Footer

Ilocos Sur, kalpasan ti 200 a tawen

NAINDAKLAN a pagyamanan iti Dios dagiti umili, agindeg ken tubo iti Ilocos Sur iti pannakagteng ti maika-200 a tawen ti pannakabukel ti probinsia idi Pebrero 2, 2018 gapu kadagiti adu a grasia ken parabur ti Dios iti las-ud ti dua a siglo a napno kadagiti adu a karit ken pannubok.

Nagduduma a wagas ti nadaeg a panagrambak dagiti naisayangkat babaen ti Kannawidan Ylocos Festival iti panangilungalong ti Provincial Government iti liderato ni Governor Ryan Singson ken pannakitimpuyog dagiti nagduduma nga ahensia ti gobierno ken pribado
a sektor. Nayusuat ti nasurok a makalawas a selebrasion idi Enero 29, 2018 babaen ti Nasantuan a Misa Concelebrada iti St. Paul Metropolitan Cathedral, Vigan City nga indauluan ni Arsobispo Emeritus Ernesto A. Salgado, retirado nga Arsobispo ti Arkidiosesis ti Nueva Segovia, ken tubo ti Santa Lucia, Ilocos Sur.  Naisaruno iti Misa ti prusision a nakailibutan dagiti imahe wenno rebulto dagiti santo ken santa a patron dagiti 41 a parokia iti 32 nga ili ken dua a siudad.

Naisaruno dagiti nagduduma a panagrambak a nakaitampokan dagiti adu a programa ken aktibidad a mangipakita kadagiti nabaknang a kultura ken tradision dagiti nagkauna nga Ilokano agraman dagiti pagaayat ti agdama a henerasion. Nasangaili pay iti probinsia dagiti nagsangpet a nangato nga opisial ti gobierno ken dagiti adu a kaprobinsiaan nga agnanaeden kadagiti nagduduma a lugar iti Pilipinas ken kadagiti pagilian iti ballasiw-taaw a dimmar-ay iti Ilocos Sur Grand Global Reunion.

Napennek dagiti tattao kadagiti adu a programa a nakaitampokan dagiti kadaanan ken kabaruanan  a pabuya, ken dagiti pasalip a nakaipaayan dagiti napateg a gunggona. Napno kadagiti tattao ti Kannawidan Festival Ground iti Tamag, Vigan City iti aldaw ken rabii ken dagiti dadduma pay a lugar a nakaiwayatan dagiti nagduduma a programa. Nagragsak dagiti nakikaysa iti piesta ti probinsia para ti maika-200 nga anibersario ti pannakabukelna. Ngem ammo ngata dagiti sangsangaili, agtutubo ken ubbing ti kaipapanan dayta a piesta?

Manipud idi inyusuat ni Governor Deogracias Victor Savellano (Kongresista itan iti Umuna a Distrito) ti Kannawidan Festival idi 2008, naipakadawyanen a marugian babaen ti Misa iti St. Paul Cathedral kas panagyaman dagiti umili iti Dios ta saan a maisina iti pammati iti namaris a pakasaritaan ti probinsia manipud pay idi Hunio 13,1572 a dimteng dagiti Kastila nga indauluan ti Conquistador a ni Kapitan Juan de Salcedo iti Amianan a Luzon a kaduana dagiti Agustiniano a misionero a nangitukit ti bin-i ti Kristianismo – Katolisismo. Manipud  1572 a pannakaitukit ti Kristianismo iti lugar a Samtoy wenno Ylocos, ket adu a grasia ken parabur ti Dios ti sinagrap dagiti tattao kas ipakita dagiti naglasatanda a rigat ken pagteng  manipud idi panawen dagiti Kastila. Nagbalin pay ti Vigan a sentro ti Katoliko a Pammati iti Amianan a Luzon manipud idi nayakar ti Sede ti Nueva Segovia manipud Lallo, Cagayan.

