Footer

Panangrambak kadagiti piesta

MABIGBIG ti Pilipinas a pagilian a pakaang-angayan dagiti adu a nalatak a panagrambak iti piesta a maysa kadagiti kangrunaan nga ar-araken dagiti turista manipud kadagiti nagduduma a pagilian. Nagduduma a piesta wenno festival dagiti maisaysayangkat iti adu a lugar ngem dagitoy ket namunganay iti pannakarambak dagiti selebrasion ti Simbaan Katolika.

Maysa a mapagsidsiddaawan iti kaadu dagiti dumardar-ay ket ti Piesta iti Quiapo, Manila iti tunggal Enero 9. Iti naudi a piesta iti Quiapo, nasurok nga uppat a million a deboto dagiti nakikaysa iti Traslacion wenno pannakayakar ti nangisit nga imahe ni Apo Jesus Nazareno manipud Quirino, Grandstand iti Rizal Park agingga sadiay simbaan iti Quiapo. Nagpaut iti 22 nga oras ti prusision a nakasugatan dagiti nasurok a sangaribu a tattao ken nakatayan ti maysa a deboto.  Nalatak pay ti piesta ni Santo Niño sadiay Cebu iti tunggal Enero 21. Marambakan met a tinawen ti piesta iti tunggal ili wenno parokia iti Pilipinas nga addaan iti patron.

Naipakadawyanen kadagiti adu a Pilipino ti panagrambak kadagiti piesta iti nagduduma a lugar. Panawen ti panagrambak ti piesta a panagyaman iti Dios kadagiti adu a grasia ken bendisionna kadagiti Kristiano Katoliko. Nagbalinen dagiti piesta a paset ti nabaknang a kultura ken tradision dagiti Pilipino nga immuna a dagitoy a panagrambak ket naisentro kadagiti narelihiosuan a selebrasion kas ti piesta dagiti santo, santa wenno patron a ramrambakan dagiti Katoliko manipud idi insangpet dagiti Kastila ti Kristianismo iti Pilipinas.

Idi un-unana a tiempo, nagsentro laeng dagiti piesta iti pannakarambak dagiti Nasantuan a Misa ken panagpadaya dagiti Kastila ken mestizo nga adda mabalinna, ken panagsagana dagiti kadawyan nga umili kadagiti taraon a pagraranudanda a sangapamilia ken dagiti sumangbay a sangailida. Iti panagtulid ti panawen ken panagadu dagiti sekta ti Kristiano a Pammati, in-inut a nabaliwan ti nauneg a kaipapanan ti piesta kadagiti saan a Katoliko. Naglatak iti Pilipinas ti termino a “festival” a kaasping met laeng ti kaipapanan ti piesta, ngem ti anag ken pakabuklanna ket dakkel ti nagdumaanda.

Iti panirigan ti tradisional a Katoliko, ti piesta ket naespirituan a gannuat a nagsentro iti Nasantuan a Misa, Nobena, prusision ken dadduma pay a narelihiosuan nga aktibidad, uray pay addan dagiti maisaysayangkat a programa. Dagiti met festival kas baro a bersion ti piesta ket naisentro kadagiti nagduduma a nailubongan a panagragragsak kas dagiti programa a mangitandudo ti kultura, tradision ken dagiti nagduduma a produkto wenno dagiti lugar tapno aglatak ket dumur-as ti arte, komersio ken turismo.     Addan dagiti piesta dagiti pelikula, kanta, letchon, bangus, bagnet, longanisa ken dadduma pay a prutas ken produkto.

Uray dagiti narelihiosuan a piesta ket in-inuten a nalaokan kadagiti kabaruanan a ramen babaen ti panangilungalong dagiti agpapaay iti gobierno ken dagiti saan a tradisional a Katoliko. No piesta ti barangay, parokia ken ili, addan dagiti maisaysayangkat a programa nga awan ti pannakainaigna iti pammati, kas kadagiti pasalip ti kinapintas wenno kinalatak, peria ken karnabal, ken dagiti panagsusugal kas ti tupada ken derby.

