Footer

EDITORIAL: 32 a tawen kalpasan ti EDSA People Power

ADDA kadi pay nauneg a kaipapanan ti pannakarambak ti anibersario ti EDSA People Power Revolution? Ania ti nagbaliwan ti biag dagiti kaaduan a Pilipino kalpasan ti 32 a tawen a pannakapasamak ti nakappia a rebolusion idi Pebrero 22–25, 1986? Rumbeng kadi pay a marambakan daytoy a pagteng a namagsisina ti kapanunotan ken karirikna dagiti Pilipino iti nasuroken a tallo a dekada?

Naglatak idi 1986 ti Pilipinas gapu iti EDSA People Power a nangigibus ti nasurok a dua a dekada a panagturay daydi Presidente Ferdinand Marcos ken nangisaad iti takem ken ni Presidente Corazon Aquino kalpasan ti uppat nga aldaw a panagalsa dagiti kameng ti Armed Forces of the Philippines nga indauluan idi da Defense Minister Juan Ponce Enrile ken AFP Vice Chief of Staff Lt. Gen. Fidel Ramos, ken panangsuporta kadakuada dagiti riniwriw a sibilian babaen ti awis daydi Manila Archbishop Jaime Cardinal Sin, ken tulong dagiti adda iti oposision.

Adu dagiti nangibilang a milagro dayta a napasamak a nakappia a rebolusion ta uray adda dua a natay a soldado a napudno idi iti administrasion kabayatan ti panangbantayda iti estasion ti telebision ti gobierno, saan a nagayus ti adu a dara uray no adu a nabileg a puersa dagiti naibaon tapno parmekenda dagiti rebelde a tropa.

Nakapikapik-rikna ken nakapadanag ti uppat nga aldaw a People Power, nangruna iti nagmalem ken nagpatnag iti Pebrero 23–24, 1986 ta dagita nga aldaw ti kangitingit dagiti mandar a mangatakar kadagiti rebelde a puersa. Makapakintayeg ken makaregreg-lua ti buya dagiti nabileg a puersa ti Marines a namandar a rumaut iti Camp Crame a nagkutaan da Enrile ken Ramos ken dagiti rebelde iti Reform the Armed Forces Movement ta sinaed ida dagiti adu a sibilian pakairamanan dagiti adu a nakaabito a papadi, mamadre ken seminarista, ken indiayaanda ida kadagiti rosario, rosas ken taraon, ken inallukoyda ida a saanda a tungpalen ti bilin a nakaibaonanda ta adu dagiti maibuis a biag.

Idi Pebrero 25, 1986, naaddaan iti dua a presidente ti Pilipinas. Immuna a nagsapata sadiay Club Filipino, Greenhills, San Juan iti pasado alas dies iti bigat da Aquino kas Presidente, ken Salvador Laurel kas bise presidente. Iti sakbay ti tengnga iti aldaw sadiay Malacañang, nagsapata met ni Marcos kas Presidente, ngem saan a nagsapata ti bise presidentena a ni Arturo Tolentino.  Karabianna, pimmanaw iti Malacañang ti sibubukel a Pamilia Marcos ken dagiti nasinged a gagayyem ken pasurotda. Nailuganda kadagiti helicopter a nagturong sadiay Clark Airbase, sakbay a naibiaheda sadiay Guam, ken nagpaingda sadiay Hawaii.

Iti panagturay ni Aquino, indeklararna ti Revolutionary Government. Nabakante dagiti nabotosan a posision iti gobierno ket nadutokan dagiti officer-in-charge dagiti opisial dagiti lokal a gobierno babaen ken ni Local Government Secretary Aquilino Pimentel Jr. Naibasura ti 1973 Constitution. Nabukel ti Constitutional Commission a dagiti 55 a kameng ket dinutokan ni Aquino a nangputar iti 1987 Constitution.

Ti pannakaratipikar ti 1987 Constitution ti nangrugian ti panagsubli iti demokrasia. Naangay ti eleksion dagiti miembro ti Kongreso ken lokal a gobierno idi 1988. Napasamak ti umuna a Presidential Election iti salinong ti baro a Konstitusion idi 1992. Naangay pay dagiti eleksion iti tunggal tallo a tawen para kadagiti lokal nga opisial ken kongresista, ken tunggal innem a tawen para ti presidente, bise presidente ken senador.

Idi 2016, nangabak a Presidente ni Rodrigo Duterte a nangrugi ti karerana iti politika idi nabotosan nga Officer-In-Charge / Vice Mayor iti Davao City kalpasan ti 1986 EDSA People Power Revolution. Maysa kadagiti ipangpangruna a gannuat ti Presidente ket ti pannakasukat ti 1987 Constitution tapno mabaliwan ti agdama a Unitary system a porma ti gobierno iti Federalismo

Naglabasen iti 32 a tawen manipud idi napasamak ti EDSA People Power. Adu idi dagiti nangnamnama nga iti panagsukat ti turay ken Konstitusion ket dumur-as met ti biag dagiti kaaduan a Pilipino, ngem agingga ita ket agtultuloy pay laeng ti panagrigat ti kasasaad ti kaadduan.

Nagsukat man idi 1986 ti turay, kalpasanna ti Konstitusion, saan met a nagsukat ti galad ken kababalin dagiti kaaduan a Pilipino. Timmanor dagiti baro nga opisial ti gobierno a nanggundaway kadagiti posisionda. Immadu dagiti pamilia a nangbukod kadagiti pagsaadan iti politika. Ti leksion dagiti Pilipino 32 a tawen kalpasan ti umuna nga EDSA People Power, ket saan a panagbaliw ti turay wenno Konstitusion ti mangpasayaat ti kasasaad ti Pilipinas. Kasapulan ketdi ti panagbaliw ti galad ken kananaken dagiti Pilipino.

Mapukpukawen ti kaipapanan ti EDSA People Power kadagiti nakipaset iti dayta a naindaklan a pagteng a namagbaliw ti turong ti pagilian. Nasken a mayallawat iti sumaruno a henerasion a ti bunga ti People Power ket ti maaramidan dagiti agkaykaysa nga umili tapno magun-od ti demokrasia ken tapno salimetmetanda ti sagsagrapen a wayawaya.

(Photo credit: People Power Monument at EDSA corner White Plains Avenue, Quezon City – Patrick Roque)