Footer

Pangsupusop iti 2019 Annual Budget

ANIA ti aramiden ti gobierno no dakdakkel ti mailatang a budget ngem ti manamnama a mapastrek nga ingreso kalpasan a naaprobaranen iti miting ti gabinete ti 2019 Annual Budget nga aggatad iti P3.757 Trillion? Sadino ti pangalaan ti gobierno iti nayon a pondo?

Inaprobaranen ni Presidente Rodrigo Duterte ti naisingasing a pondo kabayatan ti cabinet meeting, ket manamnama ti panangiyendorsonanto ken ti Department if Budget Management iti Kongreso kabayatan ti maikatlo a panangipaayna ti State of the Nation Address sadiay House of Representatives inton Hulio 23, 2018.

Nababbaba iti P100 Billion ti Proposed 2019 Annual Budget ngem ti 2018 Annual Budget nga agdagup iti P3.767 Trillion.  Mapapati a naipababa ti tinawen a pondo gapu ta adda dagiti departamento a mabalin a saanda a magastos dagiti nayalokar a pondoda iti daytoy a tawen.

Inrakurak ni Presidential Spokesman Harry Roque nga iti kadagupan ti naisingasing a 2019 Annual Budget, nakaalokar ti P1,185 Trillion wenno 31.5% para iti personal services, P752.7 Billion wenno P20% para ti capital outlay. P640 Billion wenno 17.1% para local governments, ken P562.9 Billion wenno 15% para ti maintenance expenditures.

Positibo dagiti economic managers ti agdama nga administrasion a ti nasayaat a pannakagasto ti 2019 Annual Budget ken ad-adda pay a paregtaenna ti ekonomia ken padur-asenna ti kasasaad ti pagilian babaen ti pannakaisayangkat ti Build, Build Program ti gobierno. Ti pannakaaprobarto ti pondo iti Kongreso ken ti nasayaat a panangigasto ti Executive Branch babaen kadagiti nadumaduma a departamento ket supapakanna dagiti underspending wenno saan a pannakagastos ti pondo dagiti ahensia kadagiti naglabas a tawen.

Iti panirigan dagiti economic managers, mayanatup laeng ti naisingasing a P3.757 Trillion para iti 2019 tapno rumegta ti kasasaad ti ekonomia. Ngem mano ti manamnama a mapastrek ti gobierno a buis ken ingreso manipud kadagiti umili?

Mapattapatta a dumanon laeng iti P2.846 Trillion ti makolekta nga ingreso ti gobierno iti panaggibus ti 2018. Nababbaba iti P911 Billion ngem ti P3.757 Trillion a proposed 2019 Annual Budget.

Tapno matungpal ti panggep ti gobierno a gun-oden nga ingreso ket nasken nga agsakripisio dagiti umili nga agbayad iti nanginngina a presio dagiti kangrunaan a magatgatang gapu ti pannakaingato ti buis, sin tax, value added tax, ken dadduma pay kas sagudayen ti Tax Reform for Acceleration and Inclusion Law. Naingato pay ti bayad ti pannakaproseso dagiti dokumento, pagparehistro ti lugan ken dadduma pay a serbisio nga ipapaay ti gobierno kadagiti umili.

No agkurang ti makolekta nga ingreso ti gobierno, ania ti solusion nga aramiden ti administrasion? Umutang manen ti Pilipinas kadagiti international financing institutions ken kadagiti ganggannaet a pagilian kas ti World Bank, International Monetary Fund, itan iti China.

Iti tinawen a pannakanayon dagiti utang ti Pilipinas kadagiti ganggannaet a financial institutions, manon ti agdama nga utang ti pagilian? Mabayadanto pay ngata ti gobierno dagitoy nga utang a kayarigannan ti pannakaisalda ti agdama ken sumaruno a henerasion.

Manipud iti foreign debt ti Pilipinas a US$77.319 Billion idi aggibusen ti termino ni Presidente Benigno Aquino III, ket mapapati a timmayoken iti U$123 Billion a mabalin a dumanonto pay iti U$290 Billion iti panagngudo ti termino ni Presidente Duterte.

Maysa kadagiti napateg a prinsipio ti panagbiag ti tao ket ti saan a panaggasto iti nasursurok ngem ti masapulan tapno saan nga ad-adda a maparigatan ken mailuob iti utang. Ngem kabaliktaran ti mapaspsasamak iti gobierno ti Pilipinas ta dakdakkel nga amang ti annual budget ngem ti makolekta nga ingreso ti pagilian.

Nasayaat ti umutang no mausar daytoy a nasayaat kadagiti gannuat a makaited iti mapastrek nga ingreso wenno return of investment. Ngem ti mapaliiw a dakes a pannakaipakat ti pondo ti gobierno ket ti saan a balanse ken tumutop a pannakausar dagiti pondo kas ti pannakasukat dagiti nalagda ken saan pay a nagbayag a rangtay ken kalsada ken dadduma pay nga imprastraktura, dagiti agsobsobra ken awan mamaayna a panagbiahe dagiti opisial, ti saan a patas a sueldo dagiti agserserbi iti gobierno, dagiti duol a maipapaay kadagiti saan a rumbeng a benepisario, ken ti agtultuloy a kurapsion.

Naipadamag iti media a narurod ti Presidente nga adda dagiti ahensia ti gobierno a saanda a nagasto ti nayalokar a pondoda gapu ta patienna a saanda a naaramid ti trabahoda. Iti panirigan ti Presidente, nasken nga usaren amin wenno ikipas ti ahensia ti naited a pondoda a pakakitaan nga ar-aramidenda ti trabahoda.

No iti pribado a biag ti maysa a pamilia, saan ngata a maragsakan ti ama wenno ina no saan a nagasto ti anakda ti intedda nga allowance ta nagsalimetmet daytoy iti naggastosanna.

Gapu iti agtultuloy a kurapsion ken dagiti saan a tumutop a pannakausar ti pondo ti gobierno, ket ad-adda nga umad-adu ti foreign debt wenno utang ti Pilipinas kadagiti sabali a pagilian, ken ad-adda pay a maparigatan dagiti umili gapu iti nangato a buis ken presio dagiti kangrunaan a magatgatang a kasapulan iti inaldaw a panagbiagda. (Eden A. Alviar)