Iti kaadun dagiti sekular a programa ken gannuat kadagiti piesta ket in-inut a rimbawan ti nauneg a kaipapanan ti piesta a tinawid dagiti Pilipino kadagiti Kastila manipud pay idi isangpetda ti Kristianismo wenno Katoliko a Pammati iti pagilian.

Maibilang ti Pilipinas kas maikapat a Kristiano a pagilian iti sangalubongan.  Agarup 90% dagiti Kristiano iti pakadagupan a nasurok a 105 Million a papulasion ti pagilian. Nasurok met a 80% dagiti Katoliko iti pakadagupan dagiti Kristiano. Maikatlo met ti Pilipinas a kaaduan ti Katoliko iti lubong, ken umuna iti Asia.

Namaris ti pakasaritaan ti Kristianismo iti pagilian manipud idi simmangpet ni Ferdinand Magellan idi Marso 1521 sadiay Visayas a ti panggepna ket pagbalinen a kolonia ti España ti pagilian ken tapno pagbalinenna a Kristiano dagiti agnaed. Maibasar iti pakasaritaan, nagsarak da Magellan ken Rajah Humabon a turayen ti Cebu. Inagasan da Magellan ti masakit ken agngangabit nga anak ni Hubabon. Naallukoy ni Humabon, ti asawana a ni Humamay ken dagiti agwalo gasut a pasurotna a nagpabuniag a Kristiano ket naregaluanda iti imahe ni Santo Niño a maramrambak ti naindaklan a piestana iti Enero 21 iti tinawen.

Saan a nagbayag ni Magellan ta napapatay iti pannakirangetda iti puersa ni Lapu Lapu a mabigbig nga umuna a Pilipino a bannuar. Naibaon ni Miguel Lopez de Legaspi iti Cebu manipud Mexico, a nangirugi ti panagbalin ti Pilipinas a kolonia ti España ken insaknapna ti Kristianismo babaen kadagiti praile a Kastila. Nagbalin ni Legazpi nga umuna a gobernador. Manipud Cebu, sinakup ni Legazpi ti Maynila idi 1570. Nabukel ti Diosesis ti Manila a suffragan ti Mexico idi Pebrero 6, 1579, babaen ken ni Papa Gregorio XIII kalpasan ti naballigi a gannuat dagiti misionero. Insaknap pay dagiti misionero a Kastila ti Kristianismo iti Luzon nangruna dagiti lugar a kapatagan. Napaay met dagiti misionero a nangsakup kadagiti pagturayan dagiti Muslim sadiay Mindanao ket nagtalinaed ti pammati nga Islam kadagiti agindeg.  Idi Agosto 14, 1595, pinagbalin ni Papa Clement VIII ti Manila kas arkidiosesis ken nangbukel kadagiti sakupenna a tallo a diosesis – ti Cebu (Visayas), Nueva Segovia (Amianan a Luzon) ken Nueva Caceres (Kabikolan) ket in-inut a nagsaknap ti Kristianismo wenno Katoliko a Pammati iti nagduduma a lugar iti Pilipinas.

Iti pannakaisaknap ti Katolisismo iti Pilipinas, kagiddan ti panangisuro dagiti misionero kadagiti  Pilipino ti panagrukbab, panagyaman ken panagdaydayaw ken Apo Jesucristo babaen ti panagrambak iti Paskua, piesta ni Santa Maria ken dagiti dadduma pay a santo ken santa; ken panangngilin ti Semana Santa ken Piesta dagiti Amin a Santo ken Kararua.

Nagmoderno man ti panawen, saan koma a pukawen dagiti Kristiano ti pudno a kaipapanan ti piesta a panawen ti panagyaman iti Dios kadagiti paraburna.

 

Comments are closed.