Footer

Iti Purok Amianan (Maudi a paset)

Dati nga OSY wenno out of school youth ni Jun a kasinsinko idi adda pay laeng daydi angkel. Saannan nga intuloy ti kina-third year-na ta isu met idin ti pannakaidalit ni angkel.

Kalpasan a naidulin ti bangkay ni angkel, isu met ti panagawis ni Sir Dexter kadagiti interesado a sumrek iti programa ti alternative leraning system a pagkoordineytoranna. Ket napagasatan ni Jun ti eksam. Kellaat, kas resulta ti eksamna, naital-o a iti college.

Edukasion ti inyenrol ni Jun idiay CSU-Sanchez Mira. Iti damo pay laeng a tawenna, marigatanen ni Anti Siling a mangisakad iti kasinsinko. Nakitegged iti labada iti yan da kapitan. Ditoy a bumalbale no awan ti maitedna nga allowance iti anakna. No panawen ti panagtalon, makitegged iti sikka. Ngem manmano a sumalog ta kasla masulit a mapitakan.

Ngem kaaduanna a kada nanang ken tatang ti umararawanna. Kari a kari nga agbayadto ‘ton maawatna ti areglo ti kaso nga impilada iti nganngani nangrames iti kakaisuna a babai (adda asawa ken anakna itan) nga anakda kadaydi angkel.

Ngem saan a patpatien ni tatang ni anti. Kaas-asawada pay laeng ngamin idi ken ni angkel ket dagiti nagannakkon ti pagtarayanda no maipitda. Adu a kari a panagbayad ngem pulos nga awan ti in-intedda. No palausen ti manarita, kasla da nanang ken tatang ti nagpadpadakkkel kadagiti kasinsinko. Napanuynoyanda kano ngamin idi adda pay laeng daydi lilang a mangbibiag kadakuada. Kasla don ken donia ti idiar da. Nakatugawda nga agmalmalem. Mangnamnamada a kanayon kadagiti agsangpet a grasia daydi lilang: pension ta beterano daydi lilong; ken apit kadagiti nalawa a talonda.

Ngem idi awanen daydi lilang, kasda la napukolan. Pinatarayda nga agkakabsat dagiti talonda. Mayat met dagiti tallo pay a kakabsat ni nanang. Awan maar-aramidan ni nanang ta adda “siriben” ti maysa nga ulitegko nga agilako kadagiti dagdaga. Ni sentimo, awan nadilamutan ni nanang!

No apay a tumultulong latta da tatang, gapu iti asida kadagiti kasinsinko. Agpada a saan a nakaadal da tatang ken nanang isu nga agmulamula ken aglakolako idiay plasa ti panangbiagda kadakami nga agkabsat. Ngem saankami a nanglangan a nangan. Nalaing ni nanang nga agbadyet.

No awan ti maited da nanang a masapul ni Jun, ni Insin Immung ti kamanganda. Awan met ti saan ken ni insin ta kari a kari ni anti a mangted inton maawatna ti kuarta (kas met laeng iti inkarkarina kada nanang).

Ngem idi naawaten ni Anti Siling ti areglo a kuarta, simiagen daytoy. Nagawid iti ilida. Insurotna ni Jun. Ngem di man la pulos nagbayad kadagiti adu nga utangda ken nanang.

Nabati ni Insin Immung iti balayda. Makapungtot ta uray no kusing koma, saanda man la nga imbatian uray kunana a pagpatarimaanna iti balay a pagnanaedanda ta agubon dagiti atepna a nipa. Kapilitan a ginastuan ni insin ti balay ta awan metten ti kaduana.

Ngem itay napan a bulan, simmangpet ni Jun kalpasan ti tallo bulan sipud ipapanawda. Aggian kano iti yan ni Insin Immung ta as-asideg laeng a paggapuanna no mapan iti hayskul a pagpraktikumanna. Di laeng mangan-ano ti panawen, malpaston iti panagbasana kadaytoy masungad a panagrikep ti klase.

Apay nga itedna kada anti ken Jun no nabayag metten a sika ti agnanaed iti balay, insin?” sinaludsodko. “Sika payen ti nangas-asikaso iti balay sipud pay idi. Ken adda payen kenka ni Jun…”

Dayta ngarud ti diak maawatan, insin!” kinunana. “Ngem mapanakto agpakuyog ken ni Manong Itong,” ti kasinsinmi a kagawad ti barangay ti kayatna a sawen.

Anak ni Angkel Arman nga inaunaan da nanang ni Manong Itong. Isu ti nasaok a “nasirib” a kabsat da nanang. Putotna kadaydi umuna nga asawana.

Bareng ngarud maalam met laeng ‘diay tulong ti gobierno, insin. Ta no mapan pay laeng ken ni Anti Siling, diak la ammon no makaraman ni Jun nga agpayso. Naimbag kenka ta ammomi no kasano ti panangtultulongmo iti kasinsintayo.” Damagmi a naibusen ‘diay areglo a kuarta ta impapautang ni anti kadagiti nagannakna ken kakabsatna. Utang-kalimutan, kasta met ngarud ti napasamak!

Bareng, insin…”

PABUNIAG ti buridek nga anakko. Inranak a Sabado tapno ad-adu ti makadar-ay. Naawis amin a kaarruba. Ngem anian ta imbuyatna ketdin ti tudo. Kapilitan nga inkamakam dagiti kabagianmi nga implastar ti tolda ti barangay. Bassit la ket ngarud ti nakadar-ay kadagiti manganak koma iti ubingko. Ngem saan nga isu ti nakatubeng iti nayeskediulen.

Kas ninamnama, bassit ti naksay iti sagana. Kapilitan a biningaybingaymi kadagiti timmulong.

Agalaskuatro ngatan iti malem idi isirnaatna met laeng. Naisublin dagiti nabulod a tugaw, siliasi ken tolda. Mapunpunasan metten dagiti nausar a kutsara, tinidor, baso ken pinggan tapno maisublida idi sumangpet ti videoke a rekues dagiti nagparti ken nagluto. Nakaammo ni Insin Immung a nagsapul iti marentaan. Isu payen ti nagbayad ta isu la kano a mairegalona met. Inted kano met laeng kenkuana ni kapitan ‘diay uppat a ribu kalpasan a kinuyog ni Manong Itong. Impalawagda nga arig isunan ti mangpabpabasa iti kasinsinmi.

Mistro, iruarmon ‘tay pagpabungar!” immikropono pay ni Uliteg Sabas a maysa kadagiti nagparti, kaduana ni Insan Raul ken ti katugangak a lalaki.

Ngem, ney, kapid,” inyagaw ni Manong Damian, maysa kadagiti naggerret, iti mikropono, “saanmi a kayat ‘tay galba ti kalubna… ‘tay koma hitshield ti iruarmo!” A pinasarunuanna iti nasarangsang a paggaak.

Maysanmaysa ti nagkanta apaman a naiplastar ti videoke. Nabagkat ti lamisaan a nagiwaanda idi rabii ket naipan iti sango daytoy. Inruarko metten ti ginatangko a pagassengda (heat shield ti kalubna a kunada) ta simsim la ti naramananda idi rabii ta diak kayat a mabartekda. Narigat no dida maileppas ti trabahoda. Naidasar dagiti pulotanda.

Dayta, awanen ti arindenggan aglalo idi mapaayusanda. Pati dagiti babbai a naginnaw, nakipagkankantada metten. Ken nakipagsisiat.

Idi kuan, masagsaginnit ti idadateng ken panagsubli dagiti lallaki iti purokmi. Ta sadino ti agpabideoke nga awan ti ipasangona a for the boys a makuna? Ket dayta ti arakenda.

Dumanonkayo amin, kakabsat,” kinunak kadakuada. “Ngem, ney, ipakpakaunakon, ipaboksittayo la koma dagiti mainumtayo!”

Agyamankami, mistro!”

Ney, ket bumurnok a bumurnok a talaga ti bilangda. Adda payen da Bandung, Yesyo, ken Teban. Namak payen no agiinnalada manen?

Agalas nueben iti rabii. Naulawdan. Ngem sige latta ti panagkantada iti bideoke nupay saanen nga agsusurot ti bosesda. Ngem awan pagdanagak ta addada pay laeng dagiti tanod a kapiduak ken ni Manong Itong. Addan idiay ‘yan da nanang, tallopulo metro iti abagatanen ti balay, dagiti ubbingmi a kinadua ni baket. Narigat no mapuyat dagiti ubbingmi.

Nagkanta ni Yesyo. Pinalakpakanda idi rugiannan ti Mr. Suave. Idi kuan, nakikorusen ni Teban. Ti diak ninamnama, ginabbay ni Bandung daytoy ket nagpasangoda. Aguanta sala metten ti obrada. Naray-aw dagiti padada nga agiinum. Ad-adda met nga inrayok ni Yesyo ti timekna. Ket uray agsagiraden, sige latta.

Hikkam, ‘bha…gis!” naipukkaw iti likud. Ni gayam Manong Castor. Diak napasidaman ti idadatengna ta nalabit gapu iti pannakakumikomko a mangkita kadagiti masapulda.

Hading…hoo hay…taaaa!” adda pay nangipalakpak. Idi kitaek, ni gayam Kulot.

Napaisem ti unegko.

Pagammuan, umarikiakdan iti adayo a dayaenmi. Impakapsutko ti bideoke. Adda payen kanalbuong. A nagmalangaanmi.

Naalakan, barok!” ngem naala pay laeng ni Bandung a kinuna.

Madamdama pay, addan nga umanangsab ni Insin Immung. Sinapana itay ti nagawid ta di umin-inom ti nasanger. “Pinaltoganda ni Aldyin,” kinunana. Iti abagatanen da Aldyin ti balayna. “Natayen…”

Apay?” masmasdaawkami.

Limmaban kadagiti polis!”

Nalagipko ti kinuna ni Manang Bheng. Napangilangilak.

Nagturongkami iti ‘yan da Bessy. Nadanonanmi nga umanug-og a nakasakruy ken ni lakayna. Ngem awan man laeng ti nagaon a balikas kadagiti bibigmi. Naasianak ken ni Bessy.

Nagpakadaak. Mariknakon ti bannogko. Sapaenmi pay a sangapamilia ti agriing ‘ton bigat ta mapankami sumuknal. Kayatko, iti naganus a panunot dagiti ubbingmi, maipasagepsepen kadakuada ti kinapateg ti panagbuteng ken panagdayaw iti Dios.#