Footer

Dagiti Natay a Biktima iti Iseserrekda iti Fraternity

Salaysay ni Eden A. Alviar

MAYSA manen nga estudiante iti abogasia a manamnama nga addaan ti naraniag a masakbayan ti nakettel ti biagna a nainayon iti umad-adun a bilang dagiti natay a biktima ti fraternity hazing iti Pilipinas.

Nakasaysayang ti biag ken masakbayan ni Horacio Tomas Castillo III, 22 ti tawenna ken first year Law student iti University of Santo Tomas. Natay isuna kalpasan ti panagdalanna iti naranggas nga initiation rite ti Aegis Juris, mabigbig a fraternity iti UST gapu kadagiti adun a napatanorna nga abogado.

Nagadun dagiti natay gapu iti fraternity hazing ken sumagmamano laeng kadakuada dagiti naikkan ti hustisia ti ipapatayda. Ti immuna a nairekord a natay a biktima ti hazing iti Pilipinas ket idi 1954 – ni Gonzalo Mariano Albert ti Upsilon Sigma Phi nga inembistigaran pay ti komite a binukel daydi Presidente Ramon Magsaysay.

Ti maibilang a kalatakan a biktima ti hazing ket napasamak idi 1991 ket ni Leonardo “Lenny” Villa, estudiante iti Ateneo School of Law. Napakaruan ti pannakabugbog ni Villa kabayatan ti initiation rite ti Aquila Legis fraternity idi Pebrero 10, 1991.

Nagbalin a kontrobesial ti ipapatay ni Villa ta anak isuna ti prominente a pamilia. Nagdagup iti 35 a kameng ti Aquila Legis dagiti naidarum iti ipapatay ni Villa, ken 26 dagiti nasentensiaan a mabalud gapu iti homicide. Lima kadagiti akusado ti nasentensiaan gapu iti reckless imprudence resulting in homicide, maysa a krimen a madusa iti pannakabalud iti uppat a bulan agingga iti uppat a tawen ken P1 million a danios.

Naipasa ti Republic Act No. 8049 wenno “Anti-Hazing Law of 1995” kalpasan ti ipapatay ni Villa a mangipapaay ti sentensia a tungpal biag a pannakabalud kadagiti agaramid ti hazing nga agtinnag iti ipapatay, pannakarames ken nakaro a pannakabaldao.

Iti laksid ti kaaddan ti Anti Hazing Law idi 1995, adu latta dagiti nagbalin a biktima kadagiti naranggas a hazing iti initiation rites kadagiti nagduduma a fraternity. Iti dayta a tawen 1995, tallo dagiti natay a biktima iti fraternity hazing – da Marc Roland Martin ti Epsilon Chi iti University of the Philippines, Mervin Sarmiento ken Oliver Estrella ti Tau Gamma Phi iti Holy Angel University. Idi 1998, natay met ni Alexander Miguel Icasiano ti Alpha Phi Beta iti UP.

Idi 2001, natay ni Rafael Albano ti Sigma Mu iti Far Eastern University. Idi 2006, pimmusay da Dennis Africa ti Tau Gamma Phi iti Pamantasan ng Maynila, ken Marlon Villanueva ti Apha Phi Omega iti UP Los Baños. Idi 2007, nagsasaruno a natay da Mark Rodriguez ti Tau Gamma Phi iti Central Luzon State University, Roland Ceriña ti Tau Gamma Phi iti Palawan State University, ken Chris Anthony Mendez ti Sigma Rho iti UP. Idi 2008, natay met ni Chester Paulo Abracia ti Tau Gamma Phi iti Enverga University.

Idi 2010, natay ni Menardo Clamucha ti Kapatiran ng Kabataang Kriminolohia ti University of Iloilo, ken EJ Karl Intia ti APO iti University of Makati. Dua a kontrobersial a biktima ti fraternity hazing dagiti napasamak idi 2012, agpadada nga estudiante ti San Beda College – da Marvin Reglos ti Lambda Rho Beta, ken Marc Andre Marcos ti Lex Leonum. Natay met idi 2014 da Guillo Servando ti Tau Gamma Phi iti De La Salle University – St. Benilde, ken Ariel Inofre ti Tau Gamma Phi. Idi 2015, natay da Christian de la Cruz ti Blue Style ken Anthony Javier ti Tau Gamma Phi iti Western Mindanao State University.

Nakasaysayang dagiti nakettel a biag dagiti agkabannuag nga estudiante gapu iti hazing iti iseserrekda kadagiti fraternity. Sabali pay dagiti mapaspasamak a hazing dagiti kadete iti Philippine Military Academy, Philippine National Police ken dadduma pay nga akademia, ken iseserrek kadagiti nadumaduma a unipormado nga ahensia ti gobierno.

Iti naisayangkat a Senate Investigation iti ipapatay ni Castillo, adu dagiti natakuatan mainaig iti saan a naan-anay a pannakaipakat ti 1995 Anti Hazing Law ket nasken ti pannakapatibker ti linteg. Maysa kadagiti napalaus ti tarigagayna a nasken a maipakat ti linteg ket ni Senator Gregorio Honasan ta natay iti fraternity hazing idi 1976 ti kabsatna a ni Mel Honasan iti initiation rite ti Beta Sigma.

Nabayagen ti Anti Hazing Law, ngem rumrummuar a sumagmamano laeng dagiti nasentensiaan ken adu dagiti naabsuelto iti kaso. Adu met dagiti naareglo. Kaaduanna kadagiti nasentensiaan ket dagiti direkta nga adda pakainaiganna iti pannakaparparigat dagiti biktima a gapu iti ipapatayda. Ti nalupoy a pannakaipakat ti anti-Hazing Law ket saanna a nalapdan ti hazing kadagiti initiation rites kadagiti fraternity – sorority.

Kalaksidan kadagiti adun a natay ken nadangran kadagiti hazing bayat dagiti initiation rite, ad-adun nga amang dagiti napapatay ken nasugatan kadagiti rambol ken panag-raranget dagiti agaapa a fraternity – sorority kadagiti nagduduma nga eskuela. Saan a nagbalin a kontrobersial dagita a krimen ta kaaduanna dagiti biktima ket ordinario nga estudiante a nagtaud kadagiti kadawyan a pamilia ket naibilang lattan dagiti kasoda kas gagangay a pammapatay wenno krimen.

Adda dagiti tawen a masansan a panagraranget dagiti kameng dagiti agaapa a fraternity –sorority a nagresulta kadagiti pammaltog, pannakamalo ken pannakabagsol dagiti biktima a dagitoy ket nagparang a naholdap wenno napagtripan laeng.

Addan dagiti singasing a pannakaipawil dagiti fraternity – sorority kadagiti pagadalan a mailabsing dayta iti Konstitusion a mangmangted iti wayawaya iti tunggal umili a makipagkameng iti uray ania a lehitimo nga organisasion. Ngem addan dagiti kolehio ken unibersidad ti mangisaysayangkat kadagiti bukodda a pagannurotan tapno malapdan dagiti nakaro a pisikal a pannakaparparigat dagiti sumrek a neophyte kadagiti fraternity – sorority kas ti nainget a pannakabayabayda kadagiti initiation rites.

Nagbalinen a tradision kadagiti sumrek iti fraternity – sorority ti hazing, kas met laeng iti iseserrek iti serbisio ti military, polis wenno unipormado a serbisio. Paseten ti rito ken tradision ti pannakaaramat ti paddle kadagiti neophyte iti fraternity sorority. Ngem gapu iti kinaadu dagiti manglabak kadagiti neophyte ken saan a nasayaat a panangbayabay dagiti lider ken elders kadagiti kameng ket isu ti gapu ti nakaro a pannakaranggas dagiti neophyte kadagiti initiation rite.

Napateg ti akem dagiti gunglo dagiti estudiante pakairamanan dagiti fraternity – sorority iti pannakatubay ken panagadal dagiti estudiante no dagiti pakaikappenganda ket nasayaat ti pannakaiwanwanda. Nasken laeng ti naan-anay a disiplina kadagiti initiation rite tapno awanen ti matay wenno nakaro a masaktan a neophyte iti fraternity – sorority.#

No comments yet.

Leave a Reply