Footer

EDITORIAL: Duterte Administration, Kalpasan ti Makatawen

NAKELLAAT dagiti adu a Pilipino iti resulta ti National and Presidential Elections idi Mayo 9, 2016 iti panangibalat ti agdama idi a Davao City Mayor Rodrigo Duterte kadagiti nalatak a nakasalisalna a tumtumpaw kadagiti nagduduma a survey.

Naallukoy ni Duterte iti adu kadagiti 16,601,997 a bimmotos kenkuana kadagiti karina a mangparmek ti panagraira ti illegal a droga iti las-ud iti innem a bulan, pannakapaksiat ti krimen ken kurapsion, pannakapadur-as ti ekonomia, pannakasaluad ti soberenidad ti Pilipinas ken dadduma pay a kari a nakakombinsir kadagiti adu a Pilipino a nangitandudo iti kandidaturana.

Inluges idi ni Duterte a kandidato ti PDP – Laban da Mar Roxas ti Liberal Party a nakagun-od iti 9,978,175 a botos; Sen. Grace Poe a nakabotos iti 9,100,991; Vice President Jejomar Binay a nakagun-od iti 5,416,140 a botos; ken Sen. Miriam Defensor-Santiago a nakabotos iti 1,455,532. Nagun-od ni Duterte ti 39% iti kadagupan dagiti botos a para presidente a mangipaneknek nga uray pay nangabak ket saan a majority votes ti nagun-odna a botos ta 61% ti pakadagupan ti botos dagiti nakasalisalna.

Naiduma ti inagurasion ni Duterte kas Presidente ta saanna a sinurot ti nabayagen a tradision dagiti  kaaduan nga immun-una kenkuana a nagsapata sadiay Quirino Grandstand, Rizal Park, Manila, kagiddan iti nangabak a Bise Presidente. Nagsapata ni Duterte iti simple a seremonia sadiay Malacañang a saanna a kadua ti nangabak a Vice President a ni Leni Robredo ti LP.

Iti panagsapata ni Duterte, inriingna dagiti karina a mangpatalna, mangpakappia ken mangpadur-as ti Pilipinas a nangted ti namnama kadagiti Pilipino a mangpasayaat ti kasasaad ti pagilian kabayatan ti innem a tawen a panagakem ti baro a Presidente.

Eksanton a makatawen a panagakem ni Presidente Duterte idi agmatuon ti Hunio 30, 2017. Ania a kari ti natungpalna? Sadino ti pagturongan ti pagilian iti lima pay a tawen a panagtakemna a Presidente?

Nagbalin a sentro ti atension ti administrasion ket ti nainget a kampania ti gobierno a mangpaksiat ti illegal a droga a nagraira iti pagilian. Manipud idi Hulio 1, 2016 agingga iti agdama, dumanonen iti nasurok a 7,000 dagiti mapapati a napapatay iti intero a pagilian nga adda pakainaiganna iti operasion ti illegal a droga a gapu ti pakababbabalawan ti Presidente kadagiti human rights advocates ken kadagiti taga-sabali a pagilian. Millionen ti bilang dagiti simmuko a drug personalities a pakaibilangan dagiti aglaklako ken agur-usar iti maiparparit nga agas.

Nabayagen a nalpas ti innem a bulan nga inkari ni Duterte a paksiatenna ti illegal a droga, ngem agingga ita, agtultuloy pay laeng ti panagrairana gapu ta nagsaknapen ti problema.

Inyusuat pay ti administrasion ti cease-fire ken peace talk iti nagbaetan ti gobierno ken dagiti lider ti Communist Party of the Philippines – National Democratic Front tapno magibusanen ti aglima dekadan nga insurhensia a nakaibuisanen dagiti adu a biag. Ngem nasiit ti dalan nga agturong iti mataginayon a kappia ta rumsua latta dagiti ranget iti baet dagiti tropa ti gobierno kontra kadagiti rebelde a New People’s Army a gapu iti pannakaisardesardeng ti saritaan ti kappia.

