Footer

Ti Proposed Federal Constitution ti Consultative Committee

IMPASAN ti Consultative Committee of the Proposed Federal Constitution ken ni Presidente Rodrigo Duterte ti final draft a maipalaon iti maaramidto ti baro a Pamunganayan-Linteg para ti panagbaliw ti sistema ti gobierno ti Pilipinas.

Daytoy ti komite a binukel ni Presidente Duterte babaen ti Executive Order No. 10 idi Disiembre 2016 a mangadal ken mangirekomenda kadagiti maipalaon iti maputarto a Konstitusion no matuloyto ti pannakaamendar wenno pannakasukat ti agdama a 1987 Constitution babaen ti maysa kadagiti tallo a wagas – Constituent Assembly, Constitutional Convention, ken People’s Initiative.

Nadutokan dagiti kameng ti komite idi Enero 2018 nga idauluan da retired Chief Justice Reynato Puno ken sigud a Senate President Aquilino Pimentel Jr., ken dadduma pay a mararaem a kameng manipud iti nagduduma a sektor iti pagilian a da  Randolph Climaco Parcasio, Antonio Arellano, Susan Ubalde-Ordinario, Arthur Aguilar, Reuben Canoy, Roan Libarios, Laurence Wacnang, Ali Pangalian Balindong, Edmund Soriano Tayao, Eddie Mapag Alih, Bienvenido Reyes, Julio Cabral Teehankee, Antonio Nachura, Rodolfo Dia Robles, Virgilio Bautista ken Ranhilio Aquino

Iti las-ud ti innem a bulan, ti komite ket inadal ken rinepasoda dagiti probision ti 1987 Constitution, ken nangiwayatda iti konsultasion iti publiko mainaig iti estraktura ti turay ken bileg dagiti lokal a gobierno, ken dagiti pagannurotan mainaig iti ekonomia.

Kalpasan ti panangipasa ti komite iti final draft ti proposed Federal Constitution, iti Presidente, maipasanto daytoy iti Kongreso a mangtaming no maamendaran wenno mabaliwan ti 1987 Constitution, ken wagas ti pannakagamulona.

Naipalaon iti final draft ti komite para ti Federal Costitution a buklen ti Pilipinas dagiti 18 a federal regions, ket ti bingay ti tunggal rehion iti makolektada a buis iti income, excise, value added tax ken customs duties ket saan a nababbaba ngem 50% iti kadagupanna. Maibilang met a mailabsing ti Konstitusion ti isisina ti maysa kadagiti federal regions iti Pilipinas.

Napateg dayta a probision a mangpangato ti pondo dagiti amin a rehion nangruna dagiti nadur-as nga ad-adu nga amang ti ingresoda; ken tapno malapdan ti gandat a sumina ti maysa a federal region.

Nailanad pay iti Article I wenno National Territory, ti panangbigbig iti naidumduma a kalintegan ken soberenidad ti Pilipinas iti kabaybayan a sakupna, ken panangbigbig kas linteg ti Pilipinas ti pangngeddeng dagiti international tribunal. Nasken daytoy a probision tapno mapabileg ti panagtagikua ti Pilipinas kadagiti masakupanna a teritorio iti kabaybayan nga indeklaran ti International Court a kukua ti pagilian.

Naimaldit pay iti proposed Federal Constitution a nasken a ti agpresidente ket nagturpos iti kolehio. Dagiti agkandidato a Presidente ken Bise Presidente ket nasken a kas maymaysa a tiket; ken ti mangabak a Bise Presidente ket nasken a madutokan iti posision iti gabinete a saanen nga aprobaran ti Commission on Appointments. Nasayaat daytoy a rekomendasion tapno mapatalgedan ti nangato a kalidad ti serbisio ti Presidente ken napintas a panagkaykaysa ken panagtinnulongda iti Bise Presidente iti pannakarienda ti gobierno.

Maipapan iti political dynasty, mapalubosan laeng dagiti dua a kameng ti maysa a pamilia nga agkandidato para iti posision iti nasional a gobierno ken iti rehion. Limitaran dayta a probision ti itatayok ti political dynasty iti national and regional levels.

Adu pay a napateg a probision ti naipalaon iti Proposed Federal Constitution nga inaramid ti Consultative Committee a mangbalbaliw ti estraktura ti gobierno kas ti pannakapili dagiti mangbukel iti lehislatura iti pagilian ken kadagiti rehion; ken ti pakaseknan ti ekonomia.

Ngem daytoy a draft ti Proposed Federal Constitution ket agpatingga laeng a singasing iti Presidente ken iti Kongreso. Addanto met laeng iti Presidente ken iti Kongreso no ania dagiti maipalaon iti Federal Constitution no matuloy a maamendaranto ti 1987 Constitution. Iti agdama, adda met isagsagana ti PDP Laban a rekomendasion a maipalaon iti Federal Constitution.

Ti pannakasukat ti Unitary System of Government ti Pilipinas babaen ti Federal System ti maysa kadagiti kangrunaan a kari ni Presidente Duterte idi panawen ti kampania. Iti agdama, daytoy ti ikamkampania ti PDP Laban a partido ti Presidente ken ni House Speaker Pantaleon Alvarez. Kayatda a mabaliwan ti sistema ti gobierno tapno maikkan ti naan-anay nga autonomia dagiti rehion a mangpataray ti gobierno.

Nabayagen nga agtigtignay ti PDP Laban ken dagiti nagduduma a grupo a mangidurduron ti federalismo babaen ti pannakitinnulong ti Department of Interior and Local Government. Ngem no maibasar kadagiti naisayangkat a national survey, adu pay laeng a Pilipino ti saan a makaawat iti federalismo.

Para ken ni retired Chief Justice Hilario Davide Jr., kontraenna ti federalism ta ti pannakasukat ti Unitary System of Government ket maibilang a napeggad nga eksperimento ta awan pay ti madadaan a modelo nga adaptaren ti Pilipinas, ket mabalin nga imbes a mangted ti pagsayaatan ti gubuayenna ket ad-adda pay a pagdaksan ti ipaayna kadagiti umili.

Patien dagiti adu nga umili a ti kaso ti Pilipinas, saan a ti sistema ti gobierno ti lapped ti panagdur-as ti ekonomia. Ngem ti kangrunaan a tubeng ket ti galad ken kababalin dagiti opisial ken agserserbi iti gobierno. Uray no masukatan ti agdama a porma ti gobierno iti federalism, no saan met nga agsukat ti galad ken kababalin dagiti opisial, no dagiti kurap ken mannibrong nga opisial a nakatugaw ita ket isudanto met laeng iti agakem no masukatan ti sistema ti gobierno, awanto met laeng ti pagbaliwan ti kasasaad ti Pilipinas. #

Comments are closed.