Idi nadiskobre ni Salcedo ti nalawa a lugar iti Amianan a Laud iti Luzon a naawagan iti Samtoy a nagbalin nga Ylocos a sakupna dagiti paset itan ti Ilocos Sur, Ilocos Norte, Abra ken La Union, ket pinagbalinna ti Villa Fernandina wenno Vigan a kabesera iti lugar nga inturayanna.       Idi Pebrero 2, 1818, pinirmaan ni Ari Ferdinand VII ti España ti Dekreto a namagsina ti sigud nga agmaymaysa a probinsia nga Ylocos ket nabukel dagiti probinsia nga Ilocos Sur, Ilocos Norte, ken nayapiring dagiti sigud nga ili a sakup ti Ylocos a Lepanto ken Amburayan iti Mountain Province. Impaulog ti Ari ti España dayta a dekreto gapu iti tarigagay dagiti Kastila ken umili gapu kadagiti panagalsa dagiti maingel nga Ilokano gapu ti pannakailupitlupit ti kalinteganda kas ti pannakakontrol dagiti produktoda a basi ken tabako.

Iti Ilocos Sur ti timmaudan dagiti mabigbig a maingel a bannuar ken martir a kas kada Padre Jose Burgos ken Gabriela Silang a natured a nangituloy ti gannuat ti asawana a ni Diego Silang idi mapapatay dagiti Kastila. Nabitay ni Burgos kaduana dagiti dua pay a Pilipino a padi sadiay Bagumbayan, Manila gapu iti panangi-
rupirda iti karbengan dagiti kadaraanda. Nabitay met ni Gabriela Silang iti Plaza Salcedo iti Vigan gapu iti pana-
ngidaulona iti panagalsa kontra kadagiti Kastila.

Napasamak iti Ilocos Sur dagiti nadara a ranget idi panawen dagiti Kastila – iti Vigan, San Ildefonso, Bantay, Santa, Candon ken dadduma pay nga ili. Idi panawen dagiti Amerikano, napasamak dagiti nadara a ranget kadagiti nagduduma nga ili nangruna sadiay Tirad Pass a nakatayan ni Heneral Gregorio del Pilar.

Idi panawen ti Maikadua a Gubat iti Lubong, napasamak dagiti nadara a ranget kadagiti nagduduma a paset iti probinsia. Napasamak sadiay Bessang Pass, Cervantes, Ilocos Sur ti nadara a gubat iti nagbaetan dagiti puersa dagiti Pilipino ken Amerikano kontra kadagiti puersa dagiti Japanese Imperial Army.  Ti panagballigi dagiti Pilipino iti Bessang
Pass idi Hunio 1945 ti nangitunda iti pannakaparmek ken isusuko ni General Tomuyuko Yamashita, a Commanding General dagiti Hapones iti Pilipinas a nangigibusen ti gubat iti Pilipinas.

Kalpasan ti Maikadua a Gubat iti lubong, nagrigat ti Pilipinas, ngem napatanor ti Ilocos Sur ti umuna nga Ilokano a Presidente Elpidio Quirino a nangilungalong ti panagmula iti tabako a birhinia tapno mapasayaat ti biag dagiti tattao. Nagdalan pay ti probinsia iti nadagsen a pannubok idi nagsaknap ti buteng idi Panawen dagiti Sakasaka a pasurot dagiti didiosen iti politika agingga idi naiproklamar ti Martial Law idi Septiembre 21, 1972.

Iti agdama, adun ti nagdur-asan ti biag dagiti taga-Ilocos Sur gapu ti kinatured, kinamaingel, kinagaget ken kinamangsalimetmetda.   Duan a siglo ti naglabas manipud idi nabukel ti Ilocos Sur, ket nayabel iti dayta naunday a panawen dagiti namaris a pakasaritaan ti probinsia ken dagiti umili a nasken a mayallawat kadagiti sumaruno a henerasion tapno ammoda a salimetmetan ti pakasaritaan ti probinsia a nagramutanda. Nasken a maipasagepsep kadagiti taga-Ilocos Sur a dagiti pudno a nasayaat a kannawidan ket ti galad a kinatured, kinamaingel, kinagaget ken kinamanagsalimetmet, saan ketdi a dagiti laeng naparammag a banag nga ubbaw ti kaipapananda.