Natalna ketdi dagiti rebelde ti Moro Islamic Liberation Front ken Moro National Liberation Front a mangnamnama ti pannakaipasa ti linteg a mangipaayto iti autonomia kadakuada babaen ti Federalismo nga idurduron ti administrasion. Ngem agtultuloy ti riribuk nga iwaywayat dagiti kameng ti Abu Sayyaf Group, Maute Grupo, Bangsamoro Islamic Freedom Fighters ken dadduma pay a grupo sadiay Mindanao.

Inrugi pay ti administrasion dagiti programa a mangpadur-as ti kalidad ti panagbiag dagiti Pilipino kas ti agtultuloy a pannakabangon dagiti adu nga imprastraktura. Nabangon ken napasayaat dagiti kalsada, puerto ken linia ti komunikasion. Napadur-as met dagiti tren ken light rail systems. Nasukatan ken napagsisinnukat dagiti opisial dagiti ahensia ti gobierno a mainaig iti transportasion ken komunikasion tapno masolbar dagiti adu a parikut. Ngem agingga ita, nakaro latta ti trapiko kadagiti kalsada sadiay Metro Manila. Problema latta ti kurang a public transport system ken nabuntog nga internet connections.

Rumikrikut met ti problema kadagiti teritorio ti pagilian iti West Philippine Sea wenno South China Sea gapu iti agtultuloy a panangsakup ken panangbangon ti China kadagiti artipisial nga isla ken military installations. Agamak ti Presidente a mangirupir ti karbengan ti Pilipinas kadagiti nasakupen a teritoriona iti laksid nga addan pangngeddeng ti International Court a paset ti Pilipinas ken karaman iti Exclusive Economic Zone dagiti nasakupen a teritorio ta saanna a kayat ti makiriri iti nabileg a China.

Ipampanakkel ti administrasion a sumaysayaat ti ekonomia gapu ti natibker a panagtalek dagiti investors gapu ti kampania kontra kurapsion, ken gapu kadagiti billion ti balorna nga investments dagiti pagilian a binisita ti Presidente. Agingga ita ket saan a marikna dagiti kadawyan nga umili ti panagdur-as ti kasasaadda ta agtultuloy ti ingangato ti presio dagiti kangrunaan a produkto ken serbisio a kasapulan unay dagiti tattao.

Kadagsenan a parikut ti administrasion ket ti nakaro a riribuk sadiay Marawi City a nangrugi pay laeng idi Mayo 23, 2017, a nakaigapu ti panangideklarar ni Duterte iti Martial Law iti intero a Mindanao tapno mapaksiat dagiti terorista a grupo a Maute Group ken Abu Sayyaf Group a nagsapatan iti Islamic State of Iraq and Syria. Nasuroken nga uppat a gasut dagiti natay iti nasuroken a makabulan a ranget sadiay Marawi City a nakadadaelanen dayta a nadur-as nga Islamic City. Nasuroken a 200,000 a sibilian dagiti pimmanaw iti nariribuk a siudad ken nagpaing kadagiti kabangibangna a lugar. Nagkarin ni Duterte a kalpasan ti riribuk iti Marawi City ket ruk-atanna ti P20 Billion a pondo tapno makabangon dagiti agindeg iti dayta a siudad.

Iti sango dagiti nagduduma a gannuat ti Presidente a mangtungpal kadagiti karina idi panawen ti kampania, nagbalin a nadara ken nariribuk ti umuna a tawenna. Tarigagayan dagiti adu nga umili a kadagiti sumarsaruno a tawen ti panagturayna ket magun-od koman ti kappia ken panagdur-as nga inkarina. Mangrugi daytoy iti panangipangag ti Presidente kadagiti kaaduan a Pilipino a saan a nangibotos kenkuana tapno nabunga ti panagidaulona ti pagilian.  (Eden A. Alviar)

 

Comments are closed.