Footer

PANGTA TI GRUPO NGA ISIS ITI LUBONG

Komentario ni Eden A. Alviar

 

NAPEGGAD a pangta iti sangalubongan ti internasional a terorista a grupo a Daesh wenno Islamic State of Iraq and Syria (ISIS) a nagbalinen a narangranggas ngem iti sigud a nakisalinonganna a grupo nga Al Qaeda.

Naglatak ti ISIS gapu kadagiti terorismo nga insayangkatda kas ti panagatake, panagbomba, panagpuor ken panagpatay babaen ti panagputolda ti ulo. Adu a terorismo dagiti im-video dagiti Daesh sada in-upload iti internet kas paset ti propagandada iti social media.

Gapu iti epektibo a propaganda, in-inut ti panagadu dagiti terorista a grupo a buklen dagiti militante a Muslim fundamentalists a nainspirar iti ISIS. Uray iti Pilipinas ket kinompirman ti Armed Forces of the Philippines ti koneksion iti ISIS kadagiti lokal a terorista a grupo sadiay Mindanao.

Nagsapatan ni Abu Sayyaf Group Commander Isnilon Totoni Hapilon iti pangulo ti ISIS a ni Abu Bakr al-Baghdadi, ken nadutokanen kas emir wenno lider ti caliphate wenno pagturayanda a teritorio iti South East Asia. Nakipagkaysan ti Maute Group, Khalifa Islamiyah ken dadduma pay a babassit a lokal a terorista a grupo sadiay Mindanao.

Iti napasamak a riribuk sadiay Marawi City a puon ti panangideklarar ni Presidente Rodrigo Duterte iti Martial Law sadiay Mindanao ket nakaibuisanen ti nasurok a 200 a biag ken nangduprak ti nadur-as a siudad. Ti panangsakup dagiti nagtitipon a lokal a terorista a grupo a mangid-idolo iti ISIS ket ipaneknekna ti kinaranggas ti pagtaktakderan a pammati dagiti Muslim fundamentalists a nangballikog iti Islam tapno makaallukoyda kadagiti kakaduada ken makasakupda iti iturayanda a teritorio. Ti nadara ken nakaro a riribuk sadiay Marawi City ket iyanninawna ti kinaranggas dagiti kameng ken mangid-idolo iti ISIS a mangibibiag iti palso a pammati.

Ti ISIS ket nabukel ken nagramut iti grupo a Jama’at al-Tawhid wal-Jihad idi 1999 ken sigud a nakasalinong iti  organisasion dagiti terorista nga Al Qaeda nga indauluan daydi Osama Bin Laden. Immuna nga am-ammo ti ISIS kas Islamic State of Iraq and the Levant (ISIL), ken iti Arabic language acronym a Daesh. Dagiti Daesh ket sursurotenda ti Wahhabi doctrine ti Sunni Islam.

Dagiti Daesh ket nakipaset iti insurhensia sadiay Iraq kalpasan ti panangraut ti puersa ti United States ken kaaliadona a pagilian idi 2003. Indeklarar ti grupo kas caliphate ti Islamic State ad-Dawlah al-Islamiyah  dagiti nasakupda a teritorio. Naglatak ti ISIS iti lubong idi 2014 idi pinaksiat ken napapanawda dagiti puersa ti Iraqi government kadagiti kangrunaan a siudad iti Western Iraq, ken ti panangsakupda iti Mosul ken Sinjar a nangisayangkatanda kadagiti adu a masaker.

Indeklarar ti United Nations ken dadduma pay a pagilian a ti ISIS kas terrorist organization a naglatak kadagiti naiparuar a video ti panagputolda ti ulo kadagiti natiliwda a soldado ken sibilian pakairamanan dagiti kameng ti media ken dagiti mangidandanon ti tulong wenno aid workers. Nagdadaelda pay kadagiti lugar ken pasdek a maibilang a nasagraduan ken cultural heritage sites. Inakusaran ti UN ken Amnesty International ti ISIS a responsible kadagiti adu a panagabusar ti human rights, war crimes ken ethnic cleansing iti Northern Iraq.

Idi bimtak ti civil war sadiay Syria idi 2011, rimmaman dagiti Daesh ket inatakeda dagiti puersa ti gobierno ken rebelde. Nasakupda ti nalawa a paset iti Eastern Syria ken Eastern Iraq nga addaan ti mapattapatta nga agindeg a 3 – 8 million a tattao a nangipakatanda iti bukodda nga interpretasion iti Sharia Law. Iti panangsakupda kadagiti teritorio ti Syria, nangrugi a naawagan ti grupo kas ISIS.

Idi Hunio 2014, indeklarar dagiti Daesh ti grupoda kas Islamic State iti lubong. Ngem saan nga inawat ti UN ken dadduma pay a gobierno pakairamanan dagiti pagilian dagiti Muslim. Krinitikar dayta dagiti Muslim scholars ken dagiti karibalda a grupo iti uneg ken ruar dagiti nasakupda a teritorio.

Ti ISIS ket Salafi ken Wahhabi a grupo nga addaan iti extremist nga interpretasion ti Islam, a mangitantandudo iti religious violence, a mangibilang kadagiti Muslim a sumupiat iti interpretasionda kas mangliliput wenno kabusor. Ti pilosopia ken panggepda ket ipakita ti simbolo iti nangisit a banderada nga umasping iti inaramat a battle flag ni Propeta Muhammad a mangipakita iti nagbukel a puraw nga addaan iti surat nga “Awan ti dios malaksid iti Dios” ken “Muhammad ti Mensahero ti Dios.”  Dayta a simbolo ket ipakitana ti panggep  a mangisubli ti pagturayan ti nagkauna nga Islam.

Ti ISIS ket saan nga Islamic State gapu ta awan ti relihion ken estado a mangaramid ti pannakapapatay dagiti adu nga inosente a sibilian. Awan met ti gobierno a mangbigbig iti kasta a nadangkok a grupo kas Estado. Ti UN National Security Council; ti gobierno ti US, Canada, Turkey, Australia, Russia, United Kingdom, ken dadduma pay a pagilian ket awaganda ti grupo nga ISIS ngem saanda a bigbigen kas State.  Dagiti met Arabo a pagilian ket ar-aramatenda ti Arabic acronym a Daesh.

Ti ISIS ket maibilang a terorista a grupo ken rumbeng a saan a mabigbig kas Islamic State ta daytoy ket maikontra iti kaipapanan ti Islam a Pammati ken pagsisinaenna dagiti Muslim, Kristiano ken dadduma pay a relihion.  Daytoy a grupo ket itantandudona ti panagsaknap ti kinadangkok ken gura imbes a kappia ken ayat.

Maibasar iti report, addan kadua ti ISIS kadagiti 18 a pagilian iti lubong, ken addan agarup 30,000 a militante a kamengna. Mapagam-amkan ti ibibileg pay ti ISIS no saan a malapdan dagiti gobierno iti nagduduma a pagilian ti pannakaallukoy dagiti kameng nga adu kadakuada dagiti ubbing ken agtutubo a maalllilaw iti pammati. Nagbalinen ti terorismo a problema iti lubong a nasken nga agkaykaysa dagiti pagilian a manglapped ti panagsaknap ti buteng ken pannakaisakripisio dagiti adu a biag gapu iti palso a pammati.#