Footer

EDITORIAL: Sangaribu a Pisos a Budget ti CHR

ANIA ti magatang wenno kaibatogan ti sangaribu a pisos iti agdama a panawen? Agkurang pay daytoy a gastosen ti maysa a pamilia iti inaldaw a kasapulan. Anianto la ketdin no budget daytoy iti makatawen ti Commission on Human Rights.

Naindaklan nga insulto kadagiti Pilipino a mangipatpateg iti kalintegan para ti tao ti panangiyalokar ti House of Representatives iti P1,000 wenno sangaribu a pisos a makatawen a budget ti CHR. Ipaneknek daytoy ti kinaawan-pannakipagrikna dagiti nabutosan nga opisial ti gobierno nangruna dagiti dadduma a kongresista iti pannakaraem ti kalintegan ti tao.

Kalpasan ti nabara a debate ken deliberasion dagiti kongresista iti 2018 budget ti CHR ket nagari ti bilang ti mayoria a nangikeddeng ti nakabasbassit a pondo ti komision para iti sumaruno a tawen. Agdagup iti 119 a kongresista dagiti pimmabor iti budget allocation ti CHR, ken 32 laeng dagiti kimmontra a pakairamanan dagiti adda iti supermajority ken oposision.

Impalgak ni House Speaker Pantaleon Alvarez nga inikkanda ti CHR iti budget iti makatawen a P1,000 gapu ta saan nga ar-aramiden ti komision ti akemda ta napaay ti ahensia iti nainsaknapan ken patas a panangirupir iti human rights dagiti Pilipino. Inamongan met dayta dagiti kaaduan a kongresista nangruna dagiti kaaliado ti administrasion.

Impeksan ni CHR Chairman Chito Gascon ti pannakaupayna kadagiti kongresista a nangkanunong iti sangaribu a budget ti komision nga idauluanna. Patien dagiti agpapaay iti CHR ken dagiti adu nga umili a ti panangiyalokar ti House of Representatives iti bassit a budget ti komision ket paset ti pannakikanunong ken ni Presidente Rodrigo Duterte a masuron iti CHR gapu iti panangkonkondenar ti komision iti pannakalabsing ti human rights dagiti adun a biktima ti gerra ti administrasion kontra ti panagraira ti illegal a droga.

Uray ti CHR ket maysa a Constitutional Commission nga ahensia ti gobierno ket nagbalin daytoy a kontrabida ti Presidente iti nadara a kampania kontra illegal a droga. Kinondenar ti CHR dagiti mapaspasamak a summary executions wenno extra judicial killings kadagiti adda pakainaiganna iti illegal a droga. Agisaysayangkat ti CHR iti bukodda nga imbestigasion kadagiti pammapatay, ket baybayabayenda dagiti pamilia dagiti biktima iti panagipilada iti darum kontra kadagiti suspek nga adda pakainaiganna kadagiti pammapatay kangrunaanna dagiti kameng ti Philippine National Police. Nagbalin a kontrobersial dagiti kaso nga inembestigaran ken binayabay ti CHR a pakarurodan ti Presidente.

Uray pay inyalokaranen ti House of Representatives ti annual budget ti CHR ngem saan pay a final dayta ta matratar pay laeng iti Senado. No saan nga agpada ti budget nga aprobaran ti Senado ken House of Representatives ket mataming pay iti Bicameral Committee. (Insubli met laeng ti Kamara ti budget ti CHR, ERC ken NCIP kalpasan a saan nga inaprobaran ti Senado ti naiyalokar a P1,000 a pondoda. – Editor)

Maibasar iti 2018 Annual Budget ti CHR nga inaprobaran ti Finance Committee nga idauluan ni Senator Loren Legarda ket agdagup daytoy iti P678 million, nababbaba ngem ti P749 million annual budget ita a 2017. Mairaman iti budget ti P649.484 million para ti operasion ti CHR, ken P28.565 million para kadagiti biktima ti human rights violations. Impasingkeden ni Senator Panfilo Lacson nga sponsor ti CHR budget iti Senado nga ikagumaanda nga itakder ti inaprobaranda a Senate version ti budget.

Mababbabalaw ti CHR a saan a patas ti panagimbestigarda kadagiti kaso ti pannakalabsing ti human rights. Aktiboda nga agimbestigar no malabsing ti karbengan dagiti pribado a tattao babaen kadagiti agpapaay iti gobierno nangruna dagiti polis ken soldado. Naulimek met ti CHR no dagiti sibilian ti mangabusar ti kalintegan dagiti adda iti gobierno.

Makonkondenar ti CHR no tulonganda ti pamilia dagiti biktima dagiti mapapati a summary executions wenno extra judicial killings no dagiti mainaig ket polis wenno soldado, ngem saanda met a tulongan dagiti agserserbi iti gobierno no isuda ti malabsing ti karbenganda babaen kadagiti sibilian a tattao.

Saan a maawatan wenno saan a kayat nga awaten dagiti dadduma nga opisial ti gobierno ken adu a pribado a tattao a nabukel ti CHR iti salinong ti 1987 Constitution tapno itandudona ti karbengan ti tao ken agimbestigar kadagiti kaso ti panagabusar ken pannakalabsing ti human rights dagiti agpapaay iti gobierno nangruna dagiti militar ken polis. Iti met panagimbestigar kadagiti panagabusar dagiti saan nga agserserbi iti gobierno ket akem kangrunaanna ti PNP ken dadduma pay a maseknan nga ahensia.

No man pay adda dagiti pagkurangan ti CHR kas met laeng kadagiti dadduma nga ahensia, kasapulan dagiti umili ti komision iti agdama a panawen ta agdadatan dagiti adu a pannakalabsing ti kalintegan dagiti umili iti kampania kontra illegal a droga. Manipud idi mangrugin iti agdama nga administrasion ket nakadanonen iti 3,500 dagiti napapatay iti gerra kontra droga kas maibasar iti report ti PNP. Agarupen a 12,000 dagiti pammapatay no maibasar iti record dagiti human rights groups ken media institutions.

Ti panangiyalokar ti House of Representatives iti P1,000 a 2018 Annual Budget ti CHR ket ipaneknekna ti kinaawan panangisakit dagiti kaaduan a kongresista iti pannakaitandudo ti karbengan ti tao. Sapay koma ta matuloy ti budget nga ituyang ti Senado tapno maituloy ti CHR ti akemna a mangsaluad ti human rights dagiti pribado nga umili iti panangidadanes dagiti naturay nga agpapaay iti gobierno a mangus-usar iti bileg ken pondo ti gobierno tapno ikuspilda dagiti awanan-gaway nga umili. (Eden A. Alviar)

Comments are closed.