Footer

PANIRIGAN: Kayatmo ti agbalin a mannurat? (Umuna a paset)

Ania ti nasisita ken kasapulan tapno agbalin a mannurat?

Makapakuleng kadi a saludsod? Panagkunak, saan. Nalaka pay a sungbatan dayta, kasla agigup ti digo ti saluyot. Naglakaan ti panagbalin a mannurat. Amin nga agessem itoy ket kabaelanna ti agbalin a piksionista, mannaniw, ghost writer ken dadduma pay.

Kasano?

Dayta panangdamagmo ti mangipamatmat ti essemmo met nga agbalin a mannurat. Ta no saanmo a dinamag, dika ngarud agessem itoy a linia. Dika interesado. Siempre a, no kayatmo iti sumrek iti maysa a naraniag a siled, balay wenno sadino la ditan, wenno pagesman, nasken nga agsaludsodka no kasano iti sumrek dita, no di man ket imutektekam a nalaing no ania ti aramidem tapno makastrekka. Saan a daydiay pagintaerem lattan dayta nalukmeg a barikawwet dita ngatuen ti lulunam. Nasken nga agtignayka. Usarem amin a panglakagan tapno makastrek. Kas naipaugali a kannawidan, agtuktokka. Ta kas ‘tay kunadan, ti agtuktok, maluktan ket makastrek. Ti agsaludsod, masungbatan. Sursuruem pay nga umuna iti mangapresiar sakbay a kasta met iti maaramid kenka. Sursuruem iti agdayaw sakbay a maragpat ti pannakaidayaw.

Kadagiti dinar-ayak a panagtitipon, komperensia, seminar, panagsarita, panagdaniw (a kalpasanna ket masansan ti open forum no kasano ti agsurat iti daniw, ania ti daniw, kdp.) ket daytoy ti naynay a masalsaludsod: kasano iti agbalin a mannaniw (wenno mannurat)? Saan a maala iti agpatnag. Saan nga asi-asi iti panagbalin a mannurat. Adu a panagbasa ken panagadal. Kastoy met ti nakunak kadagiti nagdamag: nasken nga apresiaren nga umuna dagiti sinurat. No dimo aramiden, sursuruem a lipaten dayta nga arapaap ta dinto pulos matungpal.

Malagipko la ket ngarud ti saludsod a nangipasngay iti isem, nga ammona kanon dagiti ramen ta dayta iti maiyad-adal iti eskuelaan. Ngem agkurang, uray ammom dagiti ramen no dika met makasurat iti makaay-ayo wenno makatiliw-immatang, awan serbina. Nagarko la ngarud dagiti kiday with matching libbi. Makapaisem a talaga iti agsarita-aglektiur iti sango dagiti agpursigi nga agbalin a mannurat, lalo kadagiti estudiante.

Wen, met a. Uray siak met idi, kasta met ti saludsodko, idi kayatko iti agsurat iti piksion, idi agsursuroak nga agsurat iti sarita. Nasursurok iti eskuelaan ti balabala (plot), setting, characters, conflict ken ti message; naglakaan, saan? Wen, amin ket ammona iti agistoria, ngem saan amin ket ammona iti aglaga iti makapnek a balabala. Dayta ti nagbaetan wenno diperensia ti mannurat ken saan. Kas koma itoy: Piman ni kongresman pulano, kinagat ti aso, ken dadduma a detalie. Saan a makapnek dayta, ta amin met a tao ket possible a kagaten ti aso, aglalo no di agannad. Saan a kasta iti agsurat iti sarita nga addaan makapnek a balabala. No koma kastoy: Ni kongresman pulano, kimmagat iti aso. Wen, saan a daydiay aso iti kimmagat iti tao, no di ket daydiay tao iti kimmagat iti aso. Ti makabasa, sigurdo a takuatanna no apay; kayatna sawen, a nabanniitan ti intersena a mangbasa dayta a sinurat. Kasta iti panagsurat (iti sarita), saan laeng a basta nalaing nga agistoria, ammon pay iti agabel ti balabala.

Kasano, aya?

Naynay nga usarek ti pangngarig wenno sarsarita maipapan iti sweepstakes. Agsipud ta awanen, wenno nasukatanen, lotto kunatayo metten a, ita nga agdama. Adda ngamin kano ‘tay kanayon nga agkararag, saan laeng nga inaldaw no di ket mamin-adu a daras iti maysa nga aldaw. “Apo a Mannakabalin, pangaasim ta mangabakak koma iti lotto!” Asinno iti saan a mangayat, aya, a gumin-awa met iti panagbiagna? Isu a mairagpin latta dayta a kararag ti panangabak. (Itinto pay mismo a website ti lotto ket dayta ti naynay linaon ti forum, ti panangabak koma tapno adda igatang iti balay, pagbasa dagiti annak, pagpaagas kdp…) Kararag a kararag ni managkararag a mangabak koma met. Masugeng ngatan a, ti Mannakabalin, isu sinungbatannan ni nakulit. “Kayatmo iti mangabak? Addan dagiti numerom?” Dinamag ti Mannakabalin. “Wen, Apo, addan, pangaasim, ala, pangabakennak koma, kadi a…” inyunnoy ni managkararag. Ti sungbat ti Mannakabalin: “No kayatmo iti mangabak, agtayaka a! Kasano iti panangabakmo no dika met tumaya?”

 

(ADDA TULOYNA)