiay Mindanao iti joint conference nga inatenderan da Defense Secretary Delfin Lorenzana ken Foreign Affairs Secretary Alan Cayetano. Impalgakda a kangrunaan a gapu ti deklarasion ti Martial Law ket ti riribuk iti Marawi City a maibilang a rebelion, ken kadagiti dadduma pay a paset ti Mindanao nangruna sadiay Sulu, Basilan, Zamboanga Peninsula, Central Mindanao ken Davao Region..

Kabayatan ti kaadda sadiay Russia ni Duterte ken dagiti kangatuan nga opisial dagiti security forces iti Pilipinas, idi malem ti Mayo 23, 2017, rimsua ti terorismo sadiay Marawi City a naglemmengan dagiti kameng ti terorista a Maute Group ken Abu Sayyaf Group Commander Isnilon Hapilon, mabigbig nga emir wenno lider dagiti supporter ti international terrorist group nga Islamic State of Iraq and Syria. Naisayangkat ti nainget a military operations iti siudad a naglemmengan ni Hapilon ken dagiti kakaduana, ngem nagpatulong daytoy kadagiti kameng ti Maute Group a supporter met laeng ti ISIS.

Nagsaknap ti terorismo iti sentro ti Marawi City. Nagisayangkat dagiti terorista ti panagpuor iti Our Lady of Help of Christian Cathedral, eskuela, city jail ken dadduma pay a pasdek. Nang-hostage ken nagkidnapda pay iti padi ken dagiti agserserbi iti simbaan kas human shield kadagiti soldado ken polis a mangan-anup kadakuada. Ginandat pay dagiti terorista a sinerrek ken tinengngel ti City Hall, ospital ken dadduma pay a pasilidad. Nagisayangkatda ti panagpuor. Nagpappaputokda kadagiti armasda.

Nagari ti buteng kadagiti umili ken agindeg iti Marawi City gapu ti pannakaimatangda kadagiti nagwaras a terorista kadagiti kalsada ken pannakaibayog ti nangisit a bandera ti ISIS kadagiti nagduduma a paset ti siudad. Adu kadakuada dagiti pimmanaw iti siudad. Inaramatda ti social media tapno maidanonda kadagiti maseknan nga ahensia ti gobierno ti terorismo a mapaspasamak iti siudad. Ginundawayan met dayta dagiti supporter ti Maute Group ken ASG, ket inaramatda ti social media a nangiwarasanda kadagiti palso a damag ti pannakaagawdan kadagiti pasdek ken pasilidad, ken ti saan a pannakalapped kadakuada dagiti military ken polis.

Kabayatan dagiti umun-una nga aldaw ti military operations, addan dagiti naipadamag a nasurok a 10 a a natay a soldado ken polis ken 20 a terorista, sabali pay dagiti nasugatan. Ngem iti panagsaknap dagiti palso a damag iti social media, ket napakaro dagiti pagteng. Nagwaras iti social media ti ladawan dagiti armado a terorista ken ti panagbuteng ken panagpaing dagiti awanan-gaway a sibilian.

Adda dagiti maayatan iti pannakaideklara ti Martial Law iti Mindanao gapu kadagiti agtultuloy a riribuk sadiay ket agarinton ti kappia iti dayta a paset ti Pilipinas nga aglima-dekadan nga agturturay ti riribuk gapu ti rebelion dagiti nagduduma a grupo dagiti Muslim.

Ngem adda dagiti agpangadua no ti Martial Law ti mangsolbar ti parikut iti Mindanao ta napasamaken dayta idi 1972 nga indeklarar daydi Presidente Ferdinand Marcos ti Linteg Militar iti intero a Pilipinas, ket bimtak ken kimmaro ti panagrebelde dagiti kameng ti Moro National Liberation Front nga indauluan ni Nur Misuari. Inusar amin ni Marcos ti bileg ti Armed Forces of the Philippines tapno maparmek dagiti rebelde. Ngem ad-adda ketdi a nagsubual ti MNLF iti nagduduma a grupo dagiti rebelde ken terorista, ken nagtultuloy ti terorismo ken riribuk agingga iti agdama a panawen.

Impasingked ni Duterte nga ipakatna amin a naikawes kenkuana a bileg tapno magun-od ti kappia iti Mindanao kabayatan ti panangideklarana ti Martial Law. Rumbeng laeng dayta ta kas sigud a mayor iti adu a tawen iti Davao City ket impaspasindayagna ti kinakappia ken kinatalged ti agnaed iti siudad nga immatonanna, ngem napasamak met dagiti panagbomba ken dadduma pay a terorismo.

Kabayatan ti Martial Law, dagiti soldado ken polis ket mabalindan ti agsukimat ken agarestar kadagiti maatap a terorista nga awanan iti warrant of arrest. Mabalin pay suspenderen ti Presidente ti Writ of Habeas Corpus ken agipatungpal iti curfew.

Sagudayen ti 1987 Constitution, agpaut ti Martial Law iti las-ud ti 60 nga aldaw, ken nasken nga iti las-ud ti 48 nga oras kalpasan ti pannakaideklararna ket agaramid ti Presidente iti report iti Kongreso. Babaen ti botos ti kaaduan dagiti kameng ti Kongreso ket mawaswas wenno mabalin nga iyalud-odda ti kapaut ti Martial Law no kiddawen ti Presidente ken nasken para ti kinatalged dagiti umili. Ti deklarasion ti Martial Law ket nasken a pasingkedan ti Kongreso ken repasuen ken risuten ti Korte Suprema iti uneg ti 30 nga aldaw babaen ti panagpetision ti uray sino nga umili.

Naiduma ti Martial Law sadiay Mindanao ita ngem ti improklamar ni Marcos idi 1972 a nawara idi ti Kongreso ken naawanan ti naan-anay a bileg dagiti korte ken lokal nga opisial. Kalaksidan dayta a 14 a tawen a Martial Law iti Pilipinas, impakat pay ni sigud a Presidente Gloria Macapagal Arroyo ti Linteg Militar sadiay Maguindanao idi Disiembre 5, 2009 kalpasan ti napasamak a masaker a nakainaigan ti Pamilia Ampatuan a nakapapatayan dagiti 58 a tattao pakairaman dagiti kameng ti media.

Iti pannakaipakat ti Martial Law sadiay Mindanao ket kasapulan tapno magun-od ti kappia, ngem rebbengna a mabantayan dagiti soldado ken polis nga agipatungpal tapno saan maabusar daytoy kas kadagiti pasamak idi panawen ti Linteg Militar iti Pilipinas nga adu nga umili dagiti naidadanes dagiti kalinteganda. Nasken met ti panagridam dagiti umili ta amangan a dayta ket pakauna ti nainsaknapan a pannakaideklarar ti Martial Law iti Pilipinas.#

Comments are closed.