Footer

BIAG TI MAESTRO ITI GINGET TI BAMBANTAY CIRCA 1960s

Sinurat ni Salvador A. Espejo

(Tuloyna)

Naammuak ti gapuna no apay a nabaketan ken nalakayan dagiti adalak nga ageskuela nangruna dagiti taga-Bucnit, sitio ti Namitpit. Dakkel a sitio ti Bucnit ngem idi naipatakder ti maysa a pagadalan sadiay, nangrugi laeng iti maikamaysa.

Ni Manang Jean (Aboc) ti kakaisuna a mangisursuro iti Bucnit. Multi-grade a klase ti isurona, Grade I, II ken III. Suroten ni Manang Jean dagiti adalanna a sumrek iti Grade I agingga iti maikatlo. Kadagidi a panawen, adu ti kasta a multi-grade ti isuro ti maestra iti Quirino. Kaasi ti maestra ta tallo a lesson plan ti isaganana iti inaldaw. Saan met ngarud a manayonan ti sueldona.

Kasta karigat ti kasasaad dagiti mangisursuro a maipalladaw iti ginget ti bambantay. Ngem kaaduanna ti agan-anus lattan agsipud ta ingget rigat met ti umakar iti pagisuruan. Dagiti politiko ti didiosen (agingga ita!) iti ilida ket masapul a mapanka agkurno nga umuna kadakuada sakbay nga itedda ti bendision. Dayta ti immuna a naadalko iti iseserrekko a mangisuro kas nadakamatkon iti immuna a paset daytoy a salaysay.

Dandani dua nga apagkatlo dagiti taga-patad a mangisursuro iti Quirino. Adda dagiti naam-ammok a nabayagen nga agisursuro iti Quirino ket naikamangda payen sadiay. Kas ken ni Manang Jean, nasirpat ti taga-Bucnit ket saannan a pinalusposan pay. Daydi nagbalin a district supervisor ti Vigan Eugenio del Castillo, Jr., iti Quirino ti nagam-ammuanda ken ni Manang Paning (Estefania); sadiay a nabukel ti ayan-ayatda a nagtungpal iti altar. Iti payen Quirino ti nakaipasngayan ti inauna nga anakda. Daydi Manong Johnny (Avisado) ken ti baketna ket iti met Quirino ti nakasangalan ti ayan-ayatda.

Naammuak pay a maysa met nga ag-Espejo ti nagisuro iti Quirino. Idi simmalogak iti naminsan, sinaludsodko ken ni Nanang ket imbagana nga ulitegko. Kinapudnona, iti Quirino kano pay ti nakaitaneman daydi ulitegko.

Iti Namitpit ti pagbasaan dagiti taga-Bucnit iti maikapat agingga iti maikanem a grado. Pangadaywen ti Bucnit iti Namitpit. Nasurok a tallo oras ti pagnaen dagiti ubbing no umayda agbasa. Dayta ti gapuna a kuyogdan ti abastoda iti para lima nga aldaw no agrubbuatda iti nariwet pay tunggal Lunes. Tunggal malem met nga aggawidda iti Bucnit.

Makadesmaya dagiti immuna a lawasko iti pagisuruak. Agasem, makalawasen kalpasan ti panaglukat dagiti pagadalan, manmano pay laeng dagiti adalak a sumrek iti klasek. Nasayaaten no adda tallo idinto a sangapulo ket innemda amin.

Naammuak ken ni Manong Baring a tunggal lukat ti klase a mapaspasamak ti kastoy. Impalawagna a panagraraep ket tumulong dagiti adalak iti talon. Kinunana a kadawyan nga umunanton a lawas ti Hulio no sumrekda iti klase. Ngem no sumreken ti bulan ti Oktubre, saandanto manen a sumrek ta panagaanin dagiti pagay. Umabot iti dua a lawas sadanto makaiwakas iti talon. Umaydanto manen agbasa. Ngem sumagmamano laeng a lawas, agbakasionkaminto metten iti maikadua a lawas ti Disiembre.

Nakudkodko ti di met nagatel a tuktokko. Kasano a makaadal dagiti ubbing no kastoy met a managlanganda gapu ta tumulongda iti talon? nakunak iti nakemko. Kasta met a dakkel a problemak ti pannakataktak ti panagisurok agsipud ta makamtudak la ketdi kadagiti kasapulan a masursuroda tunggal period.

Ania ti aramidek, Manong?” kinunak kalpasan nga inyamangko ken ni Manong Baring ti problemak.

Awan ti maaramidta,” kinunana. “Daytoy met ti problema dagiti immun-una ngem sika a nagisuro ditoy. Ngem kasapulan nga awatem ti sasaadenda. Saantayo a maporsar dagiti nagannak a mangibaon kadakuada nga agbasa agsipud ta kasapulanda met ida iti talon. Ad-adda a dakes no saandan a pagtuloyen dagiti annakda nga agbasa gapu ta adu ti langanda iti pagadalan.”

Diak ninamnama a kastoy karikut ti problema ti edukasion iti kabambantayan. Abus, ta mapirpirpir dagiti libroda, di pay umanay a saggaysada idinto a nagbassit ti bilangda iti klasek. Kinapudnona, napamusiigak pay idi damok a makita ti kuarto a pagklaseak. Nagatep iti pan-aw ken nagdiding iti natidtid a kawayan. Natidtid met la a kawayan dagiti tawana a mailiktad no agklasekami. Adda met sumagmamano a desk ngem saan a makaanay a pagtugawan dagiti adalak isu nga adda naririt a tabla a naikkan iti putek a pannakasakana a naikali iti daga a pagtugawan. Kasta met la a naririt a tabla ti naimuntar iti sango ti pagtugawan a pakaipatayan dagiti notebookda ken pagsuratanda. Daga ti suelo ti kuartomi. Saan a buyboy ti maaramat a pagdalusda no di iti it-it ti nyog a sagad.

Kastoy kanumo ti pagisuruak. No palausen ti agsao, kaarig ti kuartomi ti maysa a dakkel a pakarso iti kataltalonan!

Ngem ditoy ti nakapatalgedak nga uray kasano kanumo ti maysa a lugar, adda kaibatoganna a langit. Uray maitukit ti maysa a bukel iti natikagan a daga, dumakkel ken rumangpaya no mataripato ken marukit babaen ti panangsaluad ti manangilala a dakulap.#

Comments are closed.