Footer

Fake news ken social media (Maudi a paset)

Nabiit pay, a kas napaliiw, iti pannakaadda dagiti trolls a DDS ken Dilawan, sabali laeng dagiti sutil ken miron nga agpalpalned iti oras wenno dayta a banag ti inda pagragsakan ta kanyakanya laeng met a, iti pagtaudan iti isem wenno rungiit. Itoy a kaso, napinget nga agrinnibal ti DDS (Davao Death Squad?) kontra ti Dilawan wenno LP. Numan pay, agpadada a pinaglibakan nga adda pannakainaigda kadagiti mapaspasamak. Agpada man nga awan wenno adda man iti pakainaiganda, saan met a masasaan ti simmulbod nga impression kadagiti agbasbasa, isu ngarud nga iti agdama ket naklasipay iti dua dagiti napinget nga agbinnallubal.

Anansata, awan met ketdi iti direkta a pammaneknek asinoman kadakuada a dua, ngem iti taray iti pasamak, iti kinaadda ti panagbinnallubal-pinnungot ti maka-gobierno ken kontra gobierno a trolls, masao ngarud a negatibo a pannakipasetda iti mapaspasamak? Ti panangaramat kadagiti social media ken komentario kadagiti damag ken artikulo ket narway la unay iti agdama a panawen.

Nupay kasta, kadagiti optimistiko, maysa ketdi a seniales kano iti sibibiag ken kumugkugtar a gimong, idinto ta kabaliktad dayta para kadagiti pesimistiko. Aniaman iti ibunga dagitoy a sasaaden, awan iti sabali a pilien, ti positibo koma nga ibunga, a saan ket a mangipaay iti pakaidageman, uray no daytoy ket binukel iti negatibo a sinnukatan iti impormasion ken opinion.

Saan laeng a dagiti nasional isyus ti dakamaten no di ket uray dagiti isyus iti local ket isu met laeng nga isu, ti panagkamang iti social media ken agiposte kadagiti saan a kayat ken kayat a gaganay met a mangited iti nabara a diskusion no di man ket negatibo a parnuay. Pagangayanna, tumpuarton dagiti gapuanan a mamagsipnget ti tangatang gapu iti napuskol ken nangisit nga ulep kadagiti muging a di makapanunot iti umno.

Lalo ket ti pagilian ket addaan iti multiple parties, a di masasaan a panangaramat kadagiti panglakagan wenno pilien ti mas nalaklaka a presio wenno boutique prices. Bay-amon a panunoten dagiti multi-millionaire a PR agencies ta saan a masibbol ti gagangay ti presioda. Babaen laeng iti like, dislike ken sharing, lalo kadagiti dua a kangrunaan a social media platforms, ti Facebook ken Twitter, ti dakkel nga arena wenno lugar ti pagpipinallotan. Iti minilmillion nga accounts kadagitoy a dua, manamnama iti positibo a resulta. No ti imposte ket nagbalin a viral, mas lalo pay nga immatiddog ti biag ti naparnuay nga isyu. Ket siempre pay a, mas kaykayat met dagiti mabaybayadan a trolls nga adda iti babaen iti quota basis wenno inaldaw a pannakabayad segun iti kaadu a likes, dislikes ken shares dagiti pinarnuayda a click. Dagiti dadduma, awaganda pay iti click armies dagitoy a trolls.

Kas iti facebook account ti maysa a politiko nga addaan kadagiti makapaisem a sungbat-poste ket nag-viral. Naidaydayaw ti kinalaing ni politiko nga agsungbat babaen kadagiti hugot lines. Ngem kadagiti makaawat iti panagtaray ken panagmanipolar kadagiti isyus, agrupangetda sadanto umisem iti bangbangir nga agngilngilangil. Ta ngamin, patiem ngarud a ni politiko a mismo iti simmungbat kadagiti saludsod?

Ti sabali pay a taudan ti peke a damag ket ti source. Inagsaw laeng ken di bineripika a nalaing no pudno daytoy wenno saan. Anansata, ti adatna, no dayta nga inagsaw a damag ket maibilang a pangballaibo wenno panangipaay iti diskredito wenno kredito ken dadduma pay nga intension, daytan iti mangibunga iti saan a nasayaat, aglalo no maamiris dagiti agbasbasa nga awan met gayam iti kinapudnona dayta a damag, daytan ti aw-awaganda iti nakuryente, iti media lingo idi un-unana nga aldaw.

Idi saan pay nga uso ti internet, idi limitado ti taudan dagiti agsawen nga impormasion, saan a maawan ti panangipapan, a ti saan a nakapappapati a damag ket wagas wenno istratehia a panangipangato ti ngilngilawen a sirkulasion, lalo kadagiti nakapkapsut ti kidagna iti panagawisan kadagiti advertisers, nga isu ti lasag ken dara ti publikasion. Isu a kasapulan iti panangawis iti ad-adu nga agbasa tapno ad-adu met iti sumrek nga advertisers. Ket gagangayen a topiko dagiti damag maipapan iti supernatural, di nakapappapati-ngem-pudno ken dadduma pay a bunga ti alikuteg a panunot a mangawis immatang kadagiti readers. No ania daydiay kaykayat ti masa a basaen, isu ti sakayan para iti intension.

No dadduma, mapasamak iti realignment kadagiti damag, iti punto a mas lalo pay kagaten dagiti agur-uray iti inda komentarioan. Realignment iti media lingo ket panangikonektar ti damag iti umap-apuy nga isyu tapno mas lalo pay a mangipaay iti nasged nga uram. Iti agdama, narway metten daytoy, nga isu iti mangipasngay iti ngilangil ken mirduot no daytoy ket nakusel wenno saan met nga umasping ti damag nga in-realign iti isyu a sinakayan.

Ania ngarud iti umno nga aramiden tapno mailaksid iti rissik a parnuayen dagitoy makasugeng nga aramid ken paspasamak?

Natural, mangliklikka! Saan a tutopan ida, ta iti kanito nga inaramidmo, maisarwag met ti tabukol a mangiduron kenka a tumipon iti mapaspasamak.

Dimo patien amin a nabasam, no di ket isarwagmo met a, ti panagamiris no pudno met la dayta wenno saan. Saanmo a husgaan babaen kadagiti makaawis a titulo wenno hugot lines a naibudi wenno pinangarkos tapno makaawis iti immatang, no di ket amirisem a nalaing no dayta ket adda kinapudnona. No saanmo a maala wenno dika mapnek iti kapapaneknek, ipaigidmo pay laeng ket bay-am, ta ti kinapudno ket saan a pulos a makaluban, rummuar ket rummuarto met laeng iti umno ken naituding a panawen.

Ti nalawlawa a panagbasabasa ken panagimutektek ket iwalinna no dipay ket bugawen dagiti gagem dagiti maimpluensia political wenno ideologies. Nasaysayaat a patiem ti agtaud kenka a pangngeddeng ngem kadagiti kapanunotan wenno opinion.

Masapul nga ammom wenno isayangkatmo met iti panagimutektek a manglukais kadagiti manglimlimo a karnero wenno dagiti agpampammarang a diro ngem sabidong met gayam no daytoy ket tumadogen iti karabukob. Ti panangamiris a nalaing ket maysa kadagiti wagas iti panangtakuat iti kinapudno. #

Comments are closed.