Footer

SINURSURAN: Isuda a Namnama

Kolum ni Jobert M. Pacnis

(Umuna a paset)

THE youth is the hope of the Fatherland…

Naminsan, sinao dayta ni Jose P. Rizal a Nailian a Bannuartayo. Pakalaglagipan a nabalitokan a balikas.

Nalabit maymaysa laeng ti adda iti panunot ni Rizal idi insawangna dayta—ti pannakaiwardas, pannakatimon ti pagilian iti nasaysayaat a pagtungpalan.

Nabatok idin ni Rizal ti kinapateg dagiti agtutubo iti panangrienda ti pagilian. Nakalupkopanda kadagiti sirib ken pigsa a masapul iti pannakapataray ti gobierno. Ta pudno man met a dagiti nataengan, addan pagpatinggaan ti kabaelanda kangrunaan ti pigsada.

Asino koma ngarud ti sumublat kadagiti nataengan no di dagiti agtutubo?

Isu a nagsayaat la ketdin ta nasao ti Nailian a Bannuartayo ti naagapaden. Mangipamatmat nga idi pay, naipaganetgeten ti kinapateg dagiti agtutubo.

Itoy a paratignay, nagbalin a natinggaw ti timek dagiti agtutubo iti nadumaduma a grupo wenno organisasion a sinerkanda.

Iti panangkita iti turongen ti pagilian, saanda a nagpaudi. Adun dagiti lidertayo a nangrugida a nagserbi iti pagilian uray iti naganus pay laeng a panunotda.

Nagbalin a ramen iti kalsada dagiti agtutubo tapno yikkisda dagiti makitkitada a di maikanatad iti sosiedad: krimen, panagtakaw wenno panagkunniber ken dadduma pay a nakaam-ames a pasamak.

Nagbalinda a timek ti pagilian tapno masupring dagiti di nainkalintegan nga ar-aramiden dagiti mangidadaulo iti pagilian.

Saan metten a mabilang dagiti agtutubo a nangipaay iti dayaw/pammadayaw iti pagilian gapu kadagiti sinalipanda iti ballasiw-taaw.

Maitugotan pay nga aktibo la unayen dagiti agtutubo ita. Kasla awan ti babannoganda. Agsisimparat, aggigiddan dagiti obraenda iti limitado nga orasda. Isu dagiti maaw-awagan iti millenials— multi-tasking ti pagduyosanda.

Naiduma la unay kadagiti agtutubo idi panawen ni Rizal.

Ngem ketdi, idi panawen ni Rizal a rimtab dayta a nabalitokan a pagsasao nga isu met ita ti nangted iti nagpaiduma a kired kadagiti agtutubo tapno sapulenda ti kaimudinganda ditoy lubong. Nagbalin a paratignayda a makipaset iti pannnakapataray ti gobierno.

Saan laeng a ti pagilian ti mangnamnama kadagiti agtutubo. Kangrunaan ti pamilia a nagtaudanda. Isuda ti agbalinto a taklin dagiti nagannak kadakuada inton saandan a makabael.

Isu a kasta unay ti panangisakad dagiti nagannak kadagiti annakda tapno matun-oy dagitoy ti arapaapda. Saandanton a maikuskuspil iti lubong. Addan natibker nga igamda a makiranget kadagiti pannubok iti biag.

Pagdaksanna, adu met latta dagiti agbalbalin a parikut ita ti pagilian. Addada dita a naigumonen iti bisio iti nasapa nga edadda.

Pagarigan laengen ti panagsigarilio, nagkas-ang a maammuan nga elementariada pay laeng idi rugianda daytoy a bisio. Uray pay ti panaginom iti nasanger. Kitaen laengen dagiti matiltiliw dagiti otoridad iti Kamaynilaan nga aglablabsing iti curfew a maipatpatungpal sadiay.

Madmadlawan payen ti kinakurang ti panagrespeto dagiti agtutubo kadagiti natataeng ngem isuda. Kasda la adien wenno kataeb laeng dagitoy no makipatpatangda. Napukawen dagiti nabalitokan nga ugali a rumbeng nga imetda koma.

Itoy a mapaspasamak, saan a maliklikan ti panagpinnabasol dagiti nagannak ken mannursuro.

Ngem awan ti mayat a mangaklon iti nagkamtudan ti tunggal maysa iti pannakamuli koma ti ubing/agtutubo iti naimbag nga aw-awid.

Maipalagip ti maysa a nakakatkatawa nga istoria wenno kunaentayo nga ang-angaw:

Maestra: Pinaayabankayo, manang, ta daytoy anaktayo sobra ti kinaaliwegwegna.

Ina: Ampeyr, a, dayta, maestra!

Maestra: Apay, manang? Kayatko laeng met nga agtinnulongtayo koma…

Ina: Wen, a, maestra, ta aliwegweg met idiay balay dayta anakko. Ngem dikayo met pinaay-ayaban!

Ang-angaw ngem no amirisen a naimbag, adda balitok nga adal a maagsaw.

Saan koma ngarud nga agpinnabasol ti nagannak ken mannursuro no sabali ti maturturongen dagiti agtutubo. Maibalakad ketdi ti panagtinnulongda a mangtapaya kadagitoy.

(Adda tuloyna)

Comments are closed.