Footer

EDITORIAL: Kinapateg ti Edukasion kadagiti Pilipino

AGSERRAN ti School Year 2017 – 2018, kakibin daytoy ti panagturpos dagiti estudiante iti nagduduma a tukad ti edukasion kangrunaanna iti pre-school, grade school ken kolehio.

Iti daytoy a panawen ti panagturpos dagiti agad-adal, makablaawanda iti pannakagun-odda iti tukad ti edukasion ta iti likudan dagiti adu a rigatda iti naunday a panawen ket apitendan ti bunga ti nagbannoganda. Iti kaadu dagiti sulisog, bisio ken dadduma pay a tubeng ken karit iti panagbasa, saan a nadalus wenno nalaka ti dalan a lasaten tapno makaileppas iti uray ania a tukad ti edukasion, manipud pre-school agingga iti post graduate school

Makablaawan ken mapagyamanan met dagiti nagannak ken mangay-aywan kadagiti nagturpos iti panangibaon ken panangbayabayda kadagiti annak ken aywanda nga agadal ta nagbungan dagiti adu a tuok ken sakripisioda. Para kadagiti nagannak, ti edukasion ti kapatgan a maisagut ken maipatawidda kadagiti annakda. Isu nga awan ti samirenda a tuok ken rigat tapno laeng maisakadda ti panagadal dagiti annakda. Iti pannakaipaay ti adal kadagiti ubbing, dagiti nagannak ti umuna a mangisuro kadakuada sakbay a pormal a sumrekda kadagiti eskuela.

Mapagyamanan pay dagiti agserserbi kadagiti pagadalan nangruna kadagiti adda iti akademia a nangisuro, nangtubay ken nangted iti pormal nga edukasion kadagiti ubbing ken agtutubo iti adu nga anus ken rigatda tapno madanon dagiti adalanda ti tukad ti edukasion. Naindaklan ti akem dagiti mangisursuro kadagiti agturpos ta no awan ti anus, regta ken asida kadagiti adalanda ket saan a nadanon dagiti pupil wenno estudiante ti alimpatok ti balligi. Mabigbig ti panangisuro kas maysa kadagiti katan-okan a propesion ta no awanda ken saanda nga annongen a nasayaat dagiti akemda ket awan ti makagun-od ti pormal nga edukasion.

Naidumduma daytoy a panagtuturpos gapu ta agreduar dagiti umuna a batch ti Senior High School manipud idi mayimplementar ti Kindergarten Plus 12 Program ti Department of Edukasion, 12 a tawenen ti napalabas. Daytoy met a tiempo ti maikatlo a tawen a makakompleto dagiti agad-adal iti Grade 10 wenno Junior High School.

Iti K + 12 Program ti Department of Education, nagbalinen a paset ti elementaria ti Kindergarten sakbay a sumrek iti Grade 1. Nanayonan pay iti dua a tawen ti sigud nga agingga iti uppat a tawen a high school wenno sekundaria. Naadaptar ti K + 12 Program tapno mapadur-as ti kalidad ti edukasion iti Pilipinas ken mayataday daytoy iti International Standard tapno saan a maudi wenno matagibaba dagiti Pilipino no maidilig kadagiti umili dagiti sabali a pagilian a nabayagen nga addaan iti ad-adu a tawen a kurikolum.

Maysa pay kadagiti panggep ti K + 12 Program ket tapno isagana dagiti makaturpos nga nasanay ken maaddaan kadagiti nagduduma nga skills wenno kabaelan kabayatan ti panagadalda iti pinilida a track kabayatan ti panagbasada iti Senior High School tapno kualipikadodan a sumrek iti trabaho. Ngem iti sango ti kinarigat ti agbirok iti nasayaat a trabaho iti Pilipinas, ken kaadu dagiti agturpos iti kolehio a pagpilian dagiti employer, marigatan la ketdi dagiti nakaleppas ti Senior High School a sumrek kadagiti nasayaat a pagsapulan.

Agturpos met ita a panawen dagiti ginasut a ribu nga agad-adal iti nagduduma a kurso iti kolehio. Ngem iti kadagupan iti bilang dagiti agturpos iti kolehio ita nga school year, manonto ngata kadakuada dagiti makastrek iti trabaho a mayataday iti kursoda? Manonto ngata a porsiento ti nadaras a makastrek iti trabaho? Wenno maipadadanto laeng kadagiti adu a bilang ti agturpos iti nagduduma a kurso iti tinawen nga awan pay iti pagsapulan wenno nasayaat a trabahona?

Napateg unay ti edukasion kadagiti Pilipino. Kaaduan a nagannak ket tarigagayanda nga isagutan dagiti annakda iti edukasion kas panangisaganada iti naraniag a masakbayanda. Adu a nagannak ti mangibaon kadagiti annakda nga agbasa tapno makaleppasda iti kolehio tapno maaddaandanto iti nasayaat a trabaho.

Daksanggasat ta kalpasan iti adu a rigat ken napaut a panawen a panagadal dagiti annak manipud elementaria agingga iti kolehio, kalpasanna, ket marigatandanto latta nga agbirok iti tumutop a trabaho, ken adu kadakuada dagiti saan a makastrek iti nasayaat a pagsapulan.

Rinibribu dagiti nagturpos iti kolehio a gapu ta awan ti mastrekanda a nasayaat a trabaho ken saanda kayat a mangpadagsen iti pamiliada ket anusandan ti agtrabaho a crew dagiti fast food restaurants, sales staff dagiti grocery ken department stores. Adu dagiti lisensiado a nurse nga agpapaay a volunteer kadagiti ospital tapno maaddaanda laeng iti padas, ken no dadduma isuda pay ti agbayad kadagiti pagpapaayanda para iti makunkuna nga apprenticeship program.

Adu a nakaadal iti kolehio a Pilipino nga agtatrabaho iti gobierno ken pribado a sektor dagiti saan pay regular ti kasasaadda iti pagtrabahuanda ken saanda nga umaw-awat kadagiti maitutop a sueldo ken benepisio gapu ti panagtultuloy ti contractualization wenno job order system. Agtultuloy dagitoy a sistema iti laksid ti kari idi panawen ti kampania ni Presidente Rodrigo Duterte a gibusannan ti contractualization ken pataudenna dagiti adu a nasayaat a pagtrabahuan.

Nasayaat ketdi ta adu dagiti call centers a mastrekan dagiti nagturpos iti kolehio a nalaing iti communication skills; ken adda latta dagiti mastrekan a pagtrabahuan kadagiti nagduduma a pagilian iti ballasiw-taaw a papanan dagiti Overseas Filipino Workers.

Iti laksid ti kinapudno a saan a naan-anay a pammatalged ti panagturpos iti kurso wenno kolehio tapno maaddaan iti nasayaat a trabaho, kaaduan latta kadagiti Pilipino ti agtarigagay a maaddaan dagiti annakda iti adal ta ti edukasion a magun-odda ket gameng a saandanto a pulos a mapukaw iti las-ud ti panagbiagda. Saanda man a maipakat iti trabaho dagiti adalda ngem mausarda latta ti siribda iti inaldaw a panagbiagda. (Eden A. Alviar)