Footer

EDITORIAL: Idudur-as ti kasasaad dagiti Pilipino a mangmangged

ADUN a tawen ti naglabas a tunggal dumteng ti Mayo 1 a marambakan ti Labor Day ket agkaykaysa dagiti gunglo dagiti mangmangged a Pilipino a mangiyik-ikkis kadagiti kalsada tapno idanonda kadagiti maseknan nga opisial ti gobierno dagiti laklak-amenda a tuok ken rigat, ken dagiti tarigagayda. Ngem agingga iti agdama nga administrasion ket saan pay a napalugodan dagiti kalikagum dagiti mangmangged.

Pannakapaadu dagiti trabaho, pannakaigibus ti labor contractualization, pannakasaluad dagiti kalintegan para iti natalged a pagtrabahuan ken pannakaingato ti sueldo a mayataday iti itatayok ti presio dagiti kasapulan a produkto ken serbisio. Dagitoy ti kangrunaan a tarigagay dagiti mangmangged iti Pilipinas kabayatan ti pannakarambak ti Labor Day ita a tawen.

Napateg ti kontribusion dagiti mangmangged iti ekonomia ta isuda dagiti trabahador a mangpatpataray kadagiti negosio, institusion ken dadduma pay nga establisimiento iti publiko ken pribado a sektor. Ngem nakakaasi ti kasasaad dagiti kaaduan a mangmangged nangruna dagiti saan a regular ti trabahoda, dagiti dakes wenno napeggad ti kondision ti pagtrabahuanda, ken nababa dagiti sueldoda.

Dumanonen iti nasurok nga uppat a million ti labor force iti pormal a sektor iti Pilipinas a kaaduanna ket agserserbi kadagiti nagduduma nga industria ken pabrika. Mapattapatta a nasurok a 70 Million dagiti Pilipino a mangmangged kadagiti nagduduma a pagtabahuan iti Pilipinas iti pormal ken saan a pormal a sektor. Agarupen a tallo a million dagiti dokumentado nga Overseas Filipino Workers, malaksid kadagiti imigranten ken saan a dokumentado a mangmangged iti ballasiw-taaw.

Aglaplapusanan ti Pilipinas kadagiti makabael a mangmangged wenno human resources. Tinawen a million a Pilipino dagiti agturpos iti kolehio ken dadduma a kurso ngem awan ti nadaras a maserrekanda a nasayaat a trabaho.  Nainget ti kompetensia iti iseserrek iti trabaho kadagiti pribado a dadakkel a kompania gapu iti kaadu a pagpilian dagiti employer.

Mapaneknekan met ita ken iti masungad a tawen no dagiti damo a nagturpos iti Senior High School kas sagudayen ti K+12 Program ti gobierno ket makastrekda iti nasayaat a trabaho kas panggep ti programa. Ngem no marigatan pay a makastrek iti nasayaat a trabaho dagiti katurturposna iti kolehio, saan ngata nga ad-addan a marigatan dagiti aplikante a senior high school laeng ti tinurposna?

Iti kabassit dagiti nasayaat a pagtrabahuan iti Pilipinas, adu dagiti mangmangged nga agan-anus kadagiti temporario a kasasaad, nababa a sueldo, dakes a situasion, ken casual wenno contractual ti kasasaadda a mailabsing iti Labor Code.

Narikut met ti sumrek iti Career Service iti gobierno no awanan iti eligibility ken padrino. Ti gobierno ti kadakkelan nga employer iti Pilipinas a mangipapaay iti nangatngato a sueldo ken benepisio nangruna kadagiti polis, militar ken dadduma pay nga agserserbi kadagiti armado ken unipormado nga ahensia nga ipangpangruna ti agdama nga administrasion.

Uray adda dagiti maserrekan iti pribado a sektor, ngem kaaduanna ket nababa ti panagpasueldoda ken saan nga umanay a pangsuporta ti pamilia. Bunga ti kinakurang dagiti nasayaat a pagtrabahuan iti Pilipinas, ket mapilitan dagiti Pilipino a mapan mangged sadiay ballasiw-taaw tapno mabiagda ti pamiliada.

Adu nga OFW dagiti simmayaat ti kasasaadda, adda met dagiti naabuso ken nagtinnag iti trahedia ti panagbiagda. Mairaman kadakuada dagiti maab-abuso a domestic helper kadagiti ganggannaet a pagilian a pagturturongan dagiti Pilipino kas dagiti katulong sadiay Middle East a nangpataud ti kontrobersia iti nagbaetan ti Pilipinas ken Kuwait.

Nairanrana la unay a sakbay iti panangrambak ti Labor Day ita a tawen ket timmaud ti kontrobersia ti panangpasardeng ni Presidente Rodrigo Duterte ti panangibaon kadagiti OFW sadiay Kuwait kalpasan ti pannakaduktal ti bangkay ti Pilipina a domestic helper a ni Joanna Demafelis a nabayagen a im-freezer dagiti pimmatay kenkuana nga amona. Adu pay a reklamo ti panagabuso dagiti Arabo nga employer dagiti Pilipino.  Simmaruno ti panangpaserra ti Presidente iti innem a bulan ti isla ti Boracay a maysa kadagiti kangrunaan a pagturturongan dagiti turista iti Pilipinas. Iti panagserra ti negosio iti Boracay, nangrikep met dagiti hotel, restaurant ken dadduma pay nga establisimiento a mangipapaay ti rinibu a trabaho kadagiti Pilipino.

Nasayaat ti panggep ti pannakaisardeng ti panangipatulod ti OFW sadiay Kuwait agingga a magarantisaran ti saanda a pannakaabuso, ken ti temporario a pannakairikep ti Boracay tapno maisayangkat ti rehabiltasion ti naabusar nga isla. Ngem dagitoy a pagteng ket kessayanna ti pagserkan a trabaho dagiti mangmangged a Pilipino.

Bayat ti pannakarambak ti Labor Day iti Pilipinas ita a tawen, iriing manen dagiti mangmangged ti panangtungpal ni Duterte kadagiti karina idi panawen ti kampania a pasayaatenna ti ekonomia tapno makapataud kadagiti adu a trabaho, gibusanna ti labor contractualization, ken maingato iti sueldo ken mapasayaat ti kasasaad dagiti mangmangged tapno agbiagda nga addaan iti dignidad, wayawaya ken gin-awa. (Eden A. Alviar)

Comments are